SẢN PHỤ KHOA -
CHẢY MÁU BA THÁNG CUỐI
CỦA THAI KỲ
1. RAU TIỀN ĐẠO

1.1. Định nghĩa: Rau tiền đạo là rau không bám ở đáy mà bám ở đoạn ưới tử
cung lan tới lỗ trong cổ tử cung, cản trở đường ra của thai nhi khi chuyển dạ đẻ.

1.2. Phân loại: Tuz theo vị trí bánh rau mà chia ra 5 loại chính:

- Rau tiền đạo trung tâm hoàn toàn khi bánh rau che kín cả lỗ trong cổ tử cung.

- Rau tiền đạo trung tâm không hoàn toàn khi bánh rau che kín một phần lỗ
trong cổ tử cung
- Rau bám mép là mép bánh rau chỉ đến bờ lỗ trong tử cung.

- Rau bám bên khi một phần bánh rau bám xuống đoạn ưới tử cung.

- Rau bám thấp khi một phần bánh rau bám lan xuống 1/3 giữa thân tử cung.

1.3. Nguyên nhân: Nguyên nhân sinh ra rau tiền đạo cho đến nay chưa được
hiểu một cách đầy đủ. Người ta thấy tần xuất rau tiền đạo tăng lên theo những
người có tiền sử sau:

- Những người trước đây đã bị mổ lấy thai vì rau tiền đạo.

- Tiền sử đã mổ lấy thai, đã mổ tử cung để bóc u xơ tử cung, chữa ở góc tử
cung, mổ tạo hình tử cung.

- Tiền sử nạo sẩy thai, nạo sót rau, nạo hút thai nhiều lần.


chuyển dạ có thể sờ thấy múi rau hay bờ rau.

Chú ý: Nếu nghi ngờ rau tiền đạo không nên cố gắng tìm múi rau và bờ rau vì làm
như vậy sẽ gây chảy máu nhiều. ở tuyến y tế cơ sở nếu nghi ngờ là rau tiền đạo
thì không được thăm âm đạo vì gây chảy máu nhiều hơn, sẽ gây nguy hiểm cho
cả mẹ và thai.

- Cận lâm sàng: Siêu âm thấy bánh rau không bám ở vị trí bình thường

1.5. Xử trí:

1.5.1. Tuyến xã: Khi chẩn đoán là rau tiền đạo ù chưa chuyển dạ hay đã
chuyển dạ

- Máu chảy ít, sản phô chưa có ấu hiệu sốc, phải tư vấn, cho thuốc giảm co tử
cung Papaverin 40mg x 2viên ( hoặc Papaverin 40mg x 1 ống tiêm bắp) rồi gửi
lên tuyến trên.

- Máu ra nhiều kèm theo sốc, cần sơ bộ chống sốc bằng tiêm truyền huyết
thanh ngọt hoặc mặn đẳng trương, cho thuốc giảm co tử cung Papaverin rồi
gửi lên tuyến có trung tâm phẫu thuật ngay hoặc phải mời tuyến trên xuống hỗ
trợ.

- - Khi gửi lên tuyến trên, nhất thiết phải có nhân y tế đi kèm cùng với phương
tiện hồi sức.

1.5.2. Tuyến huyện

- Khi đã chuyển dạ:



Rau bong non thể nặng, thường gây tử vong mẹ rất cao do bị rối loạn đông máu
và thai hầu như chết 100%.

2.2. Triệu chứng lâm sàng: Tuz theo thể bệnh, người ta chia làm 3 loại:

- Loại 1 hay thể nhẹ: Tử cung chỉ tăng co hơn bình thường, sản phô thấy đau nhẹ,
đôi khi ra một ít máu đen, tim thai vẫn nghe rõ. Thể này cüng khó chẩn đoán nếu
không có siêu âm. Rau bong non thể nhẹ chỉ chẩn đoán hồi cứu sau đẻ có cục
máu sau rau.
- Loại 2 hay thể trung bình: Tử cung có cơn co tăng nhiều hơn, sản phô đau
vừa, tim thai bắt đầu suy nhưng vẫn còn nghe được, máu âm đạo ra vừa, thâm
đen, loãng không đông, có thể có tình trạng sốc nhẹ, thường kèm theo dấu
hiệu của hội chứng tiền sản giật.

- Loại 3 hay thể nặng, còn gọi là phong huyết tử cung rau

+ Trương lực cơ tử cung tăng, sờ nắn thấy tử cung cứng liên tục như gỗ.

+ Sản phô đau ữ đội, tim thai không nghe thấy.

+ Ra máu âm đạo thâm đen, loãng không đông.

+ Cổ tử cung cứng, ối căng phồng, nước ối có thể có máu.

+ Có hội chứng tiền sản giật nặng.

+ Tình trạng sốc rất nặng do mất máu và do nhiễm độc.

+ Nếu máu ra ít ở âm đạo hoặc không ra mà tử cung to lên nhanh chứng tỏ


- Thực hiện tốt quản lý thai nghén, thai phô phải được khám thai 5 lần. Khi có
một trong những dấu hiệu như: phù các chi hay toàn thân, nước tiểu có Protein,
nhất là có tăng huyết áp là những dấu hiệu của hội chứng tiền sản giật, nếu
không
được xử trí kịp thời có thể dẫn tới rau bong non hay sản giật.

- Khuyên thai phô trong lúc đi lại tránh va chạm mạnh hoặc ngã đập vào bụng dễ
gây rau bong non.

- Trong quá trình mang thai nếu ra máu đặc biệt 3 tháng cuối phải đi khám thai
ngay.

3. VỠ TỬ CUNG

3.1. Định nghĩa và phân loại: Vỡ tử cung là một tai biến sản khoa rất nguy hiểm
dẫn đến tử vong mẹ và thai nếu không được chẩn đoán và xử trí kịp thời. Về
giải phẫu bệnh lý vỡ tử cung có 4 hình thái vỡ tử cung:

3.1.1 Vỡ tử cung hoàn toàn: toàn bộ tử cung đều bị xé rách từ niêm mạc, cơ,
đến phúc mạc. Trong trường hợp này thường thai và rau bị đẩy vào trong ổ
bụng.

3.1.2 Vỡ tử cung dưới phúc mạc: chỉ có lớp niêm mạc và lớp cơ bị xé rách, phúc
mạc đoạn ưới bị bong ra nhưng vẫn còn nguyên vẹn. Trong trường hợp này thai
và rau vẫn nằm trong tử cung, cơn co tử cung vẫn còn, đoạn ưới tử cung căng
phồng nhưng ấn đau, đặc biệt đau nhiều ở chỗ bị vỡ, thăm âm đạo có ít máu
theo tay
3.1.3 Vỡ tử cung phức tạp: ngoài vỡ tử cung hoàn toàn, tổn thương có thể
kéo dài xuống âm đạo x rách cùng đồ, xé rách bàng quang tạo nên một vết vỡ

- Cuộc chuyển dạ kéo dài

- Cơn go ồn dập

- Xuất hiện vòng Ban l ngày càng đẩy lên cao

- Tim thai thay đổi

- Ra máu âm đạo hoặc nước tiểu có lẫn máu
3.3.2. Chẩn đoán gián biệt với

3.3.2.1. Rau tiền đạo:

- Không có đáu hiệu dọa vỡ tử cung.

- Ra máu tự nhiên và chảy máu ngoài chủ yếu

- Tim thai ( + )

- Thăm âm đạo sờ thâïy rau

3.3.2.2. Rau bong non:

- Hội chứng tiền sản giật

- Máu đỏ sẩm, không đông

- Tử cung cứng như gỗ

- Tim thai ( - )

có phải khâu kín ngay, đặt sond dẫn lưu nước tiểu:

- Kháng sinh chống nhiễm khuẩn

- Chăm sóc hậu phẫu tốt.