SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI
TRƯỜNG THPT HỒNG QUANG
“SỬ DỤNG MÔ HÌNH TRỰC QUAN TRONG DẠY HỌC BÀI GIỚI THIỆU
VỀ MÁY TÍNH – TIN HỌC 10”
Nhóm tác giả: Đỗ Quang Trung
Đỗ Anh Tuấn
Trịnh Phương Nga

Đơn vị: Trường THPT Hồng Quang
Y ên Bái, tháng 2 năm 2012
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 1 -
MỤC LỤC

PHẦN THỨ NHẤT – ĐẶT VẤN ĐỀ 2
1- Lý do chọn đề tài
2- Thời gian thực hiện và triển khai SKKN
2

2

PHẦN THỨ HAI – NỘI DUNG CỦA SKKN 3
1- Cơ sở lý luận
2- Thực trạng của vấn đề
3- Các biện pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề
4- Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
3

môn Tin học còn nhiều hạn chế. Một lẽ dễ hiểu đó là vì hầu hết các em chưa có
điều kiện tiếp xúc với máy tính bao giờ, cũng như lĩnh vực công nghệ thông tin
vấn còn khá mới mẻ.
Từ lí do trên, tôi xin trình bày sáng kiến “SỬ DỤNG MÔ HÌNH TRỰC
QUAN TRONG DẠY HỌC BÀI GIỚI THIỆU VỀ MÁY TÍNH – TIN HỌC 10”
Sáng kiến kinh nghiệm không tránh khỏi những hạn chế. Mong quý thầy,
cô đóng góp ý kiến để sáng kiến được hoàn thiện hơn.
2. Thời gian thực hiện và triển khai sáng kiến kinh nghiệm:
Thời gian thực hiện và triển khai Sáng kiến bắt đầu từ ngày 10/08/2012 đến
hết ngày 30/09/2012.
Đối tượng nghiên cứu : là học sinh khối 10.
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 3 -
PHẦN THỨ HAI
NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lí luận:
Trong quá trình giảng dạy môn Tin học 10, khi dạy Bài 3 “GIỚI THIỆU
VỀ MÁY TÍNH”, nội dung của bài này là giới thiệu cho học sinh về cấu trúc
của một máy tính để bàn PC (Personal Computer), nhưng nếu chỉ dạy học theo
phương pháp thuyết trình thì quá trừu tượng và khó hình dung được một máy
tính để bàn nó như thế nào? Chúng tôi muốn tận dụng các thiết bị sẵn có về máy
tính để bàn để mô tả một cách trực quan cho học sinh.
Các thiết bị như màn hình (monitor), bảng mạch chính (Mainboard), bộ xử
lý trung tâm (CPU), bộ nhớ trong (RAM, ROM), Đĩa cứng, Đĩa mềm, Đĩa Flash,
Nguồn điện, Bàn phím(Keyboard), Chuột(Mouse), dây cáp, … được bố trí trên
một mô hình nhỏ, gọn dễ dàng di chuyển đến các lớp học. Điều đặc biệt là mô
hình này hoàn toàn hoạt động được bình thường.
Viết sáng kiến kinh nghiệm thường xuyên liên tục cũng là nhiệm vụ chính

1 10A1

39 15 38,5 10 25,6 9 23,8 5 12,8
2 10A2

36 5 13,9 19 52,8 4 11,1 8 22,2
3 10A3

41
4 9,75 13 31,7 15 35,6
9 21,9
4 10A4

38 3 7,9 10 26,3 17 44,7
8 21,0
5 10A5

38
0 0 8 21,0 22 58,0
8 21,0
6 10A6

37
1 2,7 6 16,2 21 56,7
9 24,3

HỆ THỐNG CÂU HỎI SỬ DỤNG TRONG BÀI DẠY:
Câu hỏi 1: Theo em biết thì máy tính có những phần nào?
Học sinh sẽ trả lời ngay: máy tính gồm có hai phần là màn hình và thân
máy. Như vậy đa phần học sinh đã liên tưởng hộp máy (case) là thân máy (vì

đ
i
ều
khi
ển

B
ộ
s
ố
h
ọc
/logic

B
ộ
x
ử
l
í
trung t
â
m

Hình 10. Sơ đồ cấu trúc máy tính
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 5 -
Câu hỏi 3: Bộ xử lý trung tâm (CPU)là gì? Tầm quan trọng của CPU

nằm bên trong vỏ máy.
Trả lời câu hỏi trên phải là
“Bộ nhớ trong khi tắt máy hay cúp
nguồn điện của máy tính thì dữ

Hình 2. CPU

ROM
RAM
Bộ nhớ trong
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 6 -
liệu trên bộ nhớ này sẽ mất, còn Bộ nhớ ngoài thì lưu dữ liệu ngay cả khi tắt
máy hoặc không có nguồn điện”.
Ngoài ra, còn một số phân biệt khác như: dung lượng, cấu trúc vật lí, tốc độ
truy xuất dữ liệu, …
Các loại bộ nhớ: học sinh trả lời có thể nói giống hệt nội dung sách giáo
khoa vì thực tế học sinh chưa bao giờ thấy các thiết bị nói trên.
Giáo viên chỉ có thể mô tả bằng hình ảnh trên sách giáo khoa hoặc
Projector. Còn nếu lấy một chiếc máy tính để mô tả thì rất là khó vì phải tháo
lắp rất phiền hà.
Câu hỏi 5: Hãy kể tên các thiết bị vào (Input devices) và thiết bị
ra(Output devices?
Học sinh dựa vào sách giáo khoa sẽ liệt kê được các thiết bị vào(Input
devices) như:
1. Bàn phím(Keyboard);

2. Chuột(Mouse);
- 8 -

5. Router Đa phần học sinh trả lời đúng và đủ tên các thiết bị ra nói trên. Nhưng tất cả
đều là quan sát trong sách giáo khoa.
Qua các câu hỏi nêu trên, các em chỉ nhớ các bộ phận của máy tính một
cách thụ động, dễ quên, dễ nhầm lẫn dẫn đến chất lượng và hiệu quả của bài
giảng đạt thấp.
3. Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề.
Hiện nay, các thiết bị vật lí của máy bị hư hỏng và bỏ đi rất nhiều (tất nhiều
một số vẫn có thể sử dụng được). Nếu chúng ta tận dụng các thiết bị trên để mô
tả trực quan cho học sinh thì rất tốt. Học sinh sẽ dễ dàng nhận biết và phân loại
các thiết bị máy tính, học sinh biết nhiều hơn về các thông số kĩ thuật của các
thiết bị trên. Qua nhiều năm giảng dạy Tin học 10, chúng tôi đã thực hiện mô tả
trực quan cho học sinh về các thiết bị máy tính, tháo nắp ổ đĩa cứng, tháo CPU,
đĩa mềm, mainboard, ổ đĩa CD, phím, chuột, … để cho học sinh quan sát và
đồng thời chúng tôi diễn giải cho học sinh hiểu rõ hơn về các thiết bị nói trên,
học sinh được sờ, nhìn, và lắp đặt các thiết bị vào với nhau thành một máy tính
cơ bản hoàn chỉnh. Chúng tôi đã sắp xếp các thiết bị vật lí trên vào cùng một
bảng dưới đây.
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 9 -

MÔ HÌNH TRỰC QUAN MÔ TẢ CẤU TRÚC CỦA MỘT MÁY TÍNH

Biết cấu trúc chung của các loại máy tính thông qua máy vi tính và sơ
lược về hoạt động của máy tính.
2. Kĩ năng:
Nhận biết được các bộ phận chính của máy tính.
3. Thái độ:
Học sinh ý thức được việc muốn sử dụng tốt máy tính cần có hiểu biết về
nó và phải rèn luyện tác phong làm việc khoa học, chuẩn xác.
II. PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN:
- Phương pháp:
Kết hợp phương pháp giảng dạy như: truyền thống, vấn đáp, có hình ảnh
minh hoạ.
- Phương tiện:
Học sinh : Vở ghi lý thuyết.Sách giáo khoa Sách tham khảo (nếu có).
Giáo viên: Máy tính, máy chiếu, bài giảng điện tử, giáo án.
III . TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1. Ổn định lớp:
Ngày dạy Lớp Sĩ số Tên học sinh nghỉ tiết
10a
10a
2. Kiểm tra bài cũ:
- Câu hỏi:
 Thông tin là gì? Kể tên các đơn vị đo thông tin?
 Nêu khái niệm mã hoá thông tin? Hãy biến đổi:
23
10
 Cơ số 2
1101001
2
 Cơ số 10
- Gv gọi lần lượt 2 hs lên bảng trả lời.

niệm.
* Hoạt động 2: Sơ đồ cấu
trúc của một máy vi tính.
- Giáo viên đưa ra sơ đồ cấu
trúc của 1 máy tính.
- Dựa vào sơ đồ, các em hãy
cho biết chiếc máy tính này
gồn các bộ phận nào?
- Gọi hs khác bổ sung và ghi
tất cả các câu trả lời lên
bảng.
- Thống kê, phân loại các bộ - Nghe giảng. - 3 phần: Phần
cứng, mềm và sự
quản lí và điều
khiển của con
người.
- Suy nghĩ và trả
lời. - Nghe giảng.
- Trả lời

Nghe giảng.


2. Sơ đồ cấu trúc của một
máy tính.
Gồm các bộ phận:
- Bộ xử lí trung tâm.
- Bộ nhớ trong.
- Bộ nhớ ngoài.
- Thiết bị vào.
- Thiết bị ra. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 12 -
phận.
- Tiếp theo chúng ta sẽ tìm
hiểu về các thành phần cấu
tạo của máy tính và chức
năng cụ thể của chúng.
* Hoạt động 3: Bộ xử lí
trung tâm
- Hãy cho biết trong máy
tính bộ phận nào quan trọng
nhất?
- CPU là phần quan trọng
nhất trong máy tính, đó là

và trả lời.
- Nghe giảng.

3. Bộ xử lí trung tâm
(CPU- Central Processing
Unit)
- CPU là thành phần quan
trọng nhất của máy tính, đó
là thiết bị chính thực hiện và
điều khiển việc thực hiện
chương trình.
- CPU gồm 2 bộ phận chính:
+ Bộ điều khiển (CU-
Control Unit): Điều khiển
các bộ phận khác làm việc.
+ Bộ số học/ logic ALU
(Arithmetic/ Logic Unit):
Thực hiện các phép toán số
học và logic.
Giáo viên: Máy tính, máy chiếu, bài giảng điện tử, giáo án.
III . TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1. Ổn định lớp:
Ngày dạy Lớp Sĩ số Tên học sinh nghỉ tiết
10a
10a
2. Kiểm tra bài cũ:
- Bộ xử lý trung tâm gồm có mấy thành phần?
3. Bài mới:
HĐ của giáo viên & HĐ của học sinh Nội dung
Hoạt động 1: Bộ nhớ trong.
- Em nào có thể cho cô biết
bộ nhớ trong là bộ nhớ như
thế nào?
- Tóm lại và đưa ra chức
năng của bộ nhớ trong.
- Nghe giảng.
- Nghiên cứu
sgk và trả lời.
- Nghe giảng. 4. Bộ nhớ trong (Main
Memory)
- Bộ nhớ trong: Là nơi chương
trình được đưa vào để thực hiện
và là nơi lưu trữ dữ liệu đang
được xử lí.
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM


- Để đưa thông tin vào máy
ta có thể sử dụng những
thiết bị nào?
- Phân tích và nhận xét.

- Tham khảo
sgk và trả lời.
- Nghe giảng. - Tham khảo
sgk và trả lời.
- Nghe giảng.

- CD, đĩa cứng,
đĩa mềm,….
- Nghe giảng. - Tham khảo
sgk và trả lời.
- Nghe giảng.
- Bàn phím,
chuột, máy

+ Bàn phím (Keyboard): Là
thiết bị nhập chuẩn dung để đưa
thông tin trực tiếp vào máy
tính.
+ Chuột (Mouse).
+ Máy quét (Scanner): Là thiết
bị nhập, dung để quét hình ảnh,
văn bản vào máy tính.
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 15 -
+ Webcam.
* Hoạt động 4: Thiết bị ra
- Tiết trước chúng ta đã biết
sử dụng các thiết bị gì để
đưa thông tin từ ngoài vào
máy tính. Ta tìm hiểu tiếp dể
đưa thông tin ra ngoài thì ta
dung các thiết bị nào.
- Thế để đưa thông tin từ
máy tính ra ngoài ta sử dụng
những thiết bị nào?
- Phân tích và nhận xét.
- Hãy giới thiệu sơ lược về
màn hình máy tính?
- Muốn được một lá đơn,
một cuốn sách, ngoài việc
ta nhập vào nhập tính ta còn
phải in vb đó ra.

- Nghe giảng.
- Trả lời.

- Nghe giảng. - Trả lời.

- Trả lời.
- Nghe giảng. 7. Thiết bị ra:
- Màn hình (Monitor): Được
cấu tạo tương tự như màn hình
ti vi.
- Trong TH cũng vậy, MT
muốn hoạt động được cần
phải có thêm phần mềm hay
còn gọi là chương trình.
- Vậy chương trình là gì?
- Phân tích và nhận xét.
- Giới thiệu nguyên lí Phôn-
Nôi-Man.
- Hướng dẫn hs bài tập và
thực hành 2.
- Nghe giảng.
- Trả lời.
- Nghe giảng.
+ Địa chỉ các ô nhớ lien quan. * Nguyên lí Phôn- Nôi-Man:
4. Củng cố, luyện tập :
- Các thành phần của hệ thống tin học: Phần cứng; Phần mềm; Sự quản lí
và điều khiển của con người.
- Các thành phần chính của máy tính: CPU; Bộ nhớ trong; bộ nhớ ngoài;


- 19 -
Slide 6(5Click)

Slide 7(4Click)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 20 -
Slide 8(3Click)
Slide 9(7Click)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM - 21 -
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
- Học sinh rất thích thú học tập và đặt rất nhiều câu hỏi xung quanh vấn đề
phần cứng của máy tính, và thường xuyên trao đổi với giáo viên về phần cứng
máy tính. Phần nào đó học sinh yêu thích môn học và có ý thức học tập đúng
đắn, hạn chế được việc làm hư hỏng máy tính trong khi thực hành do yếu tố
khách quan kém hiểu biết mang lại, có những học sinh phát biểu rằng “Máy tính
thật đơn giản”. Không những thế mà còn có một số học sinh tự đi mua cho mình
một máy tính mới mà không cần có sự giúp đỡ của giáo viên hay kí thuật viên.


SL

% SL % SL %
KQKS

Kết quả KT
1 10A1
39 32

80 7 20 0 0 87,2 100%
2 10A2
36 5 14 31 86 0 0 77,8 100%
3 10A3
38 7 18,4

17 44,7 15 39,5 78,1
100%
4 10A4
38 9 23,7

14 36,8 15 39,5 79,0
100%
5 10A5
35 5 14,3

16 45,7 14 40 79,0
100%
6 10A6
37 7 18,9

- Thu hút và sử dụng được tối đa tính tích cực của học sinh qua các tiết học
và lấy học sinh làm trung tâm của tiết học, giáo viên chỉ là người hướng dẫn và
quản lý.
- Kết quả của học sinh khá tăng rõ rệt, học sinh yếu - kém giảm hơn so với
các năm trước.
I. Kiến nghị:
1. Đối với giáo viên:
Giáo viên cần chẩn bị kỹ bài trước khi đến lớp, soạn bài theo hướng đổi
mới lấy học sinh làm chủ thể sáng tạo, nắm bắt thêm các thông tin cập nhật với
sự phát triển của tin học, bổ xung các thông tin mà Sách giáo khoa chưa cập
nhật như ví dụ về ổ cứng SSD, màn hình cảm ứng MultiTouch, bàn phím
chuột ảo… xây dựng các slide trình chiếu hợp lý, phối kết hợp với đồ dùng