THỨ TỰ ƯU TIÊN THANH TOÁN GIỮA CÁC
NGÂN HÀNG TRONG TRƯỜNG HỢP MỘT TÀI
SẢN ĐƯỢC DÙNG ĐỂ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN
NHIỀU NGHĨA VỤ
Posted on 08/04/2011 by Civillawinfor
HỒ QUANG HUY – Cục Đăng ký Quốc gia giao dịch bảo
đảm, Bộ Tư pháp
Xác định thứ tự ưu tiên thanh toán giữa các chủ thể cùng
nhận một tài sản để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ là
mục tiêu quan trọng hàng đầu khi xây dựng hệ thống
đăng ký giao dịch bảo đảm của các quốc gia, trong đó có
Việt Nam. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử của Tòa án và thực tiễn ký kết, thực hiện hợp
đồng bảo đảm của các ngân hàng thời gian qua ở nước ta cho thấy vấn đề nêu trên
chưa thực sự được quan tâm đầy đủ và toàn diện.
1. Khái quát vụ việc cụ thể
Vào đầu tháng 7/2010, Tòa án nhân dân tỉnh PY thụ lý vụ tranh chấp về hợp đồng tín
dụng giữa Chi nhánh Ngân hàng X và Chi nhánh Ngân hàng Y. Nội dung vụ tranh chấp
xoay quanh việc Chi nhánh Ngân hàng X nhận thế chấp tài sản hình thành từ vốn vay của
Công ty TNHH A và sau đó Công ty TNHH A lại dùng tài sản hình thành từ vốn vay đó
thế chấp tại Chi nhánh ngân hàng Y để vay vốn. Theo bản án sơ thẩm số
05/2010/KDTM-ST ngày 09/7/2010 của Tòa án nhân dân tỉnh PY thì Chi nhánh ngân
hàng Y được hưởng quyền ưu tiên phát mãi tài sản thế chấp vì đã “xuất trình toàn bộ các
giấy tờ gốc của tài sản”, còn Chi nhánh Ngân hàng X không được hưởng quyền ưu tiên
phát mãi tài sản thế chấp vì “không cầm, nắm giữ cơ sở pháp lý gốc của tài sản thế
chấp”, mặc dù Chi nhánh Ngân hàng X đã đăng ký giao dịch bảo đảm trước, cụ thể là:
- Hợp đồng bảo đảm số 04/HĐBĐTV ngày 25 tháng 4 năm 2005 giữa Công ty TNHH A
và Chi nhánh Ngân hàng X đã được đăng ký tại Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản tại
TP Đà Nẵng; Giấy chứng nhận đăng ký thế chấp tài sản thể hiện: thời điểm đăng ký là
13h56’ phút ngày 14 tháng 4 năm 2006.
- Hợp đồng bảo đảm số 02/2007/HĐ ngày 31 tháng 5 năm 2007 giữa Công ty TNHH A
và Chi nhánh Ngân hàng Y đã được đăng ký tại Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản tại

bên thế chấp hoặc bên nhận thế chấp giữ). Do đó, việc Tòa án nhân dân tỉnh PY cho rằng,
do Chi nhánh Ngân hàng X “không cầm, nắm giữ cơ sở pháp lý gốc của tài sản trùng
lắp” nên không thể phát mãi tài sản trùng lắp giữa hai Ngân hàng để bảo đảm việc thanh
toán nợ cho Chi nhánh Ngân hàng X là chưa phù hợp với quy định của pháp luật hiện
hành (Bộ luật Dân sự năm 2005 và các văn bản hướng dẫn thi hành). Do vậy, nếu áp
dụng các quy định về thứ tự ưu tiên thanh toán trong việc giải quyết vụ việc nêu trên thì
tài sản bảo đảm khi xử lý phải được ưu tiên thanh toán cho Chi nhánh Ngân hàng X trước
khi thanh toán cho Chi nhánh Ngân hàng Y.
3.2. Các ngân hàng trước khi ký kết hợp đồng thế chấp tài sản cần tìm hiểu thông tin về
tình trạng pháp lý của tài sản được dùng để thế chấp (nhất là đối với động sản) tại cơ
quan đăng ký giao dịch bảo đảm có thẩm quyền. Việc tìm hiểu thông tin có xác nhận của
cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm không chỉ giúp ngân hàng đánh giá được rủi ro tín
dụng, mà còn là một cách thức để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi phát sinh
tranh chấp liên quan đến thứ tự ưu tiên thanh toán (một căn cứ chứng minh người thứ ba
ngay tình trong giao dịch dân sự).
3.3. Nhằm thực hiện đúng quy định của pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm trong
thực tiễn xét xử, theo chúng tôi, Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao cần sớm nghiên
cứu, ban hành văn bản liên tịch hướng dẫn về giá trị pháp lý của việc đăng ký trong việc
giải quyết các tranh chấp về hợp đồng.