Mâu thuẫn giữa các thế hệ trong gia đình:
Nghiên cứu trường hợp Phường Tứ Liên Quận
Tây Hồ và xã Thượng Cát huyện Từ Liêm, Hà
Nội

Nguyễn Kim Anh

Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
Luận văn ThS ngành: Xã hội học; Mã số: 60 31 30
Người hướng dẫn: TS Trần Văn Hải
Năm bảo vệ: 2010

Abstract: Làm rõ những khái niệm, cơ sở lý luận và thực tiễn, phương pháp luận
nghiên cứu thực trạng mâu thuẫn giữa các thế hệ trong gia đình ở Thành phố Hà
Nội. Phân tích thực trạng mâu thuẫn giữa các thế hệ trong gia đình ở Thành phó
Hà Nội. Phân tích và làm rõ các yếu tố kinh tế, văn hoá, xã hội có tác động đến
các mối quan hệ nói chung và những mâu thuẫn nói riêng giữa các thế hệ trong gia
đình ở Thành phố Hà Nội. Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp, khuyến nghị,
phương hướng phù hợp nhằm bảo tồn và phát huy văn hoá truyền thống tốt đẹp
của người Hà Nội.
Keywords: Xã hội học; Mâu thuẫn gia đình; Gia đình; Hà Nội
Content
1. Lý do chọn đề tài
Gia đình là tế bào của xã hội, nơi duy trì nòi giống, là môi trường quan trọng hình
thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hoá truyền
thống tốt đẹp, chống lại các tệ nạn xã hội, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trải qua nhiều thế hệ, gia đình Việt Nam được hình thành và
phát triển cùng với những giá trị chuẩn mực tốt đẹp góp phần xây dựng bản sắc văn hoá
dân tộc. Những giá trị truyền thống quý báu như lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu
thương đùm bọc lẫn nhau, thuỷ chung, hiếu nghĩa, hiếu học, cần cù và sáng tạo trong lao
động, bất khuất, kiên cường vượt qua mọi khó khăn, thử thách đã được gia đình Việt

đình phản ánh sự biến đổi trong kết cấu nội tại của hệ thống gia đình. Bản chất của gia
đình được thể hiện thông qua mối quan hệ giữa các thế hệ và hoạt động của các thành
viên gia đình khi thực hiện các chức năng cơ bản của gia đình. Hình thức, nội dung và
cách thức quan hệ gia đình phụ thuộc vào các loại hình gia đình như truyền thống hay
hiện đại, hạt nhân hay mở rộng... Ngoài ra, nó còn phụ thuộc vào cơ cấu gia đình và
khung cảnh văn hoá xã hội. Vì vậy, việc phân tích quan hệ các thế hệ trong gia đình nói
chung và mâu thuẫn của các thế hệ nói riêng đang là một vấn đề bức thiết hiện nay.
Kết quả điều tra Gia đình Việt Nam năm 2006 cho thấy, hiện nay loại gia đình hai
thế hệ là khá phổ biến, chiếm 63,4%. Loại hộ gia đình này có xu hướng phổ biến hơn ở
các khu vực Đông Bắc, Tây Bắc và Tây Nguyên. Tỷ lệ hộ chỉ có một thế hệ không nhiều
(9,9%), tập trung nhiều nhất ở Đồng bằng sông Hồng. Hộ gia đình ba thế hệ ở nông thôn
cao hơn thành thị, đặc biệt là khu vực nội thành bốn thành phố lớn Hà Nội, Hải Phòng,
Đà Nẵng và Tp Hồ Chí Minh. Một trong những nguyên nhân là do điều kiện đất đai và
nhà ở tại các khu vực thành thị bị hạn chế, vì vậy, số lượng các thế hệ cùng cư trú trong
một hộ tăng lên. Ngoài ra, nhiều gia đình ở nông thôn đã tách hộ để được chia ruộng đất.
Vấn đề đặt ra là: dưới sự tác động của quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá,
hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng thì quan hệ giữa các thế hệ gia đình đã và đang
diễn ra như thế nào? Mối quan hệ này ảnh hưởng ở mức độ nào đến việc thực hiện
chức năng của gia đình nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội hiện nay và
tác động như thế nào đến sự biến đổi văn hoá xã hội? Những vấn đề trở thành tiêu
điểm của xã hội hay những vấn đề tiêu cực xã hội liệu có phải được nảy sinh từ
những mối quan hệ này? Có thể nói, mối quan hệ giữa các thế hệ gia đình phản ánh
bản chất của hệ thống gia đình, là vấn đề cốt lõi của thiết chế gia đình. Nó chính là
quan hệ xã hội của xã hội được thu nhỏ trong khuôn khổ gia đình.
Nhận thức được điều này, tác giả đã chọn vấn đề “Mâu thuẫn giữa các thế hệ
trong gia đình” làm đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu chung của đề tài là chỉ ra được những yếu tố kinh tế - xã hội tác động
đến những mâu thuẫn giữa các thế hệ và làm rõ thực trạng của những mâu thuẫn hiện nay
trong gia đình thành phố Hà Nội. Nhiệm vụ cụ thể:

̀
i, trong đo
́
:

Giới tính :
- Nam : 85 người, chiếm 42,5%
- Nữ : 115 người, chiếm 57,5%

Độ tuổi :
- Từ 20-30 tuổi : 12 người, chiếm 6,0%
- Từ 31-40 tuổi : 78 người, chiếm 39%
- Từ 41 – 50 tuổi: 63 người, chiếm 31,5%
- Từ 50 tuổi trở lên: 47 người, chiếm 23,5%

Trình độ học vấn :
- THPT : 121 người, chiếm 60,5%
- Trung cấp : 19 người, chiếm 9,5%
- Cao đẳng- Đại học : 45 người, chiếm 22,5%
- Trên Đại học: 15 người, chiếm 7,5%

Thu nhập bình quân/tháng :
- 1 triệu – dưới 1,5 triệu: 35 người, chiếm 17,5%
- 1,5- 2 triệu: 86 người, chiếm 43,0%
- Trên 2 triệu: 79 người, chiếm 39,5%

Nghề nghiệp:
- Cán bộ, CNVC: 56 người, chiếm 28%
- Nông nghiệp: 42 người, chiếm 21%
- Người nội trợ hoặc đã về hưu: 13 người, chiếm 6,5%