

Chuyªn ®Ò:
Ph¬ngph¸ptÝchhîp
néidunggi¸odôcb¶ovÖm«i
trêngM«n®Þalý

A. Đặt vấn đề
I. Lý do chọn chuyên đề
1.Kháchquan:
Trong sự nghiệp đổi mới của đất n ớc, Đảng và nhà n ớc ta rất quan tâm
tới sự đổi mới của ngành giáo dục - đào tạo. Một trong những yêu cầu có
tính cấp bách là đổi mới ph ơng pháp dạy học. Trong đó ph ơng pháp
tích hợp giáo dục bảo vệ môi tr ờng vào các môn học là nội dung rất cần
thiết. Việc đổi mới này gắn liền với đổi mới ph ơng pháp dạy học theo
h ớng pháp huy tính tích cực của học sinh. Thầy giữa vai trò chỉ đạo,
h ớng dẫn, trò giữ vai trò chủ động, sáng tạo tích cực hoá trong việc lĩnh
hội kiến thức. Chúng ta đều nhận thấy môi tr ờng là không gian sinh sống
của con ng ời và sinh vật, nơi chứa đựng các tài nguyên cần thiết cho đời
sống và sản xuất, nơi chứa đựng và phân huỷ các chất thải do con ng ời
tạo ra trong đời sống và sản xuất. Môi tr ờng có vai trò cực kì quan trọng
đối với đời sống con ng ời. Môi tr ờng đó không chỉ là nơi tồn tại, sinh
tr ởng và phát triển và còn là nơi lao động và nghỉ ngơi, h ởng thụ và trau
dồi những nét đẹp văn hoá, thẩm mĩ Việc bảo vệ môi tr ờng hiện là
một trong nhiều những mối quan tâm mang tính toàn cầu.

ở n ớc ta bảo vệ môi tr ờng cũng là vấn đề đ ợc quan tâm
sâu sắc. Để cụ thể hoá và triển khai thực hiện các chủ tr
ơng của Đảng và Nhà n ớc. Bộ giáo dục - Đào tạo đã ra
chỉ thị về tăng c ờng công tác giáo dục bảo vệ môi tr ờng.

những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững
trong các biện pháp thực hiện mục tiêu bảo vệ môi tr ờng và phát
triển bền vững đất n ớc. Thông qua giáo dục, học sinh đ ợc trang bị
những kiến thức về môi tr ờng, ý thức bảo vệ môi tr ờng, năng lực
phát triển và sử lý các vấn đề môi tr ờng.
Giáo dục bảo vệ môi tr ờng góp phần hình thành nhân cách của ng
ời lao động mới, ng ời chủ t ơng lai của đất n ớc, ng ời lao động, ng
ời chủ có thái độ thân thiện với môi tr ờng. Giáo dục bảo vệ môi tr
ờng là vấn đề có tính chiến l ợc của mỗi quốc gia và toàn cầu.
Đích quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi tr ờng không chỉ
làm cho học sinh hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi tr ờng mà
quan trọng là phải có thói quen hành vi ứng sử văn minh, lịch sự
với môi tr ờng. Điều này phải đ ợc hình thành trong một quá trình
lâu dài và phải bắt đầu ngay từ tuổi ấu thơ.

Trong những năm học phổ thông, học sinh không những tiếp xúc
với thầy cô, bạn bè mà còn tiếp xúc với khung cảnh tr ờng lớp, bãi
cỏ, v ờn cây Việc hình thành cho học sinh tình yêu thiên nhiên,
sống hoà nhập vơí thiên nhiên, quan tâm đến thế giới xung quanh,
có thói quen sống ngăn nắp, vệ sinh phụ thuộc rất nhiều vào nội
dung và cách thức giáo dục của chúng ta. Giáo dục bảo vệ môi tr
ờng đ a vào môn học nhằm bồi d ỡng tình yêu thiên nhiên, bồi d
ỡng cảm xúc, xây dựng cái thiện trong mỗi học sinh hình thành
thói quen, kỹ năng bảo vệ môi tr ờng. Để đạt đ ợc mục đích trên
vấn đề quyết định là phải đối mới tích hợp giáo dục bảo vệ môi tr
ờng trong môn học. Mỗi giáo viên cần nhận thức đ ợc tầm quan
trọng của công tác giáo dục vệ sinh môi tr ờng cho học sinh, có
trách nhiệm triển khai công tác giáo dục bảo vệ môi tr ờng phù
hợp với điều kiện của nhà tr ờng và địa ph ơng.


môn Địa lý THCS.

Rất mong sự đóng góp của các bạn đồng
nghiệp để xây dựng chuyên đề hoàn chỉnh có
sự thống nhất chung về ph ơng pháp giảng dạy
và rèn luyện kĩ năng, thái độ, hành vi cho học
sinh về vấn đề môi tr ờng.

B.Nộidungcủachuyênđề
I.Cơsởkhoahọcviếtchuyênđề.

Nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng đ ợc tích hợp vào môn học
và các hoạt động, phụ thuộc vào đối t ợng học sinh ở tr ờng địa
ph ơng để giáo dục.

Giáo dục bảo vệ môi tr ờng không phải ghép thêm vào môn học
hay một chủ đề riêng mà nộ dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng đ
ợc tích hợp vào nội dung môn học, thông qua ch ơng trình
chính khoá và hoạt động ngoại khoá.

Chú ý khai thác tình hình thực tế môi tr ờng của từng địa ph
ơng.

Nội dung ph ơng pháp giáo dục bảo vệ môi tr ờng phải chú
trọng thực hành, hình thành các kĩ năng, ph ơng pháp hành
động cụ thể để học sinh có thể tham gia có hiệu quả vào các
hoạt động bảo vệ môi tr ờng của địa ph ơng, của đất n ớc phù
hợp với độ tuổi học sinh.




- Một số vấn đề về khai thác, sử dụng và bảo vệ môi tr ờng trong quá trình
phát triển kinh tế ở từng châu lục.

- Các vấn đề môi tr ờng đặt ra ở Việt Nam nói chung, ở các vùng và
các địa ph ơng trên cả n ớc nói riêng (hiện trạng khai thác, sử dụng và bảo vệ
tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi tr ờng).

- Học sinh có kĩ năng phát hiện các vấn đề về môi tr ờng và nguyên nhân
của nó.

- Có biện pháp, hành động tích cực góp phần giải quyết các vấn đề về môi
tr ờng và bảo vệ môi tr ờng.

- Học sinh tôn trọng, yêu quý thiên nhiên, có ý thức giữ gìn bảo vệ
các thành phần của môi tr ờng tự nhiên (rừng, n ớc, không khí, đất đai).

- ủng hộ các hoạt động, các chính sách bảo vệ môi tr ờng, phê phán
các họat động, các hành vi làm ảnh h ởng xấu đến môi tr ờng.

2.Đốivớigiáoviên:

Để đạt đ ợc mục tiêu trên, giáo viên sử dụng các ph ơng pháp dạy học phù
hợp, ph ơng pháp đòi hỏi học sinh phải bộc lô đ ợc nhận thức, quan điểm, ý
thức, thái độ, đ a ra các biện pháp giải quyết tr ớc các vấn đề của môi tr ờng.
Với mỗi ph ơng pháp sẽ có hình thức dạy học t ơng ứng.

* Các ph ơng pháp dạy hoc:

- Ph ơng pháp trực quan: Sử dụng tranh, ảnh địa lý, sử dụng băng, đĩa

- Giáo viên xác định ph ơng pháp dạy học cho
phù hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng

Cụthể:

*Sửdụngphơngphápđàmthoại:

- Giáo viên sử dụng hệ thống câu hỏi để dẫn dắt, chỉ
đạo học sinh tìm hiểu và lĩnh hội nội dung của bài
học.

- Hệ thống hỏi - đápl là cốt lõi của ph ơng pháp đàm
thoại.

VD:Bài2Lớp9

Dânsốvàgiatăngdânsố

Dạy mục II Gia tăng dân số

Giáo viên có thể đặt câu hỏi:

Dân số đông và tăng nhanh dã gây ảnh h ởng xấu đến
môi tr ờng nh thế nào ? Biện pháp giải quyết ?

*Phơngpháptrựcquan:

+ Việc sử dụng ph ơng tiện trực quan có một ý nghĩa rất
lớn, bởi vì học sinh chỉ có thể quan sát đ ợc một số vấn đề
về môi tr ờng nơi em đang sống, còn phần lớn các vần đề

+ Khi dẫn dắt học sinhquan sát tr ớc hết giáo viên cần xác định mục
đích, yêu cầu của việc quan sát tranh đó thể hiện hiện t ợng gì ? Vấn
đề gì ? ở đâu ? Và mô tả hiện t ợng Cuối cùng gợi ý học sinh nêu
nguyên nhân và hậu quả của hiện t ợng.

Nh vậy, khi sử dụng bức ảnh giáo viên cần chuẩn bị những câu hỏi, h
ớng dẫn học sinh khai thác nội dung đ ợc thể hiện trên bức tranh, ảnh
và những câu hỏi yêu cầu học sinh vẫn dụng những kiến thức đã học
giải thích các hiện t ợng đ ợc thể hiện trên bức tranh, ảnh.

VD:Lớp7:Khidạybài:
ô nhiễm môi tr ờng ở đới ôn hoà
Sử dụng ảnh: 17.3 SGK
- Mục đích quan sát: Tìm hiểu về vấn đề ô nhiễm n ớc ở đới ôn hoà
- Tên bức tranh: Thuỷ triều đen trên Đại Tây D ơng do tai nạn của
tàu trở dầu.
- Bức tranh thểt hiện hiện t ợng ô nhiễm môi tr ờng n ớc biển ở Đại
Tây D ơng.
- Mô tả hiện t ợng: Váng dầu loang trên vùng biển.
- Nguyên nhân: Do tai nạn chở dầu
- Hậu quả: Váng dầu làm ô nhiễm n ớc biển
L u ý: Việc lựa chọn tranh, ảnh cho học sinh quan sát, tr ớc hết phải
phù hợp với nội dung và càng thể hiện đ ợc nhiều dấu hiệu càng
tốt. Tranh ảnh phải rõ ràng, đẹp.
Trong dạy học địa lý, giáo viên nên triệt để sử dụng tranh ảnh minh
hoạ trong SGK, bởi vì đó là những ph ơng tiện minh hoạ đã đ ợc
lựa chọn để thể hiện các hiện t ợng một cách cụ thể, điển hình nhất.

*Phơngphápsửdụngbăng,đĩahình


+ Sự phân bố núi lửa trên trái đất

+ Lợi ích và tác hại của núi lửa

- B ớc 2:

Giáo viên mở băng cho học sinh xem tằng đoạn và đạt câu hỏi sau cho mỗi
đoạn
+ Đoạn 1: Sự hình thành núi lửa

Câu hỏi: Núi lửa đ ợc hình thành nh thế nào ?

+ Đoạn 2: Sự phân bố của núi lửa trên trái đất.

Câu hỏi: Trên trái đát núi lửa đ ợc phân bố chủ yếu ở những khu vực nào ?

+ Đoạn 3: Lợi ích và tác hại của núi lửa

Câu hỏi: hãy nêu lợi ích và tác hại của núi lửa đối với đời sống, sản xuất và
môi tr ờng.

- B ớc 3: Học sinh nhắc lại những ý chính đã nhận thức đ ợc qua băng hình,
sau đó giáo viên tóm tắt, củng cố và chuẩn xác kiến thức.

*Phơngphápthảoluận:

Tổ chức cho học sinh thảo luận theo lớp hoặc nhóm để giải
quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học.

- Ph ơng pháp này tạo cho học sinh cơ hội trình bày ý kiến của


Học sinh cần nêu đ ợc

+ Những vấn đề quan tâm: Bảo vệ nguồn tài nguyên
biển, chống ô nhiễm môi tr ờng biển.

+ Biện pháp: Không khai thác bừa bãi, quá mức tài
nguyên biển, không để xẩy ra sự cố tràn dầu, hạn chế
chất thải ra biển từ các nhà máy, các đo thị

*Phơngphápdạyhọcpháthiệnvàgiảiquyết
vấnđề.

Ph ơng pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là
ph ơng pháp tạo ta tình huống có vấn đề phù hợp với
trình độ và nhận thức của học sinh.

- B ớc 1: Đặt vấn đề (tạo tình huống có vấn đề)

- B ớc 2: Giải quyết vấn đề (tìm ph ơng án giải quyết
các giả thuyết)

- B ớc 3: Kết luận: Khẳng định hay bác bỏ các ph ơng
án trên các giả thuyết đã nêu.

VD:Bài14Địalý7

Hoạt động nông nghiệp ở đới ôn hoà

- B ớc 1: Giáo viên nêu vấn đề tạo tình huống có vấn đề