phát theo thứ tự là: 8k, 12k, 22k, 18k, 8k, 6k, 14k, 36k. Trong trường hợp này nếu
có một tiến trình có kích thước 16k cần được nạp vào bộ nhớ, thì hệ điều hành sẽ
nạp nó vào:
 khối nhớ 22k nếu theo thuật toán First-fit
 khối nhớ 18k nếu theo thuật toán Best-fit
 khối nhớ 36k nếu theo thuật toán Next-fit
Như vậy nếu theo Best-fit thì sẽ xuất hiện một khối phân mảnh 2k, nếu theo
First-fit thì sẽ xuất hiện một khối phân mảnh 6k, nếu theo Next-fit thì sẽ xuất hiện
một khối phân mảnh 20k.
Các hệ điều hành không cài đặt cố định trước một thuật toán nào, tuỳ vào
trường hợp cụ thể mà nó chọn cấp phát theo một thuật toán nào đó, sao cho chi phí
về việc cấp phát là thấp nhất và hạn chế được sự phân mảnh bộ nhớ sau này. Việc
chọn thuật toán này thường phụ thuộc vào thứ tự swap và kích thước của tiến trình.
Thuật toán First-fit được đánh giá là đơn giản, dễ cài đặt nhưng mang lại hiệu quả
cao nhất đặc biệt là về tốc độ cấp phát. Về hiệu quả thuật toán Next-fit không bằng
First-fit, nhưng nó thường xuyên sử dụng được các khối nhớ trống ở cuối vùng
nhớ, các khối nhớ ở vùng này thường có kích thước lớn nên có thể hạn chế được sự
phân mảnh, theo ví dụ trên thì việc xuất hiện một khối nhớ trống 20k sau khi cấp
một tiến trình 16k thì không thể gọi là phân mảnh được, nhưng nếu tiếp tục như thế
thì dễ dẫn đến sự phân mảnh lớn ở cuối bộ nhớ. Thuật toán Best-fit, không như tên
gọi của nó, đây là một thuật toán có hiệu suất thấp nhất, trong trường hợp này hệ
điều hành phải duyệt qua tất các các khối nhớ trống để tìm ra một khối nhớ có kích
thước vừa đủ để chứa tiến trình vừa yêu cầu, điều này làm giảm tốc độ cấp phát của
hệ điều hành. Mặt khác với việc chọn kích thước vừa đủ có thể dẫn đến sự phân
mảnh lớn trên bộ nhớ, tức là có quá nhiều khối nhớ có kích thước quá nhỏ trên bộ
nhớ, nhưng nếu xét về mặt lãng phí bộ nhớ tại thời điểm cấp phát thì thuật toán này
làm lãng phí ít nhất. Tóm lại, khó có thể đánh giá về hiệu quả sử dụng của các thuật
toán này, vì hiệu quả của nó được xét trong “tương lai” và trên nhiều khía cạnh
khác nhau chứ không phải chỉ xét tại thời điểm cấp phát. Và hơn nữa trong bản
thân các thuật toán này đã có các mâu thuẩn với nhau về hiệu quả sử dụng của nó.
Do yêu cầu của công tác cấp phát bộ nhớ của hệ điều hành, một tiến trình

.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i

điều hành phải thực hiện các yêu cầu cần thiết của công tác tái định vị một tiến
trình vào lại bộ nhớ. Ngoài ra ở đây hệ điều hành cũng phải tính đến việc bảo vệ
các tiến trình trên bộ nhớ tránh tình trạng một tiến trình truy xuất đến vùng nhớ của
tiến trình khác. Trong trường hợp này hệ điều hành sử dụng 2 thanh ghi đặc biệt:
 Thanh ghi cơ sở (base register): dùng để ghi địa chỉ cơ sở của tiến
trình tiến trình được nạp vào bộ nhớ.
 Thanh ghi giới hạn (limit register): dùng để ghi địa chỉ cuối cùng của
tiến trình trong bộ nhớ.
Khi một tiến trình được nạp vào bộ nhớ thì hệ điều hành sẽ ghi địa chỉ bắt
đầu của phân vùng được cấp phát cho tiến trình vào thanh ghi cơ sở và địa chỉ cuối
cùng của tiến trình vào thanh ghi giớ hạn. Việc thiết lập giá trị của các thanh ghi
này được thực hiện cả khi tiến trình lần đầu tiên được nạp vào bộ nhớ và khi tiến
trình được swap in vào lại bộ nhớ. Theo đó mỗi khi tiến trình thực hiện một thao
tác truy xuất bộ nhớ thì hệ thống phải thực hiện 2 bước: Thứ nhất, cộng địa chỉ ô
nhớ do tiến trình phát ra với giá trị địa chỉ trong thanh ghi cơ sở để có được địa chỉ
tuyệt đối của ô nhớ cần truy xuất. Thứ hai, địa chỉ kết quả ở trên sẽ được so sánh
với giá trị địa chỉ trong thành ghi giới hạn. Nếu địa chỉ nằm trong phạm vị giới hạn
thì hệ điều hành cho phép tiến trình truy xuất bộ nhớ, ngược lại thì có một ngắt về
lỗi truy xuất bộ nhớ được phát sinh và hệ điều hành không cho phép tiến trình truy
xuất vào vị trí bộ nhớ mà nó yêu cầu. Như vậy việc bảo bệ truy xuất bất hợp lệ
được thực hiện dễ dàng ở đây.

Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r

d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Trong hệ thống đa chương sử dụng sự phân vùng động, nếu có một tiến trình
mới cần được nạp vào bộ nhớ, trong khi bộ nhớ không còn chỗ trống và tất cả các
tiến trình trên bộ nhớ đều ở trạng thái khoá (blocked), thì hệ thống phải đợi cho đến
khi có một tiến trình được chuyển sang trạng thái không bị khoá (unblocked) để
tiến trình này có điều kiện trả lại không gian nhớ mà nó chiếm giữ cho hệ thống:
tiến trình hoạt động và kết thúc, tiến trình bị đưa ra khỏi bộ nhớ chính, , để hệ
thống nạp tiến trình vừa có yêu cầu. Sự chờ đợi này làm lãng phí thời gian xử lý
của processor. Để tiết kiệm thời gian xử lý của processor trong trường hợp này hệ
điều hành chọn ngay một tiến trình đang ở trạng thái khoá để đưa ra ngoài lấy
không gian nhớ trống đó cấp cho tiến trình vừa có yêu cầu mà không phải đợi như

a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!

c
k
.
c
o
m
nhau. Khi một tiến trình bị swap-out thì các khung trang mà tiến trình này chiếm
giữ sẽ được giải phóng để hệ điều hành có thể nạp các trang tiến trình khác.
Trong kỹ thuật này hệ điều hành phải đưa ra các cơ chế thích hợp để theo dõi
trạng thái của các khung trang (còn trống hay đã cấp phát) trên bộ nhớ và các
khung trang đang chứa các trang của một tiến trình của các tiến trình khác nhau
trên bộ nhớ. Hệ điều hành sử dụng một danh sách để ghi số hiệu của các khung
trang còn trống trên bộ nhớ, hệ điều hành dựa vào danh sách này để tìm các khung
trang trống trước khi quyết định nạp một tiến trình vào bộ nhớ, danh sách này được
cập nhật ngay sau khi hệ điều hành nạp một tiến trình vào bộ nhớ, được kết thúc
hoặc bị swap out ra bên ngoài.
Hệ điều hành sử dụng các bảng trang (PCT: page control table) để theo dõi vị
trí các trang tiến trình trên bộ nhớ, mỗi tiến trình có một bảng trang riêng. Bảng
trang bao gồm nhiều phần tử, thường là bằng số lượng trang của một tiến trình mà
bảng trang này theo dõi, các phần tử được đánh số bắt đầu từ 0. Phần tử 0 chứa số
hiệu của khung trang đang chứa trang 0 của tiến trình, phần tử 1 chứa số hiệu của
khung trang đang chứa trang 1 của tiến trình, … Các bảng trang có thể được chứa
trong các thanh ghi nếu có kích thước nhỏ, nếu kích thước bảng trang lớn thì nó
được chứa trong bộ nhớ chính, khi đó hệ điều hành sẽ dùng một thanh ghi để lưu
trữ địa chỉ bắt đầu nơi lưu trữ bảng trang, thanh ghi này được gọi là thanh ghi
PTBR: page table base register. Page1 2
12

Page1 0

8
3
6

C¸c
page 7
Page
table

Proces
s 1

Page1 3

6
Proce
ss 1

5 Page2

w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a


Page2
2 2
2
4

C¸c
page

Page2 0

1
Page
table

proces
s 2 0
Proce
ss 2 Kh«ng gian ®Þa chØ
cña bé nhí vËt lý

Việc chuyển từ địa chỉ logic sang địa chỉ vật lý được thực hiện theo các
000001 0111011110

§Þa chØ logic:
Page # = 1; Offset = 478

Phân m
ảnh
nội vi
478

Hình 3.7a: Các khung trang của bộ nhớ và địa chỉ logic
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e


C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o