Bộ giáo dục và đào tạo
Tài liệu
Hội thảo tập huấn dạy học
cùng học tin học - quyển 1 & Quyển 2
S dng cựng cỏc ti liu:
1. Cựng hc Tin hc - Quyn 1, dnh cho hc sinh
Tiu hc
2. Cựng hc Tin hc - Quyn 1, sỏch giỏo viờn
3. Cựng hc Tin hc - Quyn 2, dnh cho hc sinh
Tiu hc
TP. Hà Nội - 03/07/2006 07/07/2006
TP. hå chÝ minh 12/07/2006 16/07/2006– –
2
Phần 1. Những vấn đề chung
chƯơng trình môn tin học
Cấp tiểu học
Giới thiệu tóm tắt về chơng trình: có trích dẫn trong sách giáo viên.
Nội dung sách giáo khoa
Cùng học tin học quyển 1 (Lớp Ba)
1 - làm quen với máy tính
5 Bài
2 - Chơi cùng máy tính
3 Bài
3 - em tập gõ bàn phím
5 Bài
4 - em tập vẽ
7 Bài
5 - em tập soạn thảo
7 Bài
6 - học cùng máy tính
3 Bài

Mẫu mực, uyên bác nh hình ảnh của ngời thầy,
Sinh động, nhanh chóng, tỉ mỉ khi cần thiết,
Tôn trọng vệ sinh học đờng nh phông chữ, màu sắc, cờng độ làm
việc,
Thân thiện, hòa nhập với học viên thành một hệ thống.
Trong quá trình giao tiếp với hệ thống, nếu ngời sử dụng có cảm
giác nh đang giao tiếp với một ngời nào đó thì có thể coi hệ thống là
có yếu tố thông minh.
5
Nhận biết
Thông hiểu
Vận dụng
Phân tích
Tổng hợp
Đánh
giá
IV. Tổ chức hoạt động theo nhóm:
Mỗi nhóm từ 2 đến 5 em, đợc nhận một dự án (project) để hoàn thành trong một
thời hạn cho trớc. Sau đây là gợi ý về một số đề tài cho các dự án đối với lớp ba:
P1: Xây dựng các bảng nhân (bảng cửu chơng)
P2: Trang trí một số mẫu nhãn vở để cho các bạn học đợc sử dụng. Bạn nào
muốn có nhãn vở chỉ cần khai báo tên ngời và tên sách vở rồi gửi cho nhóm.
P3: Vẽ lại sơ đồ chỗ ngồi của tổ em hoặc lớp em.
P4: Su tầm và mô tả một số hành tinh trong hệ Mặt trời.
P5: Sáng tác một số biểu tợng cho lớp học, thí dụ: Yêu cầu trật tự, Ngời
trực nhật.
P6: Su tầm một số ca dao, tục ngữ liên quan đến học sinh. Có kèm tranh minh
họa.
P7: Tủ sách của em: Xây dựng danh mục sách, truyện của em theo mẫu, ví dụ:
Tên tác giả:

2. Nội dung chủ yếu của chơng
Chơng 1 dạy trong khoảng 5 tiết thực hành kèm lí thuyết. Nội dung chủ yếu là:
Bớc đầu làm quen với máy tính, cách ngồi trớc máy tính,
Bớc đầu tìm hiểu cách gõ bàn phím, cách cầm và dùng chuột,
Bớc đầu nhận biết và phân biệt ba dạng thông tin cơ bản,
Thấy đợc vai trò quan trọng của máy tính trong đời sống.
7
3. Những điểm cần lu ý và gợi ý dạy học
- Với thế hệ lúc này đang là học sinh tiểu học thì chiếc máy tính sẽ là công cụ học
tập, làm việc, giải trí, là ngời bạn đờng luôn bắn bó trong suốt cuộc đời của các
em. Trong tơng lai hình thù, kích thớc, tính năng và cách sử dụng máy tính sẽ còn
nhiều thay đổi. Nhng những kĩ năng và t thế làm việc với chiếc máy tính lúc này
nếu không đợc đặt vào khuôn phép đúng, để mặc học sinh tiểu học phát triển một
cách tùy tiện, đến khi trở thành một tật xấu sẽ khó sửa chữa, ảnh hởng tối sức
khỏe, khả năng học tập, làm việc suốt cuộc đời của các em. Do vậy, ngay từ những
buổi đầu tiếp xúc với máy tính, giáo viên cần lu tâm tới cách đặt máy, cách ngồi
đúng, gõ phím đúng, cầm chuột đúng,
- Cần hớng tới các dạng hoạt động phong phú của xã hội, sát với hoàn cảnh sống
của các em, vừa mới xảy ra để giới thiệu về thông tin, nội dung thông tin, cách sử
dụng thông tin, giá mang thông tin.
- Giáo viên cùng học sinh cần thu thập tranh ảnh, các câu chuyện, băng hình, đĩa
hình để giới thiệu về vai trò của máy tính trong đời sống xã hội, kể các các câu
chuyện viễn tởng khoa học về máy tính, ngời máy trong tơng lai. Có thể thu thập t
liệu qua mạng Internet.
- Nếu có điều kiện, cần tổ chức tham quan tại những trung tâm có sử dụng số lợng
lớn máy tính với các hoạt động đa dạng giữa con ngời và máy tính, làm rõ vai trò
của con ngời trong điều khiển máy tính.
- Lu tâm giáo dục các em tình cảm quí trọng, giữ gìn máy tính và yêu thích làm việc
với máy tính. Máy tính thực sự là ngời bạn thân thiết của mỗi em trong suốt cuộc
đời, chia sẻ với các em trong mỗi thành công và thất bại.

vật cho chúng ta biết chúng miêu tả vật gì/con gì, các bản đồ chỉ dẫn cho biết một
ngôi nhà hoặc cửa hàng ở đâu, tiếng chuông/ tiếng còi cho biết điều gì đã xảy ra, các
nhãn trên các hộp, bao bì cho biết bên trong chứa gì.
b. Giáo viên đa ra các chủ đề khác nhau (ví dụ về các động vật sống ở biển, các biển
báo nguy hiểm, báo cấm, ) và yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm để tìm các
tranh có cùng một chủ đề trong số các trang ảnh đợc giới thiệu.
c. Đặt câu hỏi yêu cầu học sinh đa thêm thông tin hợp lí trên các t liệu đợc giới thiệu
(ví dụ so sánh độ lớn của con khủng long với ngôi nhà, trên cơ sở có tranh t liệu)
d. Đặt câu hỏi thảo luận để học sinh nhận biết và yêu cầu học sinh chọn lựa, sắp xếp
các và ghi ra các vùng khác nhau trên tờ giấy, hoặc trên tờ giấy đã chia cột các đối t-
ợng chứa các thông tin thuộc từng dạng văn bản, hình ảnh, âm thanh và dạng kết
hợp.
e. Giới thiệu một trò chơi mạo hiểm, mang tính giáo dục (adventure game) trên máy
tính. Yêu cầu học sinh nhận ra các biểu tợng (icons) trên màn hình và đặt câu hỏi để
học sinh suy luận, dự đoán lệnh/hành động tơng ứng với từng biểu tợng gặp trong
quá trình diễn biến của trò chơi. Chọn một dự đoán. Cho học sinh tham gia điều
khiển để kiểm tra xem dự đoán của mình có đúng không.
f. Giới thiệu bộ su tập các dang văn bản dùng cho các mục đích khác nhau. Thảo luận
vì sao các kiểu phông chữ, kiểu chữ,màu sắc khác nhau đã đợc dùng. Hớng tới nhận
thức: Ví dụ các thông báo trờng, lớp thì cần rộng, lớn để mọi ngời có thể dễ đọc từ
xa, các tin tức trên một trang báo có thể viết với cỡ chữ, màu sắc khác nhau, hoặc có
viền khung để thu hút sự chú ý, quan tâm của ngời đọc, màu sắc có thể mang thông
tin: màu đỏ nhắc phải dừng lại hoặc cấm chỉ, không đợc phép, màu xanh cho phép
tiếp tục. Sách cho ngời lớn chứa nhiều thông tin dạng văn bản, sách cho trẻ em dùng
nhiều thông tin dạng tranh ảnh
g. Yêu cầu học sinh về nhà su tập các thông tin thuộc ba dạng cơ bản và dạng phối
hợp. Cùng với su tập trả lời câu hỏi: các thông tin đó đợc thu thập ở đâu, bằng cách
nào. Có thể trình diễn các thông tin thu thập đợc bằng cách nào.
9
3. Mét sè h×nh ¶nh cã thÓ sö dông cho bµi häc

Học sinh chỉ cần sử dụng nút trái chuột, vì vậy giáo viên tạm thời có thể không cần nhắc
tới tính năng của nút phải chuột.
Hớng dẫn học sinh nháy chuột tốc độ tăng nhanh dần.
4. Yêu cầu chuẩn bị
Giáo viên cần đặt sẵn các biểu tợng của trò chơi trên màn hình nền.
Các bớc thực hiện:
11
1. Sao th mục Phan_mem_tro_choi trên đĩa CD-ROM vào ổ đĩa cứng.
2. Nháy nút phải chuột lên biểu tợng trên màn hình nền và nháy chuột chọn
ExplorerMy Computer.
3. Mở th mục Phan_mem_tro_choi trên ổ đĩa cứng và thu nhỏ cửa sổ My Computer
sao cho nhìn thấy một phần của màn hình nền.
4. Chọn cả ba tệp Blocks.exe, Dots.exe và Sticks.exe (nhấn giữ phím
Ctrl
để chọn
đồng thời).
5. Nháy nút phải chuột và chọn Send ToDesktop (create shortcut) (hình 1).
Hình
Kết quả ta có ba biểu tợng tắt Shortcut to Blocks.exe, Shortcut to Dots.exe và Shortcut
to Sticks.exe trên màn hình nền (hình 2).
Hình
Đây là các trò chơi đơn giản với mục đích luyện sử dụng chuột, giáo viên có thể dạy xen
kẽ các trò chơi trong chơng này với nội dung các chơng khác (nhng sau bài 4, Chuột
máy tính, chơng một).
Với mỗi trò chơi, giáo viên nên tự mình chơi ít nhất một lần để quen với quy tắc
chơi, con trỏ chuột và cách di chuyển chuột trong trò chơi.
Khi hớng dẫn trò chơi, giáo viên nên giới thiệu cho học sinh biết quy tắc chơi, cách di
chuyển chuột lên trên các đối tợng và nháy chuột trên đó để thực hiện một công việc cụ
thể trớc khi đi vào thực hành. Sau đó giáo viên nên chơi mẫu ít nhất một lần để học sinh
quan sát. Để nâng cao hiệu quả và tính hấp dẫn của trò chơi có thể thực hiện việc chơi

Học sinh thực hiện đợc:
- - Đặt ngón tay tại hàng phím cơ sở.
- - Sử dụng cả mời ngón tay để gõ các phím trên các hàng cơ sở, hàng trên,
hàng dới và hàng phím số.
- - Dùng phần mềm Mario để luyện tập gõ bàn phím ở mức đơn giản.
c) Về thái độ:
Học sinh có thái độ nghiêm túc khi luyện tập gõ bàn phím, gõ phím đúng theo ngón tay
quy định, ngồi và nhìn đúng t thế.
2. Nội dung chủ yếu của chơng 3:
Bài 1: Luyện gõ các phím trên hàng cơ sở.
Bài 2: Luyện gõ các phím ở hàng trên.
Bài 3: Luyện gõ các phím ở hàng dới.
Bài 4: Luyện gõ các phím ở hàng số.
Bài 5: Ôn luyện chung.
3. Yêu cầu về thế tay:
- Bàn phím dùng để nhập thông tin vào máy tính và thông tin đợc hiển thị trên
màn hình dới dạng văn bản. Học sinh cần học tập sử dụng bàn phím đúng quy
cách để nhập thông tin chính xác và nhanh. Có nhiều phần mềm dạy cách sử
dụng bàn phím ngay từ khi học sinh mới làm quen với máy tính.
- Trong chơng 3 SGK, học sinh đợc học phần mềm Mario thích hợp với tâm lí
học sinh nhỏ tuổi cấp Tiểu học. Có các phần mềm dạy sử dụng bàn phím cho
ngời học lớn tuổi nh Typist.
15
II. Luyện gõ theo phần mềm mario.
1. Yêu cầu chuẩn bị
Giáo viên cần cài đặt thiết lập sẵn một số tính năng của trò chơi và phải biết cách chơi
thành thạo phần mềm này để hớng dẫn cho các em một cách tốt nhất.
Các bớc thực hiện
- Mở th mục Mario, chạy file setup.exe để kiểm tra, thiết lập về video, âm
thanh cho chơng trình.

Thời lợng: 15 tiết.
1. Mục tiêu của chơng
Kiến thức
Nhận biết biểu tợng phần mềm đồ họa Paint trên màn hình.
Biết vị trí hộp màu, phân biệt đợc màu vẽ và màu nền.
Biết vị trí hộp công cụ, nhận biết các công cụ vẽ hình đơn giản.
Biết sử dụng chuột để chọn màu vẽ, màu nền, chọn công cụ thích hợp.
Kĩ năng
Khởi động đợc và đóng phần mềm đồ hoạ.
Chọn đợc công cụ thích hợp bằng cách sử dụng chuột.
Chọn đợc màu vẽ, màu nền thích hợp.
Tô màu đợc hình vẽ có sẵn theo mẫu.
Vẽ đợc một số đồ vật đơn giản bằng các công cụ đờng thẳng, đờng cong.
Bớc đầu chọn đợc các phần hình vẽ, di chuyển các phần hình vẽ đã chọn để
ghép hình.
Tẩy và xóa các phần hình vẽ,
2. Nội dung chủ yếu của chơng
Chơng 4 dạy trong 15 tiết thực hành, không có lí thuyết. Nội dung chủ yếu là bớc đầu
tìm hiểu giao diện và các chức năng của một phần mềm đồ họa. Nội dung chủ yếu là:
Các công cụ đơn giản trong hộp công cụ
Hộp màu, màu vẽ, màu nền. Chọn màu có sẵn trên hộp màu để làm màu vẽ,
màu nền. Sao chép màu từ các màu có sẵn.
Tô màu theo mẫu và vẽ các hình đơn giản
3. Những điểm cần lu ý và gợi ý dạy học
Phần đồ họa dạy ngay sau khi học sinh đợc làm quen với máy tính, trớc cả
soạn thảo văn bản. Thực nghiệm nhiều năm cho thấy, phần này đa lên trớc sẽ
phù hợp với cách tiếp cận của học sinh tiểu học, phù hợp với tâm lí trẻ em:
các em rất thích màu sắc, tô màu, vẽ hình, lắp ghép hình ngay từ khi cha biết
viết. Tô màu, vẽ tranh bằng máy tính là công việc hấp dẫn, gây hứng thú và
để lại ấn tợng sâu sắc cho học sinh tiểu học.

Biết tạo các màu khác nhau từ ba màu cơ bản (đỏ, xanh lam, xanh lục).
Bớc đầu biết nhận xét về các thành phần khác nhau của hình vẽ mẫu.
Kĩ năng
Thành thạo việc khởi động và đóng phần mềm đồ hoạ Paint, sử dụng ở mức
độ thành thạo hơn các công cụ đã học trong Quyển 1.
Vẽ đợc một số đồ vật đơn giản bằng các công cụ vẽ hình chữ nhật, vẽ hình
elip, cọ vẽ và bút chì.
Sao chép và di chuyển các phần hình vẽ để tạo các hình phức tạp.
Pha đợc màu mới từ ba màu cơ bản.
Bắt đầu biết mở các tệp đồ họa có sẵn trên máy tính và lu đợc kết quả vào th
mục ngầm định.
Phân chia đợc hình vẽ mẫu thành các thành phần và lựa chọn đợc công cụ
thích hợp để vẽ chúng.
2. Nội dung chủ yếu của chơng
Chơng 4 dạy trong 15 tiết thực hành, không có lí thuyết. Nội dung chủ yếu là ôn luyện
các kiến thức đã học và tiếp tục làm quen với cách sử dụng một số công cụ khác của
phần mềm Paint, bao gồm:
20
Các công cụ vẽ hình chữ nhật, vẽ hình elip, cọ vẽ và bút chì.
Sao chép và di chuyển các phần hình vẽ.
Pha màu.
Lu các sản phẩm đồ họa tạo đợc.
3. Những điểm cần lu ý và gợi ý dạy học
Nội dung của chơng này là phần tiếp tục mạch kiến thức học sinh đã đợc làm
quen và học trong Quyển 1. Tơng tự nh Quyển 1, phần đồ họa cũng sẽ đợc
dạy ngay sau khi học sinh làm quen hơn với máy tính và có những hình dung
ban đầu về một vài thiết bị cơ bản và cách lu trữ thông tin trong máy tính.
Trật tự này sẽ xuyên suốt trong bộ sách Cùng học tin học dành cho học
sinh tiểu học để đảm bảo sự phù hợp với cách tiếp cận của học sinh và với
tâm lí trẻ em.

bài tập thực hành và tinh thần, thái độ học tập. Giáo viên cần khích lệ, khen
ngợi những học sinh có ý thức học tập, bộc lộ năng khiếu hội họa, giúp đỡ, h-
ớng dẫn cho tất cả các em trong lớp hoàn thành nhiệm vụ bài học.
21
4. Yêu cầu chuẩn bị
Vì học sinh cha đợc học cấu trúc của các th mục, cách lu trữ tệp trong th mục và mở th
mục truy cập tệp, để học sinh dễ dàng khởi động đợc phần mềm, mở các tệp mẫu để
thực hành và lu kết quả thực hành, giáo viên cần:
1. Đặt sẵn biểu tợng của Paint trên màn hình nền.
2. Tạo một th mục, ví dụ với tên Em tap ve, trên màn hình nền và sao sẵn các
tệp mẫu trên CD vào th mục này. Mỗi khi có yêu cầu mở tệp mẫu để thực
hiện bài thực hành hoặc so sánh kết quả, giáo viên cần hớng dẫn học sinh
nháy đúp th mục này để mở tệp đồ họa.
3. Học sinh tiểu học rất hứng thú với việc lu lại kết quả thực hành trên máy tính
và mở lại để so sánh. Thông thờng khi lu tệp đồ họa trong Paint, th mục
ngầm định đợc hiển thị trên hộp thoại sẽ là My Documents\My Pictures. Khi
học sinh lu kết quả thực hành, giáo viên có thể hớng dẫn để học sinh lu vào
th mục Desktop\Em tap ve hoặc chấp nhận th mục ngầm định. Khi mở tệp
kết quả, cần nhớ lại đã ghi vào th mục nào.
5. Hớng dẫn chi tiết
Bài 1: Những gì em đã biết
Đây là bài ôn tập những kiến thức và kĩ năng chính đã học ở Quyển 1. Các câu hỏi ôn
tập đợc cho dới dạng trắc nghiệm.
Các bài thực hành kĩ năng bao gồm tô màu, vẽ đờng thẳng và vẽ đờng cong.
Thời lợng: 3 tiết.
22
Bài 2: Vẽ hình chữ nhật, hình vuông
Giới thiệu công cụ vẽ hình chữ nhật và ba kiểu hình chữ nhật: chỉ vẽ đờng biên, vẽ đờng
biên và tô màu bên trong và chỉ tô màu phần bên trong của hình chữ nhật. Ngoài ra giới
thiệu công cụ vẽ hình chữ nhật có góc vê tròn.

2. Học sinh đợc rèn các kĩ năng soạn thảo văn bản đơn giản.
3. Học sinh biết sử dụng phần mềm soạn thảo để gõ văn bản, mở văn bản đã có,
ghi tệp (save) và đặt tên tệp (file); biết chọn phông chữ (font), cỡ chữ ( size),
b) Tiếp tục ôn tập rèn luyện kĩ năng:
- Sử dụng chuột.
- Gõ bàn phím bằng 10 ngón chính xác.
- Ngồi đúng t thế, hợp vệ sinh.
- Nhận biết và sử dụng đợc một số biểu tợng trên màn hình.
- Kĩ năng sử dụng những thiết bị thông dụng: đĩa mềm, đĩa CD (mở tệp,
ghi tệp ).
c) Kết hợp học tin với học tiếng Việt phổ thông và tiếng Anh tin học.
B. Yêu cầu đối với giáo viên
1. Chuẩn bị nội dung dạy học:
Giáo viên cần nắm vững yêu cầu và nội dung của mỗi bài
2. Phân bố thời gian.
Thời gian dạy mỗi bài: 2 tiết (1 tiết lí thuyết và 1 tiết thực hành).
Cần phân bố thời gian trong mỗi bài hợp lí
3. Một số lu ý khi giảng dạy
- Giáo viên nắm vững lí thuyết và thực hành nhuần nhuyễn.
- Trong tiết dạy lí thuyết hay thực hành, giáo viên đều cần làm mẫu cho học sinh làm
theo (thị phạm).
- Chú ý tâm lí lứa tuổi: vui hấp dẫn, tích cực, có thi, đố vui và mỗi học sinh cố gắng
đợc điểm cao.
Dạy lí thuyết
- Dạy theo nội dung những bài học dới đây, cho học sinh ghi ngắn gọn để áp dụng
vào bài thực hành đợc, mỗi buổi lí thuyết cho các em ôn lại các bài học cũ.
- Nếu học lí thuyết trên phòng máy thì giáo viên hớng dẫn cụ thể trên máy để các em
theo dõi.
24
Dạy thực hành