Vấn đề 6 : Phân tích mối quan
hệ biện chứng giữa nguyên nhân
và kết quả. Vận dụng để phân
tích vai trò của những nguyên
nhân chủ quan, những nguyên
nhân khách quan dẫn đến tình
trạng khủng hoảng kinh tế - xã
hội trước đổi mới cũng như
nguyên nhân của những thành
tựu khởi đầu, những yếu kém và
khuyết điểm sau hơn 15 năm đổi
mới (chủ yếu phân tích những
nguyên nhân chủ quan, những
yếu kém trong lãnh đạo của
Đảng)
Bài làm
Trong thực tiễn cách
mạng Việt Nam, dưới sự lãnh
đạo của Đảng, đất nước và
nhân dân ta đã đạt được những
thành tựu rất lớn trong công
cuộc bảo vệ đất nước và xây
dựng CNXH, tuy nhiên trong quá
trình xây dựng đất nước đã có
lúc đất nước ta trãi qua một thời
kỳ dài bị khủng hoảng kinh tế xã
hội trầm trọng và cũng như mọi
thời đại khác trong lịch sử, quá
trình quá độ tiến lên XHCN ở
nước ta là một quá trình dài đầy
khó khăn, thử thách có những

nên những biến đổi nhất định.
Kết quả là phạm trù dùng để chỉ
những biến đổi xuất hiện do sự
tác động lẫn nhau giữa các mặt
bên trong sự vật hoặc giữa các
sự vật với nhau.
Trong mối liên hệ nhân -
quả ấy, nguyên nhân là cái có
trước và sinh ra kết quả, kết quả
chỉ xuất hiện sau khi nguyên
nhân đã xuất hiện và có sự tác
động. Do đó, nguyên nhân là cái
quyết định các tính chất đặc
điểm, nội dung của kết quả. Tuy
nhiên, không phải mọi quan hệ
nối tiếp nào về thời gian và
không gian cũng là mối liên hệ
nhân quả, chỉ có mối quan hệ
trước sau về mặt thời gian có
quan hệ sản sinh mới là mối
quan hệ nhân quả. Vì vậy, nếu
có một sự kiện nào đó trực tiếp
xảy ra trước kết quả và có liên
hệ với kết quả, nhưng là mối liên
hệ bên ngoài, không cơ bản,
không sinh ra kết quả thì sự kiện
đó chỉ là nguyên cớ mang tính
chất chủ quan và tuy không gây
ra kết quả nhưng nguyên cớ góp
phần xúc tiến gây ra kết . Do đó,

nhân thứ yếu, nguyên nhân
khách quan và nguyên nhân chủ
quan
Nguyên nhân khách
quan và nguyên nhân chủ
quan thường gắn liền với những
kết quả xuất hiện do có sự tham
gia của con người. Nguyên
nhân khách quan là sự tác
động các mặt, các yếu tố của
hiện thực độc lập với ý thức của
chủ thể trong quá trình tạo ra kết
quả. Nguyên nhân chủ quan.
Nếu nguyên nhân khách quan
tồn tại với tính cách là khả năng
gây ra kết quả thì nguyên nhân
chủ quan sẽ quyết định việc biến
1
kết quả ấy thành hiện thực hay
không. Ngược lại, nếu nguyên
nhân khách quan có thể tự phát
huy tác dụng tạo ra kết quả thì
nguyên nhân chủ quan có thể
làm cho kết quả ấy đạt đến trình
độ cao hơn hay thấp hơn, nên
nó sẽ tác động cùng chiều hay
khác chiều với nguyên nhân
khách quan. Vì vậy, muốn tạo ra
kết quả trước hết phải tạo ra
nguyên nhân và điều kiện sản

học, phân biệt các loại nguyên
nhân và tìm ra nguyên nhân của
các sự vật.Trong mối liên hệ
nhân quả, kết quả do nguyên
nhân gây ra phụ thuộc vào
những điều kiện nhất định,
những điều kiện này là những
hiện tượng cần thiết cho một
biến cố nào đó xảy ra, nhưng
bản thân chúng không gây ra
những biến cố ấy. Tuy nhiên,
nếu thiếu chúng thì nguyên nhân
không gây nên những kết quả
được. Vì vậy, trong những điều
kiện nhất định thì những nguyên
nhân nhất định sẽ tạo ra những
kết quả nhất định. Những điều
kiện thế nào thì kết quả như thế
ấy hay nói cách khác đó là tính
tất yếu của mối liên hệ nhân quả.
Như đã nói ở trên, mối liên
hệ nhân quả thể hiện trong thực
tế rất phức tạp, đa dạng và cùng
một sự việc xảy ra có thể có
nhiều nguyên nhân khác nhau.
Vì vậy, khi chúng ta giải quyết
một vấn đề nào đó trước hết
phải từ nguyên nhân cơ bản để
có biện pháp giải quyết đúng
đắn, thích hợp, đồng thời phải

dựng CNXH ở nước ta trong
những năm trước đổi mới, bên
cạnh những thành tựu đã đạt
được, Đảng ta đã phạm những
sai lầm, khuyết điểm trong sự
lãnh đạo của Đảng và quản lý
Nhà nước, dẫn đến làm cho nền
KT-XH của nước ta lâm vào tình
trạng khủng hoảng trầm trọng,
đời sống nhân dân gặp nhiều
khó khăn.
Như bất kỳ sự kiện nào
trong thế giới khách quan, sự
khủng hoảng kinh tế xã hội giai
đoạn này có những nguyên nhân
khách quan và nguyên nhân chủ
quan. Những nguyên nhân
khách quan có thể kế như : do
xuất phát điểm của nước ta quá
thấp, nền SX nhỏ với trình độ SX
lạc hậu, do hậu quả của chiến
tranh kéo dài ảnh hưởng rất lớn
đến không chỉ đến tốc độ phát
triển kinh tế - xã hội mà còn làm
cho đội ngũ cán bộ - đảng viên
không có điều kiện để học tập
nên trình độ KH công nghệ, tri
thức không đáp ứng đầy đủ
những yêu cầu của sự nghiệp
cách mạng, do tác động của

Đảng và Nhà nước ta đã có
những sai lầm, vi phạm các quy
luật khách quan, biểu hiện qua
một số lĩnh vực cụ thể được nêu
văn kiện Đại hội VI như sau :
“Trong những năm 1976-1980,
trên thực tế chúng ta chủ trương
đẩy mạnh CNH trong khi chưa
có đủ các tiêu đề cần thiết. Mặt
khác chậm đổi mới cơ chế kinh
tế đã lỗi thời”, trong bố trí cơ
cấu kinh tế, cải tạo XHCN, quản
lý kinh tế và lĩnh vực phân phối
lưu thông đã có những sai lầm
“duy trì quá lâu cơ chế quản lý
kinh tế tập trung quan liêu bao
cấp” - một cơ chế "gắn liền với
tư duy kinh tế dựa trên những
quan niệm giản đơn về chủ
tệ “, ”, “chưa nắm vững và vận
dụng đúng quy luật về sự phù
hợp giữa quan hệ SX với tính
chất và trình độ SX” nên “có lúc
đẩy mạnh quá mức việc xây
dựng công nghiệp nặng mà
không chú ý phát triển công
nghiệp nhẹ”, bỏ qua không thừa
nhận và vận dụng những quy
luật khách quan của phương
thức sản xuất, của nền kinh tế

hình khủng hoảng KT-XH trong
thời kỳ trước đổi mới ở nước ta
là những nguyên nhân chủ quan,
nguyên nhân bên trong.
Trên cơ sở quán triệt mối
quan hệ biện chứng giữa nguyên
nhân và kết quả, rút kinh nghiệm
từ những sai lầm chủ quan, Đại
hội VI của Đảng (1986) Đảng đã
chỉ rõ bài học kinh nghiệm và đề
ra phương hướng, biện pháp
khắc phục nhằm từng bước sửa
chữa những sai lầm, đưa đất
nước ra khỏi cuộc khủng hoảng
bẳng việc khởi xướng vã lãnh
đạo công cuộc đổi mới toàn diện
sâu sắc trên tất cả lĩnh vực của
đời sống. Cũng từ những sai
lầm khuyết điểm chủ quan, ĐH
VI của Đảng đã rút ra 4 bài học
kinh nghiệm :
Một là, toàn bộ hành động
của mình Đảng ta phải có những
tư tưởng “lấy dân làm gốc” xây
dựng và phát huy quyền làm chủ
của nhân dân lao động.
Hai là, Đảng phải luôn
xuất phát từ thực tế tôn trọng và
hành động theo quy luật khách
quan, năng lực nhận thức và

- Kinh tế tăng trưởng khá,
tổng sản phẩm GDP trong nước
tăng bình quân hàng năm 7%.
Hệ thống kết cấu hạ tầng được
3
tăng cường. Cơ chế quản lý KT
đã có những thay đổi cơ bản. Từ
cơ chế quản lý tập trung quan
liêu bao cấp đã chuyển sang cơ
chế thị trường định hướng
XHCN; từ chổ chủ yếu chỉ có 2
thành phần KT là KT nhà nước
và KT tập thể đã chuyển sang
nền KT nhiều thành phần trong
đó KT Nhà nước đóng vai trò
chủ đạo, từ tình trạng hàng hóa
khan hiếm nghiêm trọng nay SX
đã đáp ứng được các nhu cầu
cần thiết
- Văn hóa xã hội có những
tiến bộ, đời sống của nhân dân
tiếp tục được cải thiện. Tình
hình chính trị - xã hội cơ bản
được ổn định, quốc phòng, an
ninh được tăng cường. Đất
nước đã ra khỏi khủng hoảng
KT-XH, vượt qua được cơn chấn
động chính trị và sự hụt hẩn về
thị trường do những biến động ở
Liên Xô và Đông Âu gây ra; phá

phương hướng, bước đi cơ bản,
đúng đắn, Nhà nước có cố gắng
lớn trong việc quản lý điều hành;
toàn dân tộc đã phát huy lòng
yêu nước, tinh thần dũng cảm,
đoàn kết nhất trí, cần cù, năng
động, sáng tạo…
Nguyên nhân khách quan
là tinh thần cách mạng và sự nổ
lực phấn đấu của toàn dân với
lòng yêu nước nòng nàn và niềm
tin vào sự nghiệp cách mạng
dưới sự lãnh đạo của Đảng,
chấp nhận thử thách, chịu đựng
và vượt qua những khó khăn đổi
mới làm chuyển biến tình hình.
Tuy nhiên, bên cạnh đó
chúng ta còn những yếu kém
cần khắc phục: nền kinh tế phát
triển chưa vững chắc, hiệu quả
và sức cạnh tranh thấp. Một số
vấn đề văn hóa xã hội bức xúc
và gay gắt chậm được giải
quyết. Cơ chế chính sách chưa
đồng bộ; tình trạng tham nhũng,
suy thoái ở một bộ phận không
nhỏ cán bộ, đảng viên là rất
nghiêm trọng. Đây là những vấn
đề cần phải được nhanh chóng
khắc phục để đất nước phát triển

với những thất bại cũng những
thành tựu trong công cuộc đổi
mới xây dựng đất nước để có
những biện pháp khắc phục,
những tác động thích hợp nhằm
đạt được những mục tiêu mong
muốn là những nguyên tắc đảm
bảo sự thành công của Đảng và
nhà nước ta cũng như của từng
Đảng viên, công nhân viên
chức .
4