 
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 2Diễnđànwww.x‐cafevn.org





HỒCHÍMINH:
NHỮNGNĂMTHÁNGCHƯAĐƯỢCBIẾTĐẾN(1919‐1941)

=====HOCHIMINH:THEMISSINGYEARS=====


Tácgiả:BàSophieQuinn‐Judge
BảntiếngAnh:UniversityofCaliforniaPress,2002
Dịchgiả:DiênVỹvàHoàiAn
Hiệuđính:HồGươm
Nguồn:Diễnđànwww.x‐cafevn.org

HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 3Diễnđànwww.x‐cafevn.org
LờidịchgiảDiênVỹ
Thưacácbác,vậylàcuốnsáchHồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến,sau2năm
vậtlộnđãhầunhưhoàntất.Chỉcònphầnchúthíchnữamàtôisẽ
cốgắnghoàntấtnaymai.
TrướchếtxinchânthànhcảmơnbácHoàiAn,ngườiđãcócônggiớithiệuvàchuyểnngữphần
đầucủacuốnsách.Khôngcóbácthìtôicũngch
ảbiếtmàđitìmđọc.KếđếnxincảmơnbácHồ
Gươm,mộtngườivớikiếnthứcdồidàovềlịchsửđảngđãgiúphiệuđínhrấtnhiềutêntuổivà
địadanhđượ

phầnlãnhđạophongtràocộngsảnViệtNamtừkhinóvừarađời.Từđócóđượccái
nhìnkhách
quanhơnvềnhânvậtnổitiếngnàycũngnhưhiệntìnhlịchsửcủađấtnướctronggiaiđoạnấy.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 4Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Tôihoànthànhbảndịchcuốnsáchnàyvớitâmtrạngvuibuồnlẫnlộn.Vuivìđãđọcđượcmột
côngtrìnhnghiêncứuđầytínhchuyênnghiệpvàkháchquancủamộthọcgiảt
ậntâm.Buồnlà
vìđãgần40nămsaungàyHồChíMinhquađời,cáchọcgiả,sửgiangườiViệttrongvàngoài
nướcvẫnchưavượtquađượcnhữngràngbuộcchínhtrị
,cảmtínhcánhânhoặcýthứchệđểcó
thểchorađờimộtnghiêncứunhưthếnàymàphảinhờđếnbàntayvàtríóccủangườingoại
quốc.Vớikhảnăngngônngữcó
hạn,đặcbiệtlànhữngđịadanh,nhândanhvànhữngtừngữ
chuyênmôn,bảndịchchắnchắncònnhiềukhiếmkhuyết.Mongnhữngthànhviêntiếptụcđóng
gópđểnóthêmhoànchỉnh.
Mộtlầnnữaxincảmơnmọingười.Hẹngặplạicácbáctrongnhữngdựánkhác.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 5Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Đài BBC Việt Ngữ phỏng vấn tác giả cuốn “Hồ Chí Minh‐
Nhữngnămchưabiếtđến”
CuốnʺHồ ChíMinh:Nhữngnăm chưabiếtđếnʺ (Hochiminh:Themiss ing years)củatácgiả
SophieQuinn‐Judge,đạihọcLSE,London,chủyếudựatrêntưliệuvềQuốctếcộngsảnđược
giảim
ậtnăm1992củaTrungtâmlưutrữquốcgiaNga–vàtưliệutừkholưutrữquốcgiaPháp.
TậptrungvàonhữngnămhoạtđộngcủaôngHồChíMinhthờikìtrướ
c1945,quyểnsáchcố
gắngdựnglạichândungcũngnhưvịtríthậtsựcủaôngHồtrongthờikìnày.TiếnsĩSophie
Quinn‐Judge,ngườiMỹhiệnsốngtạiAnhđãtrảlời
phỏngvấncủađàiBanTiếngViệtBBC.

tìm
biệnpháphoặchọcthêmđểnghĩcáchchốngngườiPháp.
BBC:KhiôngHồtớihộinghịhòabìnhVersailles1919,ngườitanhìnôngHồnhưthếnào?
Đâylàmộtđiềumàchúngtarấtkhó
biếtchắcbởivìcómộtkhoảngtrốnglớntrongtiểusửcủa
ôngHồ.Chúngtakhôngbiếttrướcnăm1919,ôngHồhoạtđộngởmứcđộnào,chuyệnchínhtrị
cóph
ảilàvấnđềbậntâmduynhấtcủaônghaykhông.
NênkhiôngxuấthiệntạihộinghịParisthángSáunăm1919,phânphátbảnkiếnnghịchocác
đại biểu tham dự, mọi
 người thấy khó chấp nhận ôngấy như một nhân vật ngang hàng với
nhữngngườinổitiếngnhưPhanChuTrinhhayPhanVănTrường.
BBC:SauhộinghịởParis,ôngHồđến
Nganăm1923rồisauđóđiQuảngĐông.Trongkhoảngthờigian
này,vịtrícủaôngHồtrongQuốctếcộngsảnnhưthếnào,bởivìmộtsốtácgiảchorằnglúcnàyông
Hồ
đãđượcQuốctếcộngsảnchúýnhiều?
Đầutiên,ôngHồlúcđókhôngphảilàthànhviêncủamộtđảngcộngsảnchâuÁnào.Ôngấy
đanglàthànhviêncủađảngcộng
sảnPháp.Vìthế,ôngchưacóvịtrívữngchắctrongnộibộ
Quốctếcộngsản.Vídụ,ôngkhôngcóchântrongbanchấphành.Cónhiềunhânvậtkhácquan
trọnghơ
nnhưMahendraRoytừẤnĐộhaySenKatayamacủaNhật.
NhưngNguyễnÁiQuốccómộtthôngđiệprấtrõvềviệcphongtràocộngsảncóthểthamgia
thếnàotrongphongtràoquốcgia
tạicácthuộcđịa.Tôinghĩbởivìthôngđiệpnàynênôngấy
đượckhuyếnkhíchlênphátbiểutạiđạihộilầnthứnămcủaQuốctếcộngsảnnăm1924.Nh
ưng
lúcấy,theotôi,ôngHồchưaphảilàngườiphátngônhàngđầuvềcácvấnđềthuộcđịatrong
Quốctếcộngsản.

Đông,ôngHồnhậnđượcmộtkhoảnngânsách.Nhưngkhôngmaylàtrướckhikếhoạchđược
thựchiện,
xảyracuộcđảochínhc ủaTưởngGiớiThạchvàôngHồphảirờikhỏiQuảngĐông
trướckhicáckhóađàotạomàôngmuốntiếnhànhcóthểkhởiđộngmộtcáchtoàn
diện.
TăngTuyếtMinh
BBC:TrongkhoảngthờigianôngHồởtạiQuảngĐông,cóxuấthiệncáitêncủabàTăngTuyếtMinhvới
nhữnglờiđồnđoánkhácnhau.Theonguồntài
liệumàbàcó,thìTăngTuyếtMinhlàai?
GầnđâyđãcómộtchuyêngiaTrungQuốcđềcậpđếnngườinày.Còntheotàiliệumàtôitìm
thấytạiPháp,TăngTuyếtMinhkhiđó
làmộtphụnữtrẻởQuảngĐông.Vàcól ẽbàấyvàông
HồđãkếthônvàothángMườinăm1926.HọởvớinhauchođếnkhiôngHồphảirờiQuảng
ĐôngthángNăm1927.Nhưv
ậythờigiankéodàikhoảngsáutháng.
BBC:Từmàbàdùng–“cólẽ”–ởđâynghĩalàthếnào?
Khôngchắcvàothờikìđó,mộtcuộchônnhânđượcđịnhnghĩanhưthếnào.Tabắt
gặpnhững
vídụkhácnhautrongcácvănbảnvềphongtràocộngsản.Đôikhimộtcuộchônnhândiễnra
đơnthuầnvìlýdochínhtrị.Haingườisốngchungvớinhau
nhưmộtcáchngụytrangđểduytrì
cáchoạtđộngchínhtrịcủahọ.Thídụ,nếuhọđiềuhànhmộttòasoạnbáo,sẽantoànhơnkhi
giảlàmhaivợchồng.Vàtôikhôngbiết
trongcácphongtràocáchmạng,đâulàcácyếutốtạo
nênmộtcuộchônnhâncóràngbuộc.Nhữngđiềunàycóvẻkhôngchặtchẽ,chẳnghạnnếuta
nhìnsựnghiệpcủ
aMaoTrạchĐông,mộtngườimàđãnhiềulầnthayđổingườinângkhănsửa
túichomình.
BBC:SaukhirờikhỏiQuảngĐông,ôngHồChíMinhđãbônbanhiềunơitrướckhi
quaytrởlạichâuÁ.

năm1930,bàNguyễnThịMinhKhaiđượcgiaođếnlàmviệc
tạivănphòngcủaôngHồởHồng
Kông,rồisauđóđượcgiaocôngviệcliênlạcvớiđảngcộngsảnTrungQuốc.
VàothángHainăm1931,ôngHồcónhắcviệcvợcủa
ôngđangbậnchuẩnbịchongàyTếtvà
chuẩnbịđónkháchtừViệtNam.ÔngHồcũngviếtthưchoQuốctếCộngsản,cóvẻnhưtrong
đóôngđềcậptớimộtđámcướ
isắpdiễnra.BởIvìsauđóQuốctếCộngsảnviếtthưtrảlời,nói
ôngcầnđìnhhoãnđámcướIchođếnkhicóchỉthịmới.TôisẽngầnngừkhinóIliệuông
Hồcó
phảIđangnóIvềviệclàmđámcướithậtsựhaykhôngbởIvìtrongcácthưtừ,họthườngsử
dụngnhiềuloạImậtmã.
Nhưngtrongtrườnghợpnày,cóvẻnhư
láthưnóinhữngchuyệnthậtsựđangdiễnrabởivì
trongcùng một láthư ôngHồ cũng thảoluận nhiều vấnđềkhácmột cáchcôngkhai.Vàtừ
nhữnggìngườItabiết
vàonăm1934,NguyễnÁiQuốccómộtngườivợđượccửtớiđạihộic ủa
QuốctếcộngsảnởMoscow.KhiMinhKhaitớiMoscow,bàấycóviếttronglýlịchnóimìnhkế
t
hônvới“Lin”–bídanhcủaôngHồthờibấygiờ.Vìvậy,ngườitacóthểngờrằnggi ữahaingười
cómộtmốiquanh ệvàonăm1931.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 9Diễnđànwww.x‐cafevn.org
BBC:Bànóimìnhkhôngchắccóthểdùngchữ“hônnhân”ởđây.Vậynếungườitahỏiliệu đãmộtmối
quanhệtìnhcảmgiữaôngHồChíMinhvàbàNguyễnThịMinhKhai,vậybà
sẽtrảlờithếnào?
TôinghĩcâutrảlờilàCó,đặcbiệtnếuchúngtadựavàomộtsốchứngliệukhác.Víd ụvàonăm
1945,trongcuộcnóichuyệnvớimộtphóngviên
Mỹ,ôngHồChíMinhcónhắcôngtừngcómột
ngườivợ,nhưngbàđãquađời.Hoặccónhữngđềcậpnóirằngvàocuốithậpniên1930,khi

Cónhiềulýdovìsaoviệcliênlạclạikhókhăn.Mộttrongsốđ
ólàchinhánhđảngcộngsản
TrungQuốctạiHồngKôngđãbịngườiAnhpháthiệnvàokhoảngđầunăm1931.Nênkhông
cònmộtcơsởhạtầngchoviệcliênlạcnhưtrước
đây.
VàdĩnhiênlúcđóđảngcộngsảntạiViệtNamcũngbịtổnhaovìnhữngđợtbắtbớcủangười
Pháp.Tronghoàncảnhkhókhănnhưvậy,dễhiểulàvìsao
cácbênđổlỗichonhau.ÔngHồ
khôngnhậnđượcthôngtintừtrongnước,nênôngyêucầubanchấphànhởmiềnTrungvàHà
Nội.ĐiềunàylàmcáclãnhđạoởSàiGònkhóchịu.VìthếôngHồc
ảmthấymìnhkhôngđược
sửdụngđúngvàsauđóđềnghịđảngchothôichứcvụcủaôngtạiHồngKông.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 10Diễnđànwww.x‐cafevn.org
BBC:Nhưngbêncạnhđó,mộtlýdokhácdườngnhưlàxungđộttronghệtưtưởnggiữacácbên,phải
không?
Vâng,theotôi,ôngHồlúcđóbịchỉtríchvìngườitabắtđầuxemông làm
ộtnhàcảicáchtheoxu
hướngquốcgia.Ông ấycoiđảngphảisửdụngnhữngtìnhcảmyêunướcđểthuhútnhiềuđối
tượng.Trongkhiđó,tạiSàiGòn,chibộđảngđãbắtđầuđ
itheochínhsáchmớicủaQuốctế
Cộngsản,tứclàđấutranhgiaicấpvàđảngchỉlàđảngcủangườivôsảnmàthôi,sinhviênhay 
tầnglớptrunglưuchỉđóngvaitrò
hỗtrợ.
BBC:CáivấnđềlàngườiquốcgiahaycộngsảnđãđượcbànđếnnhiềuxungquanhôngHồChíMinh.Có
ngườinóilàngaycảkhixemôngHồlàng ườitheochủnghĩadântộ
c,thìthậtrađókhôngphảilýthuyết
củachínhông?Bànghĩsao?
ThậtkhóđểbiếtđâulàxuhướngriêngtrongchínhsáchcủaôngHồlúcđó,đâulàôngđitheo
chínhsáchcủaQuốct

thâncậnnhấtcủamình,khôngcóailàantoàn.NhữngnhânvậtthâncậnnhưKalinin,Molotov
c
ũnglànạnnhâncủaStalin(vợcủahọbịbắtvàđâycóthểxemlàmộtcáchđểkhốngchếnhững
ngườinày).Nênphảinóingaytừđầucáiýnghĩbạncóthểantoànkhiởcạ
nhStalinlàđiều
khôngcóthật.Vàngoàira,ôngHồChíMinhđãbịcảnhgầnnhưbịgiángchứcvàonăm1935vì
cáobuộcôngchịutráchnhiệmchonhữngvụbắtgiữnăm1931.
Nênkhôngthểnóiôngấylúcđó
lànhânvậthàngđầutrongQuốctếcộngsản.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 11Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Kếtluậnlại,tôinghĩlýdochínhlàvìôngđãsốngkínđáo,lặnglẽ.MàthựcsựViệtNamcũng
khôngphảinằmtrong danhsáchnhững nướclà Stalinlo âu.Ôngta quan
tâmhơnđếnviệc
thanhtrừngđảngcộngsảnởcácnướclánggiềng.
Thờithếđưađẩy
BBC:Theotườngthuậtcủabàtrongsách,đườngcáchmạngcủaôngHồChíMinhvẫncònrấ
tgiannan
trongthậpniên30.VậyôngHồđãlàmthếnàođểcóđượcquyềnlựctrongđảngcộngsảnđểrồisaunày
dẫntớicáchmạngnăm1945?
Quátrìnhdẫnđếnviệcnắm
quyềnlựcnăm1945c ủaôngHồkhôngphảilàmộttiếntrìnhcósẵn
từđầu.Mộttrongnhữngđiểmtôicốgắnglàmrõtrongquyểnsáchlàquátrìnhdẫnđếnviệc
nắmquyềnlựcnăm1945củaôngHồkhôngphảilàmộttiếntrìnhcósẵntừđầu.
Năm1938, khiôngHồquaylại TrungQuốc, LêHồngPhong,Hà HuyTậplàthuộctrong
số
nhữnglãnhđạođảngtạiSàiGòn.SauđóthìlầnlượttừnglãnhđạotạiSàiGònbịPhápbắtsau
khimặttrậnbìnhdântạiPhápsụpđổvàngườiPhápmộtlần
nữarachínhsáchtrừdiệtđảng
cộngsản.Sauđó,tôinghĩcómộtcuộckhủnghoảnglãnhđạotrongđảng.Lúcnày,ôngHồđang

HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 12Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Mộtbênmuốnđitớithậtnhanh,xâydựngđiềumàhọgọilàchủnghĩaxãhộibằngcáchloạitrừ
tầnglớptrunglưu.Mộtbênlạichorằngchủnghĩa
cộngsảnphảiđượcxâydựngtừtừ,trảiqua
giaiđoạncủachủnghĩat ưbản.Tôinghĩngườitacầnhiểuhaiquanđiểmnàycứthaynhauđược
chấpnhận,rồ
igạtbỏ.Cứnhưvậy.
Đólàmộttrongnhữnglýdo–tôinghĩ–vìsaoôngHồChíMinhkhôngphảibaogiờcũngduy 
trìđượcvịtrílàmộtnhàlãnhđạocóthựcquyề
n.
(NguồnBBCViệtNgữ)


HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 13Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Lờicảmtạ của bà Sophie Quinn-Judge
Tôixinchânthành cảmơnJohn D.vàCatherineT.tạiquỹMcAthurvìđãtàitrợchonhững
nghiêncứucủamìnhvànăm1994tạiMoscowvàAix‐en‐Provence.Quỹnghiêncứucủađạihọc
trungtâm
LondonđãlànơitàitrợchonghiêncứucủatôiởAix‐en‐Provencevàon ăm1998.Tôi
rấtbiếtơnnhữngngườiquảnthưtạitrungbảotồnvàlưutrữtàngthưvềlịch
sửcậnđạicủa
Nga,nhữngngườiđãhếtlònggiúpđỡtrongnhữngđiềukiệnkhókhăn.
ChínhbạnbècủatôitạiViệtNam,Nga,Mỹ,Anh,Phápđãủnghộvàkhuyếnkhíchtôi
thựchiện
việcnghiêncứuvềNguyễnÁiQuốc/HồChíMinh,một dựánnghiêncứutưởngnhưviểnvông
màbanđầutôiđãkhônglườnghếtđược.Trongnhữngnămthánghọctạ
ikhoachâuphihọccủa
trườngđạihọctổnghợpLondon,tôiđãcóđượcnhiềutraođổivềmặthọcthuậtvớibạnbèqua

CYL CommunistYouthLeague(LiênđoànThanhniênCộngsản)

DDSCDĐôngDươngCộngsảnĐảng
ECCI Executive Committee of the Communist International (Ban chấp hành
QuốctếCộngSản).
FCP FrenchCommunistParty(ĐảngcộngsảnPháp)
FEB FarEastBureau(ViễnĐôngCục)
GMD Guomindang(Quố
cdânĐảng)
ICP IndochineseCommunistParty(ĐôngdươngCộngsảnĐảng)
MAE MinistèredesAffairesEtrangères
NCLS NghiêncứuLịchsử(tạpchí)
NXB Nhàxuấtbản
OMS Bộphậnliênlạcquốctế
RS Trungbảo
tồnvàlưutrữtàngthưvềlịchsửcậnđạiNga
SHAT ServiceHistoriquedel’ArméedeTerre
SLOTFOM Service de Liaisons avec les Originaires des Territoires de la France
d’Outre‐Mer.
SMP HồsơcảnhsátthànhphốThượnghải.
SPCE
ServicedeProtectionduCorpsExpéditionaire
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 16Diễnđànwww.x‐cafevn.org
VNQDD ViệtNamQuốcDânĐảng
VNTNCMDCH ViệtnamThanhniênCáchmạngĐồngchíHội
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 17Diễnđànwww.x‐cafevn.org
CHƯƠNG0:GIỚITHIỆU
Huyềnthoạikép

ViệcsửdụnghìnhảnhHồChíMinhtheokiểunàycàngtrởnênrõ
hơn
saunăm1947,khiquânđộiPhá pđãtáichi ếmthuộcđịavàchínhphủMỹtỏranghingờtính
dântộccủaViệtMinh.Tronglờigiớithiệuđầuquyểnsáchtiểusửđ
ầutiênvềHồChíMinhxuất
hiệnởParis1949,đãmôtảôngnhư“biểutượngcủakhátvọngdântộc”;tráitimôngđượccholà
“cùngđậpmộtnhịpvớinhữngngườ
idânViệtnam”;nhữnglờidậycủaôngtrànđầy“sựnhânái
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 18Diễnđànwww.x‐cafevn.org
caocả”nhưnglại“cựckỳgầngũigi ảnđơn”[2].MộtbàitrênbáoNhânDânsốrangày25tháng3
năm1951lạimôtảmộtvaitròkháccủaôngHồ.Bài
báođóxemHồchủtịchnhư“linhhồncủa 
cáchmạngViệtnamvàcuộckhángchiến”,trongkhiđólạixácnhậnvaitròcủaTrườngChinh,
lúcđólàtổngbíthưĐả
ngCộngsản,nhưlà“ngườikiếnthiếtvàlãnhđạocáchmạng”[3].
Chođếnnăm1964,khinhữngngườicộnsảnViệtnamđangbịkéongàycàngsâuhơnvàocuộc
đ
ốiđầuvớiMỹ,thìmộthìnhảnhthốngnhấtvềchủtịchHồChíMinhtronglịchsửĐảngcàngtrở
nênhếtsứcquantrọng.Nhưchúngtađãbiết,thờiđi
ểmnăm1963làthờikỳcăngthẳngtrong
Đảngvớicuộcđấutranhnộibộxemnêntheođườnglốiquốctếnào(giữatheoLiênXôvàTrung
Quốc–ND).Vìvậy
bàibáoxuấthiệntrêntạpchíNghiêncứuLịchsửsốratháng2năm1964
trongđómôtảvaitròcủaHồChíMinhtrongviệchợpnhấtcácĐảngCộngsảnVi ệ
tnămnăm
1930mangmộtthôngđiệpquantrọng.Đólàthôngđiệpvềmộthìnhảnhthốngnhấtvềphẩm
chấtchínhtrịđượcxácnhậnvàhìnhtượnghoábởichính
HồChíMinh[4].ĐồngthờiĐảngcũng
tựmôtảmìnhnhưmộtĐảngcósứcmạnhvôđịchnhờsựlãnhđạosángsuốttàitìnhcủaHồChí

chứkhôngphảibạnthân.Souvarine,có
lẽhầunhưkhôngcómấyquanhệvớiôngHồchođếntậnnăm1923,vìôngởPháprấtngắnsau
khibịbỏtùvàocácnă
m1920,1921,vàchođếnkhiôngtab ịkhaitrừkhỏiĐảngCộngsảnPháp
năm1924[9].WilliamDuikerthìmôtảôngHồnhư“mộtdiễngiảchínhcủaphươngĐôngvà
giúplàmt
ăngsựchúýđếncácvấnđềcủanôngdân”tạiphiênbếmạccủahộinghịlầnthứnăm
củaQuốcTếIIInăm1924[10].Tuynhi êntrongthựctế,ôngH
ồchỉlàm ộtdiễngiảphụnóivềvấn
đềthuộcđịavàthậmchíkhôngphảilàđạidiệncủamộtĐảngCộngsảnÁchâunào.Charles
McLanechorằng,saukhi
trởlạiMoscowtừTrungQuốcnăm1927,ôngHồđãbànđịnhlạichính
sáchđốivớicácnướcĐôngNamÁvớicácnhàlãnhđạoQuốcTếIII,“Thậmchícólẽlàvới
chính
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 19Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Stalin”[11].Mặcdùvậy,hiệnchưacómộtbằngchứngnàochothấyđiềuđóngoàiviệcôngHồ
nộpmộtbảnbáocáochoKrestintern(QuốcTếNôngDân)vàbànbạcv
ớicấptrêncủamìnhởban
chấphànhQuốctếCộngSảntrongkhoảngthờigianôngởMoscownăm1927.CharlesFenn cho
rằngôngHồlàmộttronghaiđạidiệnthamdựh
ộinghịlầnthứ7củaQuốcTếIIIthamgiaủnghộ
mặttrậnbìnhdân[12].ThựcraôngHồkhôngcóquyềnbỏphiếu,cáccácchiếnlượcchínhsáchđã
đượcDimitrov
chuẩnbịkỹlưỡngtrướcdướisựhỗtrợcủaStalin.Vaitròcủamộtnhàtuyêntruyền
cáchmạngcủaôngHồnhiềukhicũngbịthổiphồngmộtcáchquáđ
áng.Vídụnhưtrongbàibáo
viếtvềtiểusửcủaôngđăngtrênbáoNhânDânsốrangày17tháng5năm1970,nămsaukhiông
mất,đãmôtảtờbáochốngđếquốc
LeParia,màôngHồlàmchủbiênởParis,là“đãtạonênmột

Insurrection”.Bàibáogốcđượcinvàonăm1929dướibútdanhA.Neuberg,mặcdùđãcómột
bàiviếtvớitiêuđềtươngtự
củaAlfredLanger,xuấthiệnởĐứcnăm1928.Nhữnghọcgiảnhư
WilliamDuikervàHuynhKimKhanhđãdungbàiluậnnàyđểlýgiảivềquanđiểmcủaôngHồ
vềnôngdânvà
cuộcnổidậycủaXô‐viếtNghệTĩnhnăm1930‐1[15].Trongphầngiớithiệucủa
bảninnăm1970,ErichWollenberg,ngườitựnhậnlàmộttrongcáctácgiảgố
c,đãchỉrõHồChí
Minhlàtácgiảcủa chươngcuối,về khởinghĩacủa nôngdân[16].Wollenbergcũngchorằng
chínhHồngquânđãcửHồChíMinhđếnTrungQuốcnăm
1924.ViệcthừanhậnôngHồnhưmột
chuyêngiavềquânsựnhưnhiềutàiliệubáochíphươngtâysaunày,hiệnchưađượcminhchứng
trongcáctàiliệuvàchứngcứ
chúngtôiđãnghiêncứu.TrongQuốctếCộngSản3,ôngHồchỉ
hoạtđộngnhưmộtphiêndịch,mộtchuyêngiatuyêntruyềnvàvậnđộngcáchmạng.Khitrởvề
MoscowtừTrung
Quốcvàotháng6năm1927,ôngcóbáocáovềphongtràonôngdânởtỉnh
QuảngĐông,nhưngbàibáocáoởdạngmôtảcụthểchứkhôngcódángđiệuphântíchsâusắc
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 20Diễnđànwww.x‐cafevn.org
nhưbàibáo trên.ỞBerlinnăm 1928,ôngđãviếtbàimô tảvềphong tràonôngdânPenPai.
NhưngtạithờiđiểmcủacuộcnổidậyNanchang,SôViếtHai‐Lungfeng,haykhởinghĩ
aởQuảng
Châu,ôngkhôngcómặttạiđómànhữngsựkiệnnàylạiđượcphântíchrấtkỹlưỡngtrongbài
luậnnăm1929kia.TheotàiliệucủaQuốcTếIII,Hộ
iđồngquânsựcủabanthưkýĐôngphương
củaQuốcTếIIIđãgiaonhiệmvụchoA.Gailis,mộtngườiLitva(biệtdanhlàTomkhilàmviệctại
TrungQuốc],vàY.Zhingurm
ộtngườilàm việclàmviệctronglựclượngtìnhbáoquânđộiở
NamTrungQuốctừn ăm1926đến1927nghiêncứucácchiếnthuậtchomộtcuộckhởinghĩavũ

nhữngphẩmchấtvôsảncủaôngHồchỉlàmquyểnsáchnàycótácdụngxâydựngnên
huyềnthoạiHồChíMinhchứkhôngphảilàmộtcuốnsáchcógiátrịl
ịchsửcao.TiểusửHồChí
MinhbằngtiếngNgacủaKobelevlàtácphẩmcủamộtnhàbáohơnlàcủamộtlịchsửgia[20].
Cuốntiểusửnàyphầnl
ớndựatrêncuốntiểusửviếtbởiHồngHà,mộtngườimàquacáchđánh
giávềviệccẩntrọngtrongviệcsửd ụngtàiliệuthamkhảonêncũngđược
xemlàmộtnhàbáohơn
làmộtsửgiathựcthụ[21].
NhữngthôngtintiểusửvềthờitraitrẻcủaHồChíMinhtrongnhữngn ămthángđầutiênởParis
đượcphát
hiệntrongtàngthưcủaPhápbởi,NguyễnThếAnh,ThuTrangGaspard,vàDaniel
HémerysaukhicuốnsáchcủaLacoutuređượcinđãlàmmạnhthêmquanđiểmvềnguồngốc
dân tộc chủ nghĩ
a của ông Hồ [22].Đặcbiệt trong bài báo in năm 1992 của mình với tựađề
“Jeunessed’unColoniségenèsed’un exil, HoChiMinh jusqu’en1911”,Hémeryđã chỉ rasự
nghiệpcủabốôngHồ(c
ụNguyễnSinhHuy–ND)vàviệcôngbịcáchchứcquanđãảnhhưởng
nhưthếnàođếnsựpháttriểncủaanhthanhniênNguyễnTấtThành.Cuốntiểusửgầnđâycủ
a
WilliamDuikerđángtiếcđãkhônglưuýđếnnghiêncứunàycủaHémery.Duikerchỉsửdụng
nhữngtàiliệuvềthờitrẻcủaôngHồđượcxuấtbảnởHànội.Mặ
cdùDuikercũngđưacácquan
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 21Diễnđànwww.x‐cafevn.org
điểmngượcchiềuvàocuốntiểusửcủamìnhvàsửdụngmộtsốtàiliệucủaQuốcTếIII,nhưng
ôngcũngchorằngKobelevđãhơithổiphồngquávai
tròcủaôngHồtrongQuốctếCộngSản3.
TìmkiếmhìnhảnhlịchsửthậtcủaHồChíMinh
VớiviệctàngthưQuốctếCộngSảnđượcmởcông khainăm1992,hi

thánghoạtđộngbímậtvàđượccảitrangkỹlưỡngđãđưaôngHồtrởthànhmộthuyềnthoại
kiểuPhantomat.Điềuđókhôngcógìđángngạcnhiên.Sựthựclàmặcdù
cuộcđờiôngtrong
giaiđoạnnàyđẫyrẫynhữngsựnguyhiểm,thìmộttrongnhữngcôngviệcmàôngcũngthường
xuyênphảilàmlàngồigõthậtnhiềucácbảnbáocáo
vớimụcđíchthuyếtphụcngườiNgacung
cấpthêmnhiềutiềnchocáchoạtđộngcủaông.ÔngHồthựcsựkhôngcócuộcsốngcủanhàtu
hành,Ôngcóhaimốiquanh
ệvớiphụnữđượcchứngminhbằngcáctàiliệu chúngtôitìmđược
trongkhoảngthờigianhoạtđộngmàcuốnsáchnàyđềcậpđến[24].Ônglàmộtsinhvậtchính
trịphứctạpchứ
khôngphảilàmộtvịthánh.TàiliệuchínhthốngcủaViệtnamthườngđặttrọng
tâmvàot ấmg ươnglãnhđạocủaôngvàthườngxemôngnhưlàngườikhởinguồncủam
ọitình
huống–ôngđượckhắchoạnhưmộtnhânvậtđạođứccao cảhàngđầu.Chúngtôimuốnkhắc
hoạhìnhảnhcủaôngkháchquanhơntrongmộtngữcảnhrộnghơntrongđó
ôngchỉlàmột
trongsốnhiềunhânvậtchứkhôngphảilànhânvậttrungtâmduynhất.
SựnghiệpcủaHồChíMinhtrongnhữngnămđóđóngvaitròmộtcầunốigiữaVi
ệtNamvà
QuốctếCộngSản3.Nghiêncứucủachúngtôisẽlàmrõtiếntrìnhquanhệnày,bắtđầu từviệc
QuốcTếIIIcốgắngkhuyếnkhíchvàđỡđầucáccuộccáchmạ
ngởcácthuộcđịachođếnthờikỳ
củacuộcđấutranhgiaicấpquốctếtừnăm1928đến1935,vàquaylạiphòngtràogiảiphóngdân
tộcbắtđầutừđầunhữngnămcủa
cuộcđạichiếnthếgiớilầnthứ2.
NhữngnămthángmàôngHồcóảnhhưởngnhấtchínhlànhữngnămthángcủamặttrândân
tộcthốngnhất.Còntrongnhữngnă
m1930sôngkhôngcóđượcảnhhưởngđángkểvàdođóđã
tạođiềukiệnđểnhữnglãnhđạokhácnhưTrầnPhú,HàHuyTập,TrầnVănGiầu,LêHồng