rong quá trình lãnh đạo đấu tranh vũ trang cực kỳ oanh liệt dể
giải phóng dân tộc, đờng lối đấu tranh nhân dân và xây dựng
các lực lợng vũ trang nhân dân của Đảng ta đã hình thành và
ngày càng thu đợc thắng lợi rực rỡ, ngày càng sáng tạo. Thành công đó của
Đảng ta là sự vận dụng đúng đắn những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lê
Nin về chiến tranh cách mạng và xây dựng lực lợng vũ trang cách mạng vào
hoàn cảnh cụ thể của nớc ta. Lực lợng dân quân tự vệ là một trong những
thành công rất lớn của Đảng và nhà nớc ta trong công cuộc xây dựng một lực
lợng vũ trang cách mạng.
Dân quân tự vệ (DQTV) là lực lợng vũ trang quần chúng, là một bộ phận
của lực lợng vũ trang nhân dân Việt Nam do Đảng của giai cấp công nhân
Việt Nam sáng lập, tổ chức và lãnh đạo.
Ngày 28-3-1935 Đảng ta đã có Nghị quyết về Đội Tự Vệ ngay sau đó,
dới sự lãnh đạo của Đảng các đội tự vệ công nông mang tính chất là những tổ
chức vũ trang quần chúng lần lợt đợc ra đời và là những mầm mống đầu tiên
của lực lợng vũ trang nhân dân.
Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, và cao trào
kháng Nhật cứu nớc lực lợng DQTV ngày càng phát triển và lớn mạnh không
ngừng về mọi mặt, đã thực sự là một lực lợng không thể thiếu của chiến tranh
nhân dân Việt Nam. Hàng triệu nam nữ DQTV đã trực tiếp tham gia chiến
đấu và phục vụ chiến đấu trên khắp các chiến trờng, trên mọi miền đất nớc,
lập nên những chiến công to lớn. Lực lợng DQTV đã trực tiếp tham gia chiến
đấu tiêu diệt địch, bắn máy bay, tầu chiến, bắt giặc lái, làm lòng cốt cho toàn
dân đánh giặc bảo vệ xóm làng, quê hơng, bổ xung cho bộ đội chủ lực, bộ
đội địa phơng chiến đấu và phục vụ chiến đấu, bảo vệ giao thông vận tải,
tham gia khắc phục hậu quả do bom đạn .. Đặc biệt trong cuộc kháng chiến
chống Mỹ cứu nớc, lực lợng dân quân, du kích ở miền Nam trong thế trận
chiến tranh nhân dân đã hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy, dùng bạo lực cách
mạng phá thế kìm kẹp của địch, đánh đổ chính quyền tay sai, giành chính
quyền cơ sở về tay nhân dân. Đồng thời, thờng xuyên phối hợp với quân giải
phóng bám trụ địa bàn chiến đấu, tiêu diệt, tiêu hao một bộ phận quan trọng

DQTV có những khả năng tiềm tàng rất lớn trên nhiều mặt, không chỉ trong
nhiệm vụ chống chiến tranh trớc mắt, mà còn cả trong nhiệm vụ đánh bại
mọi âm mu khác của kẻ thù. Có một lực lợng DQTV quý giá nh vậy là do
chúng ta có đờng lối chiến tranh nhân dân đúng đắn và sáng tạo.
(1)
Hồ Chủ tịch với các lực lợng vũ tranh nhân dân. NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội
2
I) vị trí, vai trò của lực l ợng DQTV
tr ớc đây và hiện nay
1) Là một lực l ợng quan trọng trong hệ thống tổ chức lực l ợng vũ trang
của Đảng, là một lực l ợng chiến l ợc của chiến tranh nhân dân, là lực l ợng
nòng cốt cho toàn dân đánh giặc ở cơ sở.
Dân quân tự vệ là lực lợng vũ trang quần chúng, không thoát ly sản xuất,
công tác, là một bộ phận của lực lợng vũ trang nhân dân nớc Cộng Hoà Xã
Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đặt dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam,
sự quản lý điều hành của Chính phủ và của Uỷ ban nhân dân, sự chỉ đạo, chỉ
huy trực tiếp của cơ quan quân sự các cấp, là một trong những công cụ chủ
yếu để bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân
dân, tài sản của Nhà nớc cơ sở. Lực lợng này đợc tổ chức ở xã phờng, thị trấn
gọi là dân quân, đợc tổ chức ở các cơ quan Nhà nớc, đơn vị hành chính sự
nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội gọi là tự vệ.
(2)

Dân quân tự vệ đợc tổ chức và xây dựng rộng khắp, vừa là lực lợng tại
chỗ, vừa là lực lợng cơ động, có khả năng đánh địch nhanh nhất, kịp thời
nhất, ở mọi nơi, mọi lúc, mọi địa hình, mọi thời tiết, kiềm chế, tiêu hao, phân
tán tiêu diệt nhỏ từng bộ phận của địch, tạo điều kiện cho lực lợng chủ lực
tấn công đánh đòn quyết định.
Lực lợng vũ trang nhân dân gồm ba thứ quân: Bộ đội chủ lực, bộ đội địa
phơng, dân quân tự vệ. Mỗi thứ quân trong các lực lợng vũ trang nhân dân

còn có ý thức giác ngộ giai cấp. DQTV là công cụ chủ yếu của chính quyền
nhân dân ở cơ sở để thực hiện chuyên chính đối với thù trong giặc ngoài, bảo
vệ lợi ích dân tộc và lợi ích của nhân dân địa phơng.
Trong suốt quá trình đấu tranh vũ trang cách mạng của nhân dân ta, dân
quân tự vệ đã rất mực trung thành với dân tộc, với nhân dân lao động, cùng
nhân dân chiến đấu để tiêu diệt kẻ thù đế quốc và bè lũ tay sai của chúng.
Trong vùng sau lng địch, DQTV đã kiên quyết diệt bạo trừ gian góp phần đắc
lực giữ vững và củng cố chính quyền. Trong vùng tự do, DQTV cùng với
công an nhân dân đã ra sức giữ gìn trật tự, bảo đảm xóm làng đợc yên vui,
trấn áp bọn phản động, là những tấm gơng trong việc chấp hành nghiêm
chỉnh đờng lối, chính sách của Đảng và Chính phủ.
Ngày nay trong thời bình, lực lợng DQTV cùng với lực lợng công an
nhân dân, làm nòng cốt cho phong trào toàn dân đánh thắng chiến tranh phá
hoại nhiều mặt của địch trong chiến lợc diễn biến hoà bình ở cơ sở, góp
phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ Đảng, bảo vệ
tính mạng và tài sản của nhân dân và tài sản xã hội chủ nghĩa ở địa phơng.
4
Chính vì vậy, cũng nh các lực lợng vũ trang nhân dân khác, lực lợng
DQTV và dân quân du kích đã đợc nhân dân ta hết lòng tin yêu, giúp đỡ, nhờ
đó mà không ngừng phát triển và lớn mạnh trên con đờng chiến đấu vẻ vang
của mình.
4) DQTV là lực l ợng cơ bản của lực l ợng vũ trang nhân dân, là nguồn bổ
sung vào lực l ợng hậu bị của quân đội.
Trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ, DQTV và dân quân
du kích đã trực tiếp phối hợp cùng bộ đội chủ lực chiến đấu tiêu diệt địch,
cùng với bộ đội địa phơng đẩy mạnh các hoạt động du kích, buộc địch phải
phân tán thêm lực lợng tạo điều kiện cho bộ đội chủ lực tiêu diệt từng bộ
phận sinh lực quan trọng của chúng trên những hớng có lợi. DQTV còn là lực
lợng phục vụ đắc lực cho bộ đội chủ lực chiến đấu nh: canh gác, giữ bí mật
và bảo đảm an toàn cho bộ đội chủ lực hành quân, trú quân, bảo đảm đờng