TƯ LIỆU GIÁO DỤC HỌC.
CHUYÊN ĐỀ
“GIÁO DỤC TRẺ EM MẦM NON
VÀ TIỂU HỌC”HẢI DƯƠNG – NĂM 2014
LỜI NÓI ĐẦU
Trong xã hội ta ngày nay với những biến động không ngừng, con
người – để tồn tại và phát triển – ngày càng phải có những nhận thức
rõ ràng, khả năng thích nghi cao và phải được trang bị một vốn kiến
thức tổng hợp về tất cả mọi vấn đề Chính vì thế việc giáo dục sớm
đối với trẻ đóng vai trò hết sức cần thiết và quan trọng.
Ngay từ những ngày tháng nằm trong bụng mẹ, trẻ đã có những
hoạt động khám phá thế giới xung quanh: mút ngón tay, sờ tai, nghịch
nước ối, lắng nghe âm thanh bên ngoài và còn biết phản ứng trước
những tâm tư tình cảm của mẹ Rồi những năm tháng đầu đời, trẻ lớn
dần lên mang theo sự khát khao tìm hiểu và học hỏi. Tâm hồn trẻ thơ
như một trang giấy trắng, bất kỳ mọi hành động, cử chỉ lời nói của
mọi người xung quanh đặc biệt là bố mẹ đều được trẻ ghi nhận và làm
theo mà không có sự lựa chọn nào.Chính vì thế, đây là một giai đoạn
cực kỳ quan trọng có ảnh hưởng lớn tới cuộc sống của trẻ sau này.
Việc chỉ bảo dạy dỗ, uốn nắn trẻ - tất nhiên là phụ thuộc vào thời gian,
không gian, trạng thái tình cảm, tình huống xảy ra sự việc – sẽ góp
phần vào việc định hình nên nhân cách sống của trẻ. Việc trang bị kỹ
năng sống, hướng dẫn trẻ biết thu nhận kiến thức cho bản thân là cách
tốt nhất để cho trẻ vững bước vào đời. Vai trò giáo dục của thầy cô
giáo và các bậc phụ huynh là vô cùng quan trọng.
Trân trọng giới thiệu với thầy giáo và cô giáo cùng quý vị bạn đọc
Vì thế, ta đừng đòi hỏi con cái ta phải hoàn hảo, phải làm ta
luôn hài lòng. Chính ta, trong quá khứ cũng như hiện tại, ta có
hoàn toàn làm hài lòng cha mẹ ta đâu. Chúng ta cũng bất toàn.
Tuy nhiên, vì tính cách sư phạm, ta có thể đòi hỏi con cái chút
ít để chúng cố gắng hơn. Cùng là thân phận con người yếu
đuối như nhau, ta nên thông cảm với những tật xấu, những
khuyết điểm của con cái. Ta phải tập biết hài lòng về những cố
gắng của con cái mình, về mức độ tốt đẹp mà chúng ta đã từng
nỗ lực để đạt được.
2. Đừng kỳ vọng về con cái quá mức
Ai cũng có giới hạn của mình, dù cố gắng lắm cũng khó vượt
qua giới hạn ấy. Điều quan trọng là biết được đâu là giới hạn
của con cái mình để tôn trọng giới hạn đó, để đặt ra mục tiêu
thích hợp khuyến khích chúng thực hiện. Thông thường, khi
có con, ai cũng kỳ vọng con mình phải là người thế này, thế
kia. Ta mong con ta hơn ta, và sẵn sàng hy sinh tất cả để con
ta đạt được những gì kỳ vọng nơi chúng. Nhưng trong nhiều
trường hợp, những kỳ vọng đó vượt quá khả năng thực hiện
của chúng. Có thể chúng không có nhiều tài năng và nghị lực
bẩm sinh như ta, có thể chúng có khuynh hướng khác với ta.
Ta không nên lấy mình làm khuôn mẫu để ép con cái phải như
mình. Đặt lý tưởng quá cao như con cái dễ làm cho chúng mặc
cảm tự ti và buồn phiền nếu không thể đạt tới, đồng thời dễ
làm ta thất vọng và chán nản về chúng.
3. Chấp nhận con cái
Chấp nhận con cái không có nghĩa là không bắt chúng nỗ lực
để nên tốt đẹp hơn, mà là chấp nhận mức độ chúng đạt được
sau khi ta đã nổ lực tạo đủ mọi điều kiện để chúng tốt đẹp hơn
và chính chúng cũng đã cố gắng. Đừng ép con cái mình phải
giống hay bắt chước một trẻ em khác. Trên đời này không thể
vững chắc cho chúng về mọi mặt. Phải sống làm sao để chúng
cảm thấy an tâm. Mọi lời ta nói phải đúng để chúng tin tưởng,
mọi việc ta làm phải tốt để chúng bắt chước. Phải làm sao để
chúng tin vào tình yêu, sự thành thật, khả năng hy sinh và sự
cao thượng của ta. Ta muốn con cái ta tốt tới mức nào thì ra ta
phải sống tốt với mức đó. Hành động của ta dù tốt hay xấu đều
ảnh hưởng tới con cái ta tới mức độ ta không ngờ được.
7. Đồng hành với con cái trên đường tiến tới hoàn mỹ
Tuy nhiên, ta không nên tự thần tượng hóa mình trước mặt
con cái. Tới một lúc nào đó, ta phải cho chúng thấy rằng chính
ta cũng là người bất toàn đang nỗ lực tiến tới trưởng thành,
hoàn thiện. Ta chỉ là người đi trước có trách nhiệm dẫn dắt
chúng trong những bước đầu cuộc đời chúng, đưa chúng đi
vào đời sống nhân bản (với bản thân và người khác). Và sau
này, chính ta cũng nên sẵn sàng nhận lại sự nâng đỡ của
chúng. Cần phải khiêm tốn nhận những khuyết điểm của chính
mình. Trên đường tiến tới hoàn thiệnm ta hãy biến chúng
thành những người bạn đồng hành và cho phép chúng được
coi lại ta như thế, đồng thời cấhp nhận sự xây dựng của chúng.
Như vậy, chúng sẽ tự tin và dễ trưởng thành hơn.
8. Phải tôn trọng phẩm giá của con cái
Con cái ta có quyền và rất cần được đối xử như những con
người. Đừng đối xử với chúng như những nô lệ hay đầy tớ
trong nhà. Hãy tôn trọng tự do của chúng, Đừng cấm đoán
chúng những gì mà ta xét thấy vô hại. Cũng nên tôn trọng giờ
làm việc, giờ ngủ và thì giờ của chúng một cách vừa phải. Nếu
cần phải sửa phạt thì thì nên sửa phạt đúng mức, hợp lý đừng
phê phán chúng quá đáng hoặc chửi rủa những câu thậm tệ,
xúc phạm tới phẩm giá hoặc làm tổn thương tự ái của chúng
quá mức cần thiết. Đừng bêu xấu con trước mặt người khác
không tùy thuộc vào sự giáo dục mà chúng nhận được từ cha
mẹ chúng. Vì thế, ta cần phải giáo dục chúng một cách khôn
ngoan, sáng suốt. Đừng phó mặc công việc quan trọng này cho
may rủi, cũng đừng làm một cách tùy tiện, thiếu suy nghĩ.
PHẦN II:
Dạy con thích
sách từ nhỏ
Những em bé yêu sách thường học giỏi, tự
giác học tập và ngoan ngoãn hơn trẻ không
biết coi trọng sách vở.
Được làm quen với sách từ nhỏ, bé sẽ dễ dàng hình thành tình
yêu sách vở. Ảnh: Đan Thư.
Hầu như lần nào đi siêu thị hay trong những dịp 1/6, Tết
Trung thu chị Bích Phương (quận 7, TP HCM)luôn mua
tặng cô con gái 5 tuổi của mình những cuốn sách. Tuy nhiên,
nhiều cuốn truyện tranh chị chưa kịp đọc cho con nghe đã bị
bé Bim tô vẽ nguệch ngoạc, xé bìa, xé ruột, biến thành khăn
giấy lau bàn. Tuổi thọ của những cuốn sách trong nhà chị
không quá một tuần, thậm chí nhiều cuốn tồn tại không quá
một ngày.
So sánh thấy một cuốn truyện tranh cho bé giá khoảng mười
lăm nghìn, chỉ bằng một lần bé đi đu quay hay tô tượng… chị
lại vui vẻ bỏ cuốn sách vừa bị bé làm xấu đi, mua lại một cuốn
khác. Nhiều khi chị ném cả cuốn truyện tranh bé vừa làm rách
bìa vào đống giấy báo bán ve chai của mình. Bé Bim lại rất
hào hứng với trò biến sách thành ve chai để… kiếm tiền cho
mẹ. Đôi khi chị cũng băn khoăn: rõ ràng là bé rất hào hứng khi
mẹ dẫn đi hiệu sách nhưng lại chẳng biết giữ gìn những cuốn
sách của mình. “Hy vọng sau này lớn lên, nó sẽ hiểu và yêu
quý sách”, chị Phương nói.
trẻ, anh biết nếu bé tiếp xúc với điều gì nhiều, bé sẽ dễ hình
thành tình yêu với vật đó. Vì thế, anh nói với bác bảo vệ và
những người quản lý hãy để bé chơi, nếu cuốn nào bé làm
hỏng anh sẽ mua về. Sau này, cậu con trai của anh đã thực sự
trở thành người bạn thân thiết của nhà sách đó. Bước vào tuổi
học sinh, con trai anh rất yêu sách vở và luôn tự giác học tập,
bố mẹ không hề phải nhắc nhở.
PHẦN III:
Dạy con biết cãi mới
là mẹ 'khôn'
Một đứa trẻ quá ngoan, luôn răm rắp nghe
theo yêu cầu của cha mẹ liệu có thành tài?
Tôi có một cô bạn sang Anh sinh sống đến nay đã hơn 10
năm. Một lần đi công tác, tôi có dịp đến ở nhờ nhà bạn 4 ngày
3 đêm, khi đó con gái của bạn 9 tuổi. Không muốn cho con gái
bị mất gốc, gia đình bạn tôi chủ trương dùng hoàn toàn tiếng
Việt ở nhà. Vì thế, con gái bạn tôi nói sõi cả tiếng Anh và
tiếng Việt.
Để ‘kết giao’ với cô bé này, ngay tối đầu tiên khi đang uống
trà ăn bánh ngọt, tôi chủ động hỏi chuyện trường lớp của cô bé
bằng tiếng Anh. Cô bé trả lời tôi bằng một phong thái rất tự tin
và lưu loát cũng bằng thứ tiếng này. Nhưng thật lạ, khi cô bé
vừa trả lời xong thì bố cô bé (chồng bạn tôi) hắng giọng nhắc:
“Hãy nói tiếng Việt, con yêu!”. Tôi thoáng chút bối rối, quay
nhìn chồng của bạn thì đã nghe tiếng cô bé nói:
“But why do I have to speak Vietnamese? She speaks &
understands Enlish very well. (Nhưng tại sao con phải nói
tiếng Việt? Cô ấy nói và hiểu tiếng Anh rất tốt – Cô ấy ở đây
là tôi).
“Vì chúng ta đã có 'luật' là phải nói tiếng Việt ở nhà”, ông bố
ngay, không dám đưa ra quan điểm hay bảo vệ chứng kiến của
mình.
Nhưng tại sao ngoan thế mà vẫn có những vụ nữ sinh lột áo
đánh nhau giữa đường, hay quay clip 'thác loạn' bị phanh phui.
Liệu có phải tại bị người lớn ép nghe lời từ trong trứng nên
mới sinh ra như vậy? Nếu đúng, tôi thà chấp nhận để con cãi
lại khi mình chưa đúng còn hơn cứ để con nghe lời trước
mặt mà sau lưng lẳng lặng làm trò hư đốn thì thật nguy hiểm.
Một đứa trẻ chỉ biết 'dạ dạ, vâng vâng' luôn luôn làm theo yêu
cầu của cha mẹ, bất kể đúng-sai liệu có thành tài?
Thiết nghĩ việc trang bị thói quen, trí thức và văn hóa 'cãi' -
phản biện trước những gì mà đứa trẻ thấy không giống như
chúng nghĩ, không giống như chúng ước mơ để có một cách
nghĩ khác, cách làm khác tốt hơn mới là cha mẹ khôn ngoan.
Hãy bỏ đi cách giáo dục độc đoán đòi hỏi sự vâng phục tuyệt
đối và thay thế bằng những phương pháp mới đặt căn bản trên
nguyên tắc tự do và trách nhiệm. Như thế, con trẻ của chúng ta
sẽ không còn bị ép buộc phải tuân phục, nhưng chúng sẽ được
khuyến khích tự nguyện tuân giữ kỷ luật trong tinh thần trách
nhiệm.
PHẦN IV:
Học con nói tiếng yêu thương
Rất nhiều cha mẹ băn khoăn với câu hỏi: “Có
cần bày tỏ tình yêu thương với con trẻ khi
chúng còn quá nhỏ chưa hiểu gì?” Câu trả lời
của các chuyên gia tâm lý luôn luôn là “Có”.
Bởi nếu quan sát cách cư xử và hành vi của trẻ,
bạn sẽ nhận thấy ngôn ngữ yêu thương của trẻ
bộc lộ khá sớm.
Những thông điệp từ tiềm thức
mà biết được điều gì mình làm hoặc nói sẽ nhận được
sự đáp lại của cha mẹ. Từ đó, trẻ sẽ làm hoặc nói
những điều có kết quả đáp ứng được nhu cầu tình cảm
của chúng. Nếu mọi chuyện đều thuận lợi và nhu cầu
của trẻ được đáp ứng, trẻ sẽ phát triển thành những
người lớn có tinh thần và trách nhiệm sau này. Ngược
lại, nếu ấu thơ trẻ không được đáp ứng nhu cầu tình
cảm, lớn lên chúng có thể vi phạm những tiêu chuẩn
được chấp nhận, giận dữ và chống đối những người
không đáp lại tình cảm của mình, và sẽ tìm kiếm tình
yêu thương ở những nơi không thích hợp.
Không bao giờ quá trễ để nói yêu thương
Một thiếu niên bỏ nhà đi bụi đời được đưa đến khám
tại phòng khám tâm lý. Cha mẹ bé vò đầu bứt tai: “Sao
nó có thể làm như vậy khi chúng tôi thương yêu con
hết mực?” Đứa bé trả lời chuyên viên tâm lý: “Ba mẹ
tôi không yêu thương gì tôi, tôi không muốn gặp họ”.
Trong đa số trường hợp, các bậc phụ huynh này rất
mực chiều chuộng con, nhưng chưa biết cách truyền
đạt yêu thương sao cho con cái hiểu được. Nhiều cha
mẹ mua rất nhiều đồ chơi cho con, cho con đi chơi
nhiều nơi như công viên, siêu thị, xem phim nhưng
Copyright: Tài liệu đại học ©