SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.
Người thực hiện: Lê Thị Hương
Chức vụ: Giáo Viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm
THANH HÓA NĂM 2013
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo viên chủ nhiệm có một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục tư
tưởng, ý thức đạo đức học sinh và là một trong những nhân tố thúc đẩy sự đi lên về
mọi mặt của tập thể lớp.Thực tế ở các trường THPT cho thấy ở đâu có giáo viên tận
tâm với nghề, nhiệt tình trong công tác chủ nhiệm, thực sự thương yêu học sinh thì
ở đó có những tập thể lớp học sinh vừa đoàn kết vừa chăm ngoan, học giỏi. Chính
vì vậy, việc làm tốt công tác chủ nhiệm có ý nghĩa rất lớn trong quá trình giáo dục
học sinh - nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi học sinh có thể tiếp cận thông tin từ
nhiều nguồn khác nhau và việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đang trở thành
nhu cầu cấp thiết. Xây dựng tập thế lớp vững mạnh là yêu cầu giáo dục bắt buộc
của tất cả các trường trung học phổ thông, đó cũng là nhiệm vụ quan trọng của giáo
viên chủ nhiệm. Một tập thể lớp vững mạnh sẽ là động lực thúc đẩy mọi hoạt động
khác nhất là hoạt động học tập của nhà trường.
Là một giáo viên đã nhiều năm được phân công làm công tác chủ nhiệm tôi
thường suy nghĩ làm thế nào để nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm tại lớp
mình? Làm sao để xây dựng một tập thể lớp vững mạnh, để các học sinh trong lớp
ngày càng tiến bộ về mọi mặt, góp phần đào tạo nên một thế hệ trẻ “vừa hồng vừa
chuyên”. Trong năm học 2012-2013 chúng ta tiếp tục đổi mới phương pháp dạy
học, cùng với việc đổi mới ấy, việc quản lí, giáo dục học sinh đặc biệt là việc đổi
mới, tìm hiểu để làm tốt công tác chủ nhiệm là một vấn đề được nhiều giáo viên

II.Thưc trạng của vấn đề nghiên cứu:
1. Thực trạng.
Trong những năm gần đây công tác chủ nhiệm ở trường THPT đã được quan
tâm đúng mức. Phần lớn giáo viên chủ nhiệm đã thực sự nhiệt tình, yêu nghề mến
trẻ, bám lớp bám trường, quan tâm tìm hiểu học sinh và có những biện pháp tích
cực giúp tập thể lớp đi lên. Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay sự phát triển của nền
kinh tế thị trường trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế thì không thể tránh khỏi sự
3
du nhập của các nền văn hóa không lành mạnh tác động đến tư tưởng, tình cảm của
thanh thiếu niên. Công tác quản lý, sự kết hợp giữa ba môi trường giáo dục “nhà
trường - gia đình và xã hội” đôi khi còn chưa chặt chẽ, phụ huynh học sinh chưa
quan tâm đúng mức đến việc học của con em mình, một bộ phận giáo viên chủ
nhiệm chưa thực sự nhiệt tình, chưa có nhiều kinh nghiệm và có biện pháp phù hợp
trong việc quản lí, giáo dục học sinh nên công tác chủ nhiệm chưa thu được hiệu
quả như mong muốn.
2. Kết quả của thực trạng trên.
Qua thực tế làm công tác chủ nhiệm tôi nhận thấy rằng nếu giáo viên chỉ
đưa ra những quy định mang tính chủ quan, áp đặt, chưa chủ động tìm hiểu, gần
gủi học sinh, giờ sinh hoạt lớp chỉ dừng lại ở việc nhận xét, đánh giá chung về mọi
hoạt động của tập thể lớp và phê bình, kiểm điểm, xử phạt học sinh vi phạm nội
quy, chúng ta chỉ giáo dục học sinh theo kiểu giáo viên nói, học sinh nghe, giáo
viên yêu cầu học sinh thưc hiện mà không nắm bắt được nhu cầu, tâm tư, tình cảm
của học sinh thì chắc chắn hiệu quả của công tác giáo dục không cao. Đó là một
trong những nguyên nhân dẫn đến những hiện tượng tiêu cực như: Học sinh thường
đi học sớm la cà ở các quán, các tiệm chơi Game, hiện tượng bỏ tiết trốn học ngày
càng nhiều, tác phong không chuẩn mực, sống vô cảm với những người xung
quanh, sống không có lí tưởng và hoài bão, coi cái tôi của mình là trên hết, nghiêm
trọng hơn là một bộ phận không nhỏ học sinh sa vào các tệ nạn xã hội thậm chí là
vi phạm pháp luật.
Trong các năm học từ 2006 đến 2009 tôi chủ nhiệm lớp M6 trường Triệu

giáo viên chủ nhiệm tại lớp b3 và đã vận dụng linh hoạt mười biện pháp sau:
1. Tìm hiểu, nắm bắt đối tượng học sinh:
Ngay sau khi nhận lớp chủ nhiệm tôi tiến hành tìm hiểu, nắm bắt thông tin về
đối tượng học sinh lớp chủ nhiệm qua các kênh thông tin khác nhau.
- Điều tra qua học bạ năm học trước của học sinh, qua giáo viên chủ nhiệm cũ (nếu
bản thân giáo viên không chủ nhiệm các em từ lớp 10)
- Lập phiếu điều tra các thông tin cá nhân theo mẫu sau:
Thông tin cá nhân học sinh
5
I. Phần tự ghi của học sinh
1. Họ và tên học sinh:……………….…………………… Giới tính: ……
2. Ngày sinh …… Dân tộc:… … Tôn giáo:……….
3. Nơi sinh: Xã huyện tỉnh
4. Địa chỉ thường trú: Xóm (thôn)…….……… xã ……….huyện ………
5.Tình trạng sức khỏe:
6.Số điện thoại bàn của gia đình:…………………
7.Họ tên cha nghề nghiệp nơi ở
Điện thoại
8.Họ tên mẹ nghề nghiệp nơi ở
Điện thoại
9. Số anh chị em trong gia đình
10. Điều kiện gia đình ( hộ nghèo, cận nghèo, diện chính sách )
11. - Xếp loại của năm học trước
- Học lực Hạnh kiểm Danh hiệu
- Chức vụ đã làm ở năm học trước:……………
12. Sở thích Năng khiếu
13. Chỉ tiêu phấn đấu của em trong năm học này:
14. Em sẽ làm gì để đạt được chỉ tiêu phấn đấu của bản thân và góp phần xây
dựng tập thể lớp vững mạnh?


và các biểu hiện ban đầu của học sinh trong tập thể lớp.
b) Phân công nhiệm vụ cho ban cán sự lớp:
- Ban cán sự lớp đại diện cho lớp, chịu trách nhiệm trước giáo viên chủ nhiệm
và nhà trường về toàn bộ hoạt động học tập, rèn luyện, đời sống của lớp trong thời
gian học. Ban cán sự lớp do tập thể lớp bầu ra, được GVCN quyết định công nhận.
Nhiệm kỳ của Ban cán sự lớp là một năm.
- Cơ cấu của Ban cán sự lớp:
Ban cán sự lớp gồm: Lớp trưởng, lớp phó học tập, lớp phó văn thể, lớp phó lao
động, bốn tổ trưởng, cán sự các bộ môn; ban chấp hành chi đoàm gồm bí thư, phó bí
thư và một ủy viên.
- Nhiệm vụ của lớp trưởng: Lớp trưởng là người điều hành, quản lý toàn bộ
các hoạt động của lớp và từng thành viên trong lớp, cụ thể:
7
+ Tổ chức, quản lý lớp thực hiện các nhiệm vụ học tập, rèn luyện theo quy
định của Bộ Giáo dục và Ðào tạo, Sở GD & ĐT, Nhà trường và tập thể lớp.
+ Theo dõi, đôn đốc lớp chấp hành đầy đủ và nghiêm chỉnh quy chế, quy định,
nội quy về học tập và sinh hoạt của Bộ Giáo dục và Ðào tạo, Sở GD & ĐT và Nhà
trường. Xây dựng và thực hiện nề nếp tự quản trong HS;
+ Tổ chức, động viên giúp đỡ những HS gặp khó khăn trong học tập, rèn luyện
và đời sống.
+ Chịu sự điều hành, quản lý của trực tiếp của GVCN lớp;
+ Chủ trì các cuộc họp lớp để đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, bình xét học
bổng, đề nghị thi đua khen thưởng đối với tập thể và cá nhân HS trong lớp.
- Nhiệm vụ của các lớp phó học tập:
+ Ðôn đốc các bạn học đầy đủ, đúng giờ, đảm bảo học tập nghiêm túc;
+ Ðiểm danh, ghi sổ đầu bài đầy đủ, kịp thời.
+ Cùng với cán sự bộ môn chịu trách nhiệm chính trong việc xây dựng nội
dung và quản lý tập thể lớp trong các giờ sinh hoạt 15 phút đầu giờ.
+ Lập danh sách HS thuộc diện đối tượng ưu tiên, hoàn cảnh khó khăn, báo
cáo với giáo viên chủ nhiệm.

+ Nắm bắt các thông tin về tình hình học tập của lớp (những bạn học tốt,
những bạn học kém, tình trạng tiếp thu bài, kết quả các bài kiểm tra…) đối với môn
mà bản thân được giao nhiệm vụ phụ trách để kịp thời báo cáo với GVCN.
Ngoài ra giáo viên có thể phân thêm tổ phó, bàn trưởng ( có sự thay đổi luân
phiên theo từng tháng để phát huy tốt vai trò tự quản của học sinh.
c.Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp tự quản:
Xây dựng dựng đội ngũ tự quản là nền tảng cho công tác chủ nhiệm và cũng
là một việc làm quan trọng và khó khăn đối với giáo viên chủ nhiệm.
Khi đã tìm được đội ngũ cán bộ lớp, giáo viên chủ nhiệm cần bồi dưỡng cho
các em có ý thức trách nhiệm cao đối với lớp, phục vụ tập thể lớp, biết phê bình và
tự phê bình. Bồi dưỡng cho các em có phương pháp quản lý lớp.
9
Mỗi tháng họp một lần để tổng kết rút kinh nghiệm, giao kế hoạch nhiệm vụ
tháng tới, mua sổ theo dõi. Mỗi tuần giao ban một lần vào 15 phút SH đầu giờ thứ 6
để thứ 7 có số liệu sinh hoạt và khen, chê kịp thời.
Trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ lớp, giáo viên chủ nhiệm cũng cần chú ý
chọn đúng nguồn, tránh việc thay cán bộ lớp, không phó mặc việc lớp cho đội ngũ
cán bộ lớp.
Cụ thể trong ba năm học qua nhờ việc chọn được đội ngũ cán bộ lớp, cán
bộ chi đoàn tốt. Nhờ đó, tôi đã rất dễ dàng trong công tác chủ nhiệm, nhiều khi
giáo viên chủ nhiệm do một số lý do nào đó không trực tiếp quản lý đôn đốc
các em nhưng các em vẫn hoàn thành tốt công việc học tập và rèn luyện.
3. Lập sơ đồ tổ chức lớp học.
a) Căn cứ để lập sơ đồ lớp:
Khi sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh trong lớp tôi không quá áp đặt và cũng
không đưa ra tiêu trí xếp nam, nữ ngồi cạnh nhau (trước đây một số GVCN thường
xếp nam, nữ ngôi xen kẻ để hạn chế việc các em nói chuyện riêng-việc làm này
nhiều khi không mang lại hiệu quả như mong muốn) mà dựa trên các cơ sở sau:
- Căn cứ vào tình trạng sức khỏe của học sinh: HS thấp trước, cao sau; HS mắt
yếu ngồi gần bảng.

được khen ngợi khác…)
5. Giáo dục đạo đức HS thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm.
a. Giờ sinh hoạt cuối tuần:
Trước đây giờ sinh hoạt cuối tuần thường khá nặng nề đối với cả bản thân tôi
và tập thể lớp học sinh. Nó thường bắt đầu bằng việc tổng kết đánh giá của giáo viên
chủ nhiệm về hoạt động của tập thể lớp trong tuần, biểu dương những cá nhân tích
cực và phần lớn thời gian là để cảnh cáo, phê bình những học sinh vi phạm nội quy
và sau đó là xếp loại thi đua từng học sinh. Tôi thấy giờ sinh hoạt như vậy chưa
mang lại hiệu quả như mong muốn, có những học sinh tuần này đã vi phạm, tuần sau
lại tiếp tục tại phạm tiếp và một số học sinh có tâm lí sợ đến tiết sinh hoạt cuối tuần.
Chính vì vậy mà từ năm học 2009- 2010 đến nay, khi chủ nhiệm lớp 10b3 tôi đã cải
tiến giờ sinh hoạt theo tiến trình sau:
11
* Tiến trình giờ sinh hoạt:
Phần 1: Nhận xét, đánh giá ( chiếm từ 15 đến 20 phút)
- Giờ sinh hoạt bắt đầu bằng những tóm tắt kết quả học tập và rèn luyện của cả
lớp trong tuần của ban cán sự lớp. Thông qua sổ đầu bài, sổ trực tuần, sổ trực xung
kích lần lượt các tổ trưởng nhận xét tuần học của mình (nghỉ học, bỏ tiết, đi học
muộn, trang phục, đồng phục, tinh thần, thái độ học tập, bầu chọn cá nhân xuất sắc
hoặc tiến bộ vượt bậc của tổ,….)
- Lớp trưởng nhận xét hoạt động của lớp trong tuần học, nghiêm túc chỉ ra
những tiến bộ, hoặc hạn chế của tập thể lớp trong mọi mặt hoạt động.
- Gv chủ nhiệm chỉ nhận xét, đánh giá chung về mọi hoạt động của tập thể lớp
một cách khách quan, công bằng qua việc kiểm tra, giám sát, thu thập từ các nguồn
tin học sinh, cán sự lớp, giáo viên bộ môn, lãnh đạo nhà trường, phụ huynh học sinh,
… Có khen chê kịp thời nhưng khéo léo; đưa ra kế hoạch và phương hướng phấn đấu
của tập thể lớp trong tuần học tiếp theo
- Bầu chọn các cá nhân, tập thể tổ xuất sắc nhất để khen thưởng, động viên kịp
thời; lập danh sách các cá nhân học sinh chưa tiến bộ và có hướng điều chỉnh cụ thể
(tùy theo hình thức vi phạm mà đưa ra giải pháp cụ thể nhưng tránh lăng mạ, xúc

các em nghe một mẩu chuyện trong sách, báo, internet mà tôi sưu tầm được để các
em tự rút ra bài học cho mình. Ví dụ chuyện về chiếc vòng tròn để các em nhận ra
không phải cái gì cũng hoàn hảo, những khiếm khuyết đôi khi lại đem đến giá trị có
ý nghĩa cho cuộc sống cũng có khi tôi kể cho các em nghe những mẫu chuyện ngắn
về Bác Hồ, về tuổi thơ của một số nhà khoa học mà tôi biết và gần gủi, thiết thực với
các em hơn cả là sau mỗi kì thi đại học tôi đều sưu tầm trên mạng internet những tấm
gương vượt khó vươn lên trong học tập và đạt thủ khoa hoặc giành điểm cao trong kì
thi đại học, những tấm gương về người tốt, việc tốt ở lứa tuổi học sinh THPT để giờ
sinh hoạt tập thể kể cho các em nghe hoặc cung cấp thông tin để ban cán sự lớp lấy
đó làm tư liệu trong giờ sinh hoạt tập thể kể về gương người tốt, việc tốt…
Cũng có tuần ( thường là cuối một học kì và cuối mỗi năm học) tôi cho các em
chơi trò tự bạch các em tự bộc bạch trên giấy về ước mơ, hoài bão của bản thân,
những điều mà các em đã làm được hoặc chưa làm được trong học kì hoặc năm học,
những vướng mắc mà các em gặp phải trong học tập và cuộc sống, những mong
muốn, đề xuất (nếu có) đối với tập thể lớp và những góp ý với cô giáo chủ nhiệm.
Kết quả không nằm ngoài dự đoán của tôi, những tờ giấy mà tôi thu được là những
bộc bạch, những dòng cảm xúc khá chân thành của học sinh qua đó tôi nắm bắt được
13
tâm tư, tình cảm của các em để có biện pháp tác động phù hợp và đây cũng là hình
thức tôi thu nhận các thông tin ngược về phương pháp chủ nhiệm cũng như giảng
dạy của mình từ đó có những điều chỉnh cần thiết.
b. Các giờ sinh hoạt 15 phút đầu giờ
Trong các giờ sinh hoạt 15 phút đầu giờ tôi đã lên kế hoach cụ thể cho từng
buổi và phân công cho từng cá nhân phụ trách. Trong tuần ngoài những nội dung bắt
buộc theo quy định của Đoàn trường tôi đã xin dành ra hai buổi: Một buổi dành cho
học sinh trao đổi về ước mơ, hoài bão, định hướng nghề nghiệp của bản thân trong
tương lai, cũng có khi cho các em bày tỏ quan điểm của mình về tình yêu, tình bạn
trong sáng, buổi còn lại cho các em tìm hiểu về gương người tốt, việc tốt nhất là các
tấm gương vượt khó vươn lên trong học tập. Tôi làm việc này với quan điểm mưa
dần thấn lâu, mỗi tuần các em kể về một tấm gương sáng thì tâm hồn các em cũng

yếu lên học lực trung bình và lên khá vào cuối năm, có ý thức đạo đức tốt.
Đối với tập thể lớp thì các em luôn chuẩn bị bài cũ ở nhà, làm bài tập về nhà
đầy đủ, hăng hái phát biểu ý kiến. Cuối năm đã đạt được kết quả cao về học tập và
rèn luyện.
8. Giáo viên chủ nhiệm kết hợp với Chi hội cha mẹ học sinh và gia đình
học sinh:
Trong quá trình làm công tác chủ nhiệm, việc phối hợp với hội cha mẹ và gia
đình học sinh, kịp thời cung cấp những thông tin về tình hình học tập và rèn luyện,
những biểu hiện bất thường của học sinh với gia đình các em để gia đình có biện
pháp phối hợp với nhà trường trong việc đôn đốc, nhắc nhở, giáo dục các em là một
việc làm mang lại hiệu quả giáo dục rất lớn. Do vậy khi làm công tác chủ nhiêm tôi
đã:
- Tổ chức và thực hiện tốt các kỳ họp phụ huynh học sinh do nhà trường đề ra.
- Đi thăm trao đổi trực tiếp hoặc trao đổi qua điện thoại với gia đình học sinh
khi cần thiết.
- Mời phụ huynh học sinh đến trường để trao đổi về việc giáo dục học sinh
khi có những hiện tượng bất thường và khẩn cấp.
- Liên hệ thường xuyên với Ban chấp hành Hội phụ huynh học sinh để tích cực
hoá các hoạt động của hội phụ huynh học sinh trong công tác giáo dục.
15
- Mỗi chủ điểm sinh hoạt trọng tâm mời Chi hội trưởng Hội phụ huynh học
sinh dự buổi sinh hoạt ngoại khóa.
- Thiết lập mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình qua sổ liên lạc và qua
điện thoại.
- Cung cấp cho phụ huynh số điện thoại của giáo viên chủ nhiệm để phụ
huynh tiện liên hệ khi cần thiết.
Do vậy trong 3 năm qua tôi luôn nắm bắt được tình hình cụ thể của từng học
sinh và ngược lại gia đình cũng thường xuyên biết được kết quả học tập của con em
mình. Không còn hiện tương học sinh bỏ học vô lý do, đi học không đúng giờ.
9 Giáo viên chủ nhiệm kết hợp chặt chẽ với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Trong 3 năm liên tục áp dụng các biện pháp trên, tập thể 12b3 trường Triệu
Sơn 4 mà tôi chủ nhiệm là một tập thể đoàn kết, các em học sinh đều rất yêu quý cô
giáo chủ nhiệm và thực sự coi tôi như người mẹ thứ hai và công tác chủ nhiệm của
tôi đã thu được những thành quả nhất định. Đó là:
* Năm học 2009 – 2010:
- Hạnh kiểm Tốt: 80% ; khá 20%
- Học lực:
+ Khá: 20%
+ Trung bình: 80%
+ Yếu, kém: 0
- Thi đua: Giải nhì Văn nghệ, giải khuyến khích báo tập, giải ba học sinh hát
dân ca…; nề nếp xếp thứ 8 trên tổng số 24 lớp.
* Năm học 2010 – 2011:
- Hạnh kiểm Tốt: 82% khá 18%
- Học lực:
+ Khá: 30%
+ Trung bình: 70% + Yếu, kém: 0
17
- Thi đua: Giải nhì văn nghệ chào mừng ngày 20/11, giải triển vọng báo tập,
giải ba thi cắm trại chào mừng ngày 26/3; nề nếp xết thứ 5 trên tổng số 24 lớp.
* Năm học 2011 – 2012:
- Hạnh kiểm Tốt: 90% khá 10%
- Học lực:
+ Khá: 36%
+ Trung bình: 64% + Yếu, kém: 0
- Thi đua: Giải nhì văn nghệ chào mừng ngày 20/11, giải triển vọng báo tập,
giải nhì bóng đá nữ ; nề nếp xếp thứ 2 trên tổng số 24 lớp.
+ Kết quả thi tốt nghiệp năm học 2011-1012: đậu 50/50 em.
+ Số học sinh đậu nguyện vọng 1 vào các trường đại học: 20 em ( đây là kết
quả đáng khích lệ đối với một lớp cơ bản có cất lượng đầu vào không cao- không

19
20