PHẦN 1: MỞ ĐẦU
Tên đề tài: " Một số phương pháp và kinh nghiệm tổ chức phục vụ bạn đọc
trong Thư viện trường Trung học phổ thông Tân Dân"
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Cơ sở lý luận
Thư viện trường học là thư viện chuyên ngành giáo dục, nằm trong hệ
thống thư viện chung và thực hiện nghiêm chỉnh những văn bản quy phạm pháp
luật về thư viện của nhà nước. Thư viện góp phần nâng cao chất lượng dạy và
học của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản và thói quen tự học, tự nghiên
cứu cho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy học, đồng thời
thư viện tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng
nếp sống văn hóa mới cho các thành viên của nhà trường. Ngoài ra thư viện còn
giúp học sinh xây dựng phương pháp học tập và phong cách làm việc khoa học,
biết sử dụng sách báo thư viện
Ngày nay vốn đầu tư và phát triển thư viện và sách bổ sung cho thư viện
trường học ngày càng nhiều, đa dạng về nội dung và hình thức vì vậy để đưa
nguồn tiềm năng quý giá đó đến đông đảo bạn đọc cần phải có cách thức tổ
chức khoa học, có hình thức phục vụ đọc thích hợp, có định hướng đọc và tạo
hứng thú đọc cho các em.
Đối tượng phục vụ của thư viện trường chủ yếu là giáo viên và học sinh,
nhu cầu tìm tài liệu của họ chủ yếu là sách giáo khoa, sách tham khảo, sách
nghiệp vụ để phục vụ công tác dạy và học. Dựa vào đối tượng phục vụ và nhu
cầu tài liệu mà ta có các hình thức phục vụ thích hợp.
Hiện nay toàn ngành Giáo dục - Đào tạo đã và đang thực hiện đổi mới
chương trình giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 40/ 2000/ QH10 của
Quốc Hội khóa X. Đổi mới phương pháp giáo dục nhằm xây dựng phương pháp
học tập của học sinh theo hướng tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo. Để
phương pháp giáo dục phát huy được hiệu quả cao nhất cần đổi mới cơ sở vật
chất, phương tiện, thiết bị trong đó việc đầu tư cho thư viện là yếu tố quan
trọng. Thư viện muốn hoạt động hiệu quả, phát huy tối đa giá trị của vốn tài liệu
1

Qua quá trình thực nghiệm, tôi đã bước đầu rút ra được: " Một số kinh
nghiệm và phương pháp tổ chức phục vụ bạn đọc trong thư viện trường trung
học phổ thông", tôi xin mạnh dạn trình bày kinh nghiệm của mình hy vọng rằng
cách làm này có thể áp dụng được trong các trường THPT đóng trên địa bàn
nông thôn, các trường mới thành lập hoặc củng cố lại thư viện trong sự nghiệp
giáo dục và đào tạo của nhà trường.
1.3. Mục đích, yêu cầu nghiên cứu đề tài
Đưa ra kinh nghiệm và phương pháp phục vụ bạn đọc sao cho nhanh và
chính xác, tạo điều kiện cho học sinh và giáo viên trong trường tra tìm và sử
dụng nguồn tài liệu của thư viện một cách hiệu quả nhất, giúp cho công tác dạy
và học của thầy và trò trường trung học phổ thông Tân Dân đạt hiệu quả cao
hơn.
Đề tài dựa trên nguyên tắc thực tiễn, trên cơ sở kinh nghiệm tích lũy được
của cán bộ thư viện do đó đảm bảo tính trung thực.
1.4. Thời gian và đối tượng nghiên cứu
Thời gian: Trong 3 năm học:
2010 -2011
2011 - 2012
2012 - 2013
Đối tượng nghiên cứu:
Khách thể khảo sát là giáo viên và học sinh trường trung học phổ thông Tân
Dân - Phú Xuyên- Hà Nội
1.5. Phương phấp nghiên cứu
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp phỏng vấn
3
PHẦN 2: CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
Tổ chức phục vụ bạn đọc trong thư viện là tổ chức cho người đọc tại chỗ,
ngay nơi thư viện đóng. Nói cụ thể hơn là tổ chức phục vụ người đọc tại phòng

chọn. Như thế bạn đọc được tiếp xúc trực tiếp với nguồn tài liệu thư viện, được
tự do chọn tài liệu nên nhu cầu tin nhanh chóng được đáp ứng, độ chính xác
cao, không mất nhiều thời gian tra cứu. Cán bộ thư viện sẽ nhàn hơn trong việc
tra tìm tài liệu và phục vụ nhưng phải thường xuyên giám sát và sắp xếp lại
sách trên giá sau mỗi buổi phục vụ.Hình thức là kho mở tự chọn cho nên việc
sắp xếp tài liệu sao cho bạn đọc dễ tìm nhất là vấn đề được quan tâm. Để bạn
đọc dễ dàng nhận biết và tìm được nhanh nhất tài liệu mình cần theo những chủ
đề thích hợp ta nên sắp xếp tài liệu theo chủ đề hoặc theo môn loại. Ta có thể
sắp xếp tài liệu như sau:
- Tài liệu về khoa học tự nhiên
- Tài liệu về khoa học xã hội
- Các loại tài liệu tra cứu
- Báo, tạp chí
Trong mỗi chủ đề tài liệu lại được chia theo môn học. Như vậy bạn đọc
cần tài liệu thuộc chủ đề nào thì tìm ở chủ đề đó nếu không thấy tên tài liệu
mình cần có thể tìm tài liệu khác có cùng môn loại, cùng chủ đề ngay trên một ô
giá để thay thế.Việc tìm kiếm tài liệu, báo, tạp chí tại phòng đọc mở càng dễ
dàng, thuận tiện hơn nhờ hệ thống chỉ dẫn và sự hướng dẫn nhiệt tình của cán
bộ thư viện trực tiếp phục vụ tại đây. Bên cạnh đó bạn đọc có thể tra tìm tài liệu
trong bảng giới thiệu sách và các danh mục sách mới.
Khi đến phòng đọc, bạn đọc chỉ cần xuất trình thẻ thư viện và tự tra tìm tài
liệu trên giá khi đọc xong gửi trả đầy đủ tại bàn thủ thư. Sau mỗi buổi phục vụ
thủ thư sắp xếp lên giá. Trong thời gian đầu để thu hút các em và tạo thói quen
đọc sách tại thư viện nên phòng đọc mở cửa phục vụ với mọi khối lớp liên tục
từ thứ 2 đến thứ 7. Bên cạnh đó phối hợp với đoàn thanh niên, các câu lạc bộ
học tập tổ chức các buổi giới thiệu sách, điểm sách theo chủ đề và thi tìm hiểu
về sách Hình thức phục vụ đọc tại chỗ ở phòng đọc được các em hưởng ứng
rất nhiệt tình. Các em đến đọc ngày càng đông và tỏ ra rất hài lòng với cách tổ
5
chức kho mở tự chọn. Điều các em thích thú nhất là được tự mình lựa chọn tài

sách tham khảo; sách nghiệp vụ; sách tra cứu Trong mỗi loại sách được sắp
xếp theo từng môn học để tiện cho việc lấy tài liệu phục vụ, thủ thư có thể chủ
động giới thiệu sách có cùng chủ đề cho bạn đọc khi cuốn sách họ yêu cầu
không còn hoặc giúp họ mở rộng phạm vi tìm.
Do đặc thù của phòng mượn là cho mượn tài liệu về nhà nên phòng đọc có
thể chia lịch phục vụ học sinh theo các khối lớp như sau:
- Khối 10: Thứ 2 + thứ 3
- Khối 11: Thứ 4 + thứ 5
- Khối 12: Thứ 6 + thứ 7
Đối với cán bộ giáo viên, nhân viên phục vụ mượn tất cả các ngày trong
tuần từ thứ 2 đến thứ 7.
2.2.1. Cách thức phục vụ ở phòng mượn
Đối với cán bộ giáo viên và nhân viên: Mỗi người có một sổ mượn riêng,
mỗi lần mượn từ 3- 5 cuốn đối với sách tham khảo và thời gian mượn từ 7- 10
ngày, sau khi trả sách cũ mới được mượn sách mới. Sách nghiệp vụ mượn đủ
dùng và trả sau khi giảng dạy xong chuyên đề đó.
Đối với học sinh: Mỗi lớp có một sổ mượn riêng. Với sách tham khảo các
em được mượn mỗi lần 2 cuốn, thời gian từ 5- 7 ngày, sau khi trả sách cũ mới
được mượn sách mới. Sách giáo khoa chỉ phục vụ mượn cho học sinh thuộc
diện khó khăn, học sinh con thương binh liệt sỹ (khi các em có nhu cầu).
2.2.2. Quy trình phục vụ tại phòng mượn
Học sinh đến mượn tài liệu phải xuất trình thẻ thư viện, tra tìm tài liệu
thông qua tủ mục lục thư viện, các danh mục giới thiệu sách, hay các loại tài
liệu tra cứu khác của thư viện rồi ghi phiếu yêu cầu, thủ thư tiếp nhận yêu cầu,
kiểm tra xem yêu cầu đã chính xác chưa, tài liệu có trong kho không rồi lấy
sách phục vụ. Nếu có sách thủ thư ghi sổ mượn (ghi đầy đủ tên sách, số đăng kí
cá biệt, tình trạng sách và ngày mượn sau đó yêu cầu bạn đọc kí mượn. Nếu
cuốn sách bạn đọc yêu cầu không còn trong kho thủ thư giới thiệu cho họ
những tên sách khác có cùng chủ đề hoặc cùng tác giả để bạn đọc tham khảo).
7

Kỳ I
2013 -
2014
1
Tỉ lệ học sinh đến
thư viện
10% 65% 75% 80%
2
Tỉ lệ sách báo
được giáo viên và
học sinh sử dụng
20% 70% 80% 85%
8

Đây là một thành công đáng kể của thư viện trường THPT Tân Dân trong
công tác phục vụ bạn đọc.
Kết quả trên cho thấy việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm của tôi là có
hiệu quả thiết thực và có tính khả thi trong thực tế. Thư viện thực sự trở thành
kho tri thức cung cấp tài liệu cho giáo viên và học sinh giảng dạy, học tập, phục
vụ đắc lực cho việc nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường.
PHẦN 4: BÀI HỌC KINH NGHIỆM
4.1. Kinh nghiệm cụ thể
Thư viện trường học là bộ phận không thể thiếu được trong công tác giáo
dục. Thư viện có phát huy được vai trò và giá trị của vốn tài liệu hay không một
phần lớn là nhờ vào công tác phục vụ bạn đọc tại phòng đọc và phòng mượn.
Bởi vậy việc tổ chức phục vụ bạn đọc sao cho phù hợp với điều kiện cơ sở vật
chất của nhà trường, với đối tượng phục vụ và nhu cầu đọc của đông đảo bạn
đọc trong nhà trường là việc làm cần thiết. Kinh nghiệm cụ thể mà tôi muốn đề
xuất ở đây là cách thức tổ chức phục vụ bạn đọc tại phòng mượn và phòng đọc
trong thư viện ở trường phổ thông và các trường mới thành lập hay đang củng

4.4. Kết luận
Thư viện trường có vị trí, vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất
lượng dạy và học trong nhà trường phổ thông. Việc tổ chức phục vụ bạn đọc tại
phòng đọc và phòng mượn tốt có ý nghĩa vô cùng to lớn trong công tác thư
10
viện, nó giúp thư viện phát huy được vai trò và tác dụng của mình trong công
tác giáo dục của nhà trường.
Từ những hiểu biết về vai trò và tầm quan trọng của công tác phục vụ bạn
đọc nói chung và công tác phục vụ bạn đọc tại phòng đọc và phòng mượn nói
riêng, tôi mạnh dạn đưa ra kinh nghiệm của mình, rất mong được đông đảo
đồng nghiệp tham khảo, áp dụng và đóng góp ý kiến trao đổi kinh nghiệm để
kinh nghiệm thực tế của tôi ngày càng được hoàn thiện và phát huy tác dụng
giúp cho công tác thư viện trường học ngày càng có hiệu quả cao hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
11
Phú Xuyên, ngày 16 tháng 04 năm 2014
Người thực hiện
Lê Thị Tới
Hiệu trưởng
Nguyễn Văn Khiết