Trong những năm qua, người dùng đã chứng kiến sự thay đổi
nhanh chóng của hệ thống máy tính để bàn. Hai dòng CPU chính
của Intel và AMD thay đổi liên tục không chỉ về tốc độ (từ vài
trăm MHz lên tới hàng GHz) mà còn cả giao tiếp (Intel: Socket
370/ 423/ 478 /775, AMD: Slot A, Socket 462-A/ 754 /940/ 939…)
và dĩ nhiên chúng kéo theo sự thay đổi của bo mạch chủ và nhiều
thành phần khác. Một trong những thành phần chịu ảnh hưởng lớn
nhất là bộ nhớ hệ thống (RAM). Bài viết này sẽ giúp các bạn hiểu
rõ hơn về những khái niệm của bộ nhớ RAM máy tính kèm theo
một số thông tin bổ ích khác. Tuy nhiên chúng ta sẽ tập trung vào
bộ nhớ DDR và DDR2 vì hiện tại, chúng là loại thống trị trên thị
trường. SDRAM đã quá cũ còn RDRAM thì giá quá cao mà chỉ
được dùng trong một số máy tính Pentium 4 đời đầu.
1. KHÁI NIÊM CƠ BẢN VỀ RAM
TÊN GỌI
Hiện nay nhiều người thường nhầm lẫn về cách gọi tên của các loại
RAM. Nếu như RDRAM không có gì để nói thì với dòng
SDRAM, việc nhầm lẫn ngày càng lớn. Khái niệm RAM (Random
Access Memory) thì chắc hẳn ai cũng biết. DRAM hay SDRAM là
khái niệm mở rộng hơn (Synchronous Dynamic Random Access
Memory - RAM đồng bộ). Ban đầu và thậm chí hiện nay khi nói
đến SDRAM người ta thường nghĩ ngay đến RAM loại cũ với tốc
độ 100MHz hay 133MHz; tuy nhiên từ sau khi DDR SDRAM
(Double Data Rate SDRAM) ra đời thì quan niệm này hoàn toàn
sai. Tham khảo một vài bảng báo giá linh kiện, bạn sẽ thấy các
công ty đã góp phần không nhỏ vào việc khiến người dùng hiểu sai
vấn đề. SDRAM là tên gọi chung của một dòng bộ nhớ máy tính,
nó được phân ra SDR (Single Data Rate) và DDR (Double Data
Rate). Do đó nếu gọi một cách chính xác, chúng ta sẽ có hai loại
RAM chính là SDR SDRAM và DDR SDRAM. Cấu trúc của hai
loại RAM này tương đối giống nhau, nhưng DDR có khả năng

Khái niệm độ trễ biểu thị quãng thời gian bạn phải chờ trước khi
nhận được thứ mình cần. Theo từ điển Merriam-Webster thì
latency có nghĩa là ‘khoảng thời gian từ khi ra lệnh đến khi nhận
được sự phản hồi’. Vậy CAS sẽ làm việc như thế nào? CAS
Latency có ý nghĩa gì?
Để hiểu khái niệm này, chúng ta sẽ cùng điểm nhanh qua cách thức
bộ nhớ làm việc, đầu tiên chipset sẽ truy cập vào hàng ngang
(ROW) của ma trận bộ nhớ thông qua việc đưa địa chỉ vào chân
nhớ (chân RAM) rồi kích hoạt tín hiệu RAS. Chúng ta sẽ phải chờ
khoảng vài xung nhịp hệ thống (RAS to CAS Delay) trước khi địa
chỉ cột được đặt vào chân nhớ và tín hiệu CAS phát ra. Sau khi tín
hiệu CAS phát đi, chúng ta tiếp tục phải chờ một khoảng thời gian
nữa (đây chính là CAS Latency) thì dữ liệu sẽ được tìm thấy. Điều
đó cũng có nghĩa là với CAS 2, chipset phải chờ 2 xung nhịp trước
khi lấy được dữ liệu và với CAS3, thời gian chờ sẽ là 3 xung nhịp
hệ thống.
Bạn sẽ thắc mắc như vậy phải chăng CAS2 nhanh hơn CAS3 tới
33%, không đến mức như vậy bởi có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng
đến hiệu năng tổng thể của bộ nhớ điển hình như:
+ Chuỗi xử lý thông tin: kích hoạt RAS, chờ khoảng thời gian trễ
RAS-to-CAS Delay và CAS Latency.
+ Truy cập bộ nhớ theo chuỗi: đôi khi chipset sẽ đọc dữ liệu trong
bộ nhớ RAM theo chuỗi (burst) như vậy rất nhiều dữ liệu sẽ được
chuyển đi một lần và tín hiệu CAS chỉ được kích hoạt một lần ở
đầu chuỗi.
+ Bộ vi xử lý có bộ đệm khá lớn nên chứa nhiều lệnh truy cập và
dữ liệu; do đó thông tin được tìm kiếm trên bộ đệm trước khi truy
cập vào RAM và tần số dữ liệu cần được tìm thấy trên bộ đệm (hit-
rate) khá cao (vào khoảng 95%).
Nói tóm lại việc chuyển từ CAS 3 sang CAS 2 sẽ tăng hiệu năng

chưa chắc RAM đã có thể hoạt động ở tốc độ cao do còn phụ thuộc
vào nhiều yếu tố khác. Do đó đôi khi bạn sẽ gặp trường hợp thanh
RAM có tốc độ thấp nhưng khi đem vào ‘thử lửa’ ép xung thì lên
được tốc độ cao hơn nhiều so với những loại RAM mặc định dán
nhãn tốc độ cao. Nếu muốn biết thêm thông tin, bạn có thể truy cập
vào địa chỉ: http://www.dewassoc.com/performance/…peeds.htm.
2. CHỌN ĐÚNG LOẠI RAM
Khi mua hay ráp máy tính, việc chọn đúng loại RAM là khá quan
trọng nhưng lại ít người để ý. Mỗi hệ thống sử dụng CPU Intel hay
AMD lại ‘thích’ một kiểu RAM khác nhau, ngoài ra việc chọn lựa
RAM còn phụ thuộc vào chipset và nhu cầu làm việc của người
dùng. Thông thường CPU Intel Pentium 4 và Athlon 64 yêu cầu
RAM tốc độ cao (bus 400MHz) trở lên do FSB của CPU khá lớn
cho phép băng thông dữ liệu rộng. Nếu như RAM không đáp ứng
được mức băng thông đó thì sẽ bị hiện tượng ‘nghẽn cổ chai’
(bottle-neck), ứng dụng sẽ hoạt động rất chậm. Nếu không xét đến
việc ép xung (overclock), thông thường khi mua RAM cho máy
tính, bạn hãy mua như sau:
DDR SDRAM
Như đã nói ở trên, đây đang là loại RAM thông dụng và thịnh hành
nhất cho toàn bộ các loại máy tính để bàn vào thời điểm bạn đọc
bài viết này.
A. ĐỐI VỚI CPU INTEL
+ Intel Pentium 4-C/E/G/J Front Side Bus (FSB) 800MHz: Những
loại CPU này có FSB rất lớn nên nếu sử dụng trên nền bo mạch
chủ 865/875 hay 915/925 mới nhất, bạn sẽ đạt tốc độ cao khi lắp
đặt bộ nhớ kênh đôi (Dual Channel DDR) đúng cách. Về nguyên
tắc Dual Channel DDR khá giống với chế độ RAID của đĩa cứng,
với 100MB dữ liệu chuyển vào RAM, thay vì vào một thanh RAM
đủ 100MB, chipset sẽ chuyển đồng thời vào mỗi thanh RAM

AthlonXP) sẽ cho hiệu năng tốt nhất khi RAM chạy đồng bộ với
FSB (tốc độ ngang nhau) và CAS Latency thấp (tốt nhất là 2) nên
việc chọn đúng RAM là rất quan trọng.
+ Duron/Athlon XP/Sempron Bus 266MHz: Nếu bạn đang sử dụng
những loại CPU này thì dĩ nhiên lựa chọn lý tưởng nhất vẫn là
DDR 266MHz. Thường thì do bus thấp nên bạn có thể tìm được
nhiều loại RAM có CAS2, hãy chú ý chi tiết này và chọn lựa sao
cho hợp lý.
+ AthlonXP bus 333/400MHz: Với hai loại CPU này, việc chọn
RAM phụ thuộc nhiều vào chipset của mainboard mà bạn sử dụng.
Thường thì với các loại chipset thông dụng VIA có số hiệu từ 333
trở xuống như KT333, KT266, KM266… bạn nên dùng RAM tốc
độ 333MHz.
Tại sao lại không tìm mua RAM bus 400MHz? Lý do rất đơn giản,
việc tìm mua một thanh RAM bus 266 hay 333 có CAS thấp đơn
giản hơn nhiều so với tìm một thanh RAM 400MHz CAS2. Đối
với những chipset như KT400, KT600 hay đặc biệt là nVIDIA
nForce 2, bạn nên mua DDR400 bởi ngoài việc chúng hỗ trợ sẵn
tốc độ này thì đa số CPU AthlonXP Barton của AMD đều có thể
chạy tốt ở bus 400MHz cho dù mặc định chúng chỉ là 333MHz mà
thôi. Tuy nhiên nhớ chú ý lựa chọn thật kĩ trước khi mua vì trên thị
trường hiện nay có rất nhiều chủng loại RAM DDR400 với nguồn
gốc khác nhau. Chi tiết về việc chọn lựa RAM bạn có thể tham
khảo bài viết ‘Overclock - Được, mất và những điều cần biết’ (Thế
Giới Vi Tính A 9/2003). Chú ý nForce2 hỗ trợ Dual Channel DDR
400MHz.
+ Athlon 64: Hầu như tất cả các hệ thống Athlon64 đều yêu cầu tối
thiểu RAM có bus 400MHz, những hệ thống Socket939 mới hỗ trợ
Dual Channel nên bạn phải nhớ chọn mua cho phù hợp.
DDR-II

3. KINH NGHIÊM
Chắc chắn bạn cũng nhận thấy một điều là sự lựa chọn vào thời
điểm hiện tại gần như chỉ giới hạn trong loại RAM DDR bởi DDR-
II và RDRAM hầu như không phổ biến. Đa số những loại DDR
đang được bán ở các cửa hàng linh kiện máy tính đều có khả năng
hoạt động trơn tru trên mọi hệ thống. Tuy nhiên, để có được loại
RAM tốt, hiệu năng cao đồng thời bạn vẫn muốn ‘nghịch ngợm’
ép xung được thì sẽ phải bỏ ra một chút công sức. Thông dụng
nhất là DDR400 hay còn gọi là PC3200 với hàng chục loại khác
nhau và giá cả chênh nhau từ vài USD cho tới vài chục USD! Để
tiện, chúng ta sẽ phân làm hai loại: ‘bình dân’ và ‘cao cấp’. Những
loại RAM bình dân thường không có vỏ thép mà chỉ gồm thanh
RAM không, một số hàng thuộc dòng này của những hãng tên tuổi
như Corsair hay Kingston thì có thêm hộp nhựa đựng rất lịch sự và
ghi rõ là Value RAM. Dòng Value RAM nói chung chất lượng
không được đồng đều và phụ thuộc khá nhiều vào loại chipset mà
hãng sản xuất sử dụng, mỗi đợt hàng chất lượng lại rất khác nhau
nên việc mua được sản phẩm tốt hay dở đa phần đều nhờ may mắn.
Ví dụ như Kingston Value RAM PC3200 có đợt là RAM CAS 2,5,
có đợt lại là CAS 3; Adata PC3200 có vỏ nhựa lúc mới ra thì bị
xem thường nhưng về sau thì lại được khen và sức mua mạnh dẫn
tới hiếm hàng. Vậy bí quyết là gì? Thường khi mua RAM thuộc
dòng cấp thấp, bạn có thể rất dễ dàng nhìn thấy những kí hiệu ghi
trên chip RAM và những thanh RAM có chất lượng tốt thường sử
dụng chip nhớ của những hãng có tên tuổi như Winbond,
Samsung, Hynix, Huyndai, Kingston, Kingmax… chú ý chọn loại
RAM có 8 chip nếu có thể. Ngoài ra bạn có thể kiểm tra thông số
Access Time thông qua đoạn mã ghi trên chip RAM ví dụ như với
một thanh Elixir bình thường có mã số là N2DS25680BT-5T thì -5
chính là thông số bạn cần tìm, từ đó suy ra tốc độ của thanh RAM

quả tốt hơn nhiều và thậm chí còn vượt xa dòng BH-5 trước kia.
Loại chip nhớ TCCD còn được sử dụng cho cả những series RAM
có bus mặc định là 600MHz (PC4800).
+ Corsair: Sau một thời gian dài vắng bóng, hiện tại Corsair đang
dần lấy lại phong độ với dòng sản phẩm RAM XMS C2PT cao cấp
mới nhất (revision 4.1) dùng chipset TCCD, trong những thử
nghiệm của diễn đàn VOZ, hầu hết các loại RAM sử dụng chipset
TCCD đều có thể vượt qua bus 550MHz dễ dàng thậm chí với hệ
số CAS chỉ ở mức 2,5. Ngoài ra hãng còn cung cấp dòng RAM có
CAS 2 với dàn đèn Data Indicator nháy theo hoạt động khá đẹp.
Tuy nhiên bạn cần lưu ý theo ý kiến nhiều người dùng thì những
sản phẩm RAM cao cấp của Corsair có chất lượng không được
đồng đều cho lắm.
+ Gskill: Đây là một tên tuổi mới đối với người dùng trong nước,
tuy nhiên sự ra mắt của hãng với dòng RAM DDR600 (chip nhớ
TCCD) thực sự gây ấn tượng. Mặc dù vậy số lượng hàng không
nhiều và việc tìm mua rất khó khăn.
Ngoài ra những nhà sản xuất như OCZ hay Geil cũng có nhiều sản
phẩm cao cấp mà bạn có thể tìm mua nhưng thường khá hiếm vì
không có đại lý phân phối chính thức trong nước.