SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN
THỂ DỤC TRƯỜNG THCS A. Phần mở đầu
Trong thời đại ngày nay khoa học phát triển như vũ bảo, vì vậy tri thức
giảng dạy ở trong nhà trường phải là những kiến thức cơ bản, hiện đại, sát thực
tiển, dùng làm cái chìa khoá để mở cánh cữa khoa học, là cái vốn mà thế hệ trẻ
có thể vận dụng vào cuộc sống tiếp tục học lên, tự bồi dưỡng và tiếp thu các
quá trình đào tạo tiếp theo trong suốt cuộc đời. Như chúng ta đã biết, đổi mới
phương pháp dạy học là một trong những mục tiêu cấp bách. Văn kiện đại hội
Đảng toàn quốc lần thứ VIII – IX, Nghị quyết TW2 của Đảng về giáo dục -
Đào tạo và khoa học công nghệ đã khẵng định: “Giáo dục - Đào tạo cùng với
khoa học công nghệ phải thực sự quốc sách hàng đầu, chuẩn bị tốt hành lang
cho thế hệ trẻ bước vào thế kỷ XXI…”.
Dạy học là hoạt động nổi bật, đặc trưng cho hoạt động ở nhà trường, nó
phân biệt được hoạt đọng của nhà trường với các hoạt động khác. Dạy học
trong nhà trường luôn luôn tồn tai dưới dạng là một hệ thống các hoạt động,
trong đố quá trình dạy và học song song với nhau để cùng vận động, cùng phát
triển theo nhiệm vụ, mục đích và nội dung chương trình đã quy định. Bậc
THCS được xác định về các tố chất phát triển thể lực , sức khoẻ tạo cơ sở vững
chắc để hình thành và phát triển con người toàn diện đó là: Đức – Trí – Thể –

luôn đổi mới phương pháp dạy học theo hướng đích: Tích cực hoá hoạt động
học tập, luyện tập của học sinh, hình thành phương pháp tự học, tích cực tự
giác, chủ động của học sinh trên con đường nhận thức, chiếm lĩnh tri thức bài
học. Tuy vậy trước yêu cầu đổi mới của Giáo dục - Đào tạo, với lương tâm và
trách nhiệm thúc bách cho bản thân tôi nhiều hơn trong việc thực hiện dổi mới
phương pháp dạy học bộ môn, với lý do đó tôi chọn đề tài: “ Một số biện pháp
đổi mới phương pháp dạy học môn Thể dục trường THCS.”

B. Phần nội dung
1. Cơ sở khoa học
Để thực hiện tốt các tiết dạy thực hành đòi hỏi người giá viên dạy bộ
môn Thể dục phải nắm chắch những kiến thức cơ bản về khoa học nói chung
và bộ môn nói riêng, phải có các kỹ năng, kỹ xão vận động để giảng dạy và
biết cách vận dụng chúng vào quá trình giảng dạy Thể dục cho học sinh. Muốn
chăm sóc giáo dục, bồi dưỡng tài năng trẻ thì đội ngũ giáo viên Thể dục trực
tiếp giảng dạy ở các tiết chính khoá và các tiết luyện tập bồi dưỡng trong huấn
luyện hàng tuần và phải nắm vững vàng các kiến thức, có khả năng vận động
nhất định để thực hiện tốt nhiệm vụ môn học, tiết học, lý thuyết, học mới,
luyện tập. Xuất phát từ nhận thức trên mà thời gian qua giáo viên Thể dục
trong tổ, nhà trường không ngừng cải tiến phương pháp giảng dạy bộ môn,
nghiên cứu sâu đối tượng học tập trong từng tiết học ở từng khối: 6, 7, 8, 9 để
tìm ra giải pháp mới nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy học trong
nhà trường. Mỗi học sinh có thể chất tốt, năng khiếu tốt trong độ tuổi từ 11 –
15 tuổi tạo nguồn vận động viên cho nhà trường, cho huyện thị. Chủ yếu là
giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Thể dục ở nhà trường, tôi nhận thức sâu
sắc rằng:
+ Nhiệt tình, trách nhiệm cao, tâm huyết với nghề, có sức khoẻ tốt.

+ Có trình độ chuyên môn vững vàng, năng động, sáng tạo vận dụng các
phương pháp dạy học bộ môn cho phù hợp với điều kiện của trường, đối tượng

thầy cô giaops trong nhà trường, sự nỗ lực và rèn luyện phấn đấu không ngừng
của học sinh, đặc biệt là sự quan tâm của địa phương, phụ huynh, xây dựng xã
hội hóa giáo dục ngày càng cao. Đặc biệt sự quan tâm chỉ đạo sâu sắc của
Phòng, Sở Giáo dục - Đào tạo.
Quá trình giảng dạy Thể dục ở trường THCS Lệ Ninh có những thuận lợi
đó là: Trường có 12 lớp, trên 450 học sinh, với 2 giáo viên chuyên trách, có sân

Thể dục – Thể thao thuận tiện cho học sinh tập luyện Thể dục nội khóa và hoạt
động ngoại khóa, trường học hai ca, có khá đủ dụng cụ tập luyện cho bộ môn
như: Hố nhảy, cột xà,… Cũng như các dụng cụ nội khóa – ngoại khóa khác.
Song việc giảng dạy Thể dục còn gặp một số khó khăn là: Học sinh chưa có áo
quần đồng phục, chưa có nệm nhảy…
Một thực tế hiện nay ở nhiều trường chưa có đủ giáo viên Thể dục, cho
nên chưa được tập huấn về bộ môn, chưa được dự giờ, thao giảng của giáo viên
chuyên ngành Thể dục mà từ đó tiếp cận lấy học sinh làm trung tâm trong quá
trình dạy học, chưa phát huy được tính sáng tạo của học sinh, chưa đáp ứng với
yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học như hiện nay, nên các giờ học thể dục
còn sao nhãng, học sinh chơi nhiều, nhiều em chưa thực hiện được động tác cơ
bản, khi hỏi hay nhận lớp giáo viên Thể dục gặp nhiều khó khăn để truyền đạt
lại kiến thức cho học sinh về môn học.
*. Qua khảo sát năm học 2005 – 2006 kết quả đánh giá học sinh khối
9 ở trường THCS Lệ Ninh đạt chất lượng sau:
Lớp

Tổng
số
Giỏi Khá Trung bình Yếu

cân đối theo lứa tuổi.
Đây là một số thành công đáng khích lệ trong việc nhận thức, một nếp
nghĩ, chuyển đổi từ cách dạy tẻ nhạt, thiếu năng động, tích cực (Học sinh học
ít, chơi nhiều Thầy giáo lên lớp nặng về phân tích giảng giải) để tiến tới thực
hiện hoàn hảo những giờ dạy thực sự đổi mới theo hướng tích cực, đó là những
giờ lên lớp có nội dung phong phú, sinh động, thực hiện phương pháp phân
nhóm, quay vòng, sắp xếp nội dung, thời gian hợp lý, học sinh luyện tập nhiều
hơn, giáo viên đã biết giảng giải, phân tích kỹ thuật ngắn gọn để dành nhiều
thời gian cho học sinh tập luyện.
III. Nguyên nhân cơ bản:
1. Đối với giáo viên:
- Phải nhận thức được rằng: Chỉ có thể giảng dạy đạt chất lượng, hiệu
quả cao, học sinh mới có ý thức tự chủ, chủ động, tự giác, tích cực tập luyện thì
mới đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, nội dung chất lượng đào
tạo cụ thể cho từng học sinh.
- Phải làm mẩu chuẩn xác, kết hợp phân tích động tác một cách ngắn
gọn, cô động rõ ràng, trọng tâm nêu bật được then chất kỹ thuật động tác.
- Với quỹ thời gian từng tiết học nếu không biết bố trí, sắp xếp giáo viên
chỉ nặng truyền thụ kiến thức, học sinh ít được rèn luyện nâng cao thể lực và
thành tích.
- Việc giảng dạy lồng ghép, tích hợp nhiều nội dung vào một tiết học nếu
giáo viên không chịu khó, thiếu năng động để tổ chức, điều khiển cho các
nhóm thì khối lượng vận động, kĩ năng học sinh rèn luyện sẽ bị hạn chế.
- Thiết bị dùng cho việc giảng dạy và việc bố trí thời khóa biểu có liên
quan với nhau, cần có sự đan xen chương trình để vận dụng các thiết bị đang có
vừa đủ cho giảng dạy giữa các khối lớp.
- Việc vận dụng phương pháp giảng dạy của giáo viên còn thiếu linh
hoạt giữa các khâu, vì vậy phải có biện pháp hữu hiệu, thây đổi hình thức tổ

chức giữa các nội dung ( Trò chơi – thi đấu) gây hứng thú cho học sinh trong

giáo viên cần nói ngắn gọn để học sinh dể hiểu, dể nhớ.
2. Nâng cao nhận thức về công tác xã hội hóa giáo dục bộ môn thể dục
trong phụ huynh và học sinh.
- Làm tốt công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức về vai trò, chức
năng, vị trí của môn Thể dục trong giảng dạy chính khóa và ngoại khóa cho
phụ huynh, và học sinh ( Thông qua các buổi họp phụ huynh lớp, đại hội đại
biểu phụ huynh của trường).

- làm tốt công tác tham mưu cho lãnh đạo nhà trường để việc bố trí tạo
điều kiện CSVC cho việc giảng dạy bộ môn Thể dục được chú trọng thuận lợi
cho việc giảng dạy.
- Làm tốt một số mô hình câu lạc bộ, tạo sân chơi cho giáo viên, học sinh
như: Sân bóng chuyền, bóng đá mi ni, cầu lông, bóng bàn v.v
- Các hội thi ở trường cần được tổ chức tốt, có tác dụng sâu sắc, lôi cuốn
mọi người vào cuộc với phương châm: “Muốn học tập tốt thì cần phải có sức
khỏe tốt”.
- Việc đánh giá chất lượng môn học Thể dục dựa vào tiêu chuẩn rèn
luyện thân thể để tạo được niềm vui vì mục tiêu học tập phấn đấu cho học sinh.
Tuy nhiên một số học sinh bị bệnh tật thì cần được nghỉ ngơi hợp lí theo chỉ
dẫn của cơ quan y tế.
- Học sinh có trang phục riêng cho tập luyện. Với trang phụ Thể dục thể
thao, giày vải sẽ giúp cho học sinh tập luyện tích cực hơn, mạnh dạn hơn.
3. Giáo viên giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh trước khi tập luyện hoặc
sau khi phân nhóm tập luyện.
Giáo viên đặt yêu cầu cho phù hợp, đánh giá kết quả học tập đúng thực
chất, có biện pháp xữ lý chính đáng với những học sinh không thực hiện tốt
nhiệm vụ được giao để học sinh có ý thức luyện tập ở tiết học. Một giờ thể dục
có chất lượng cao có nghĩa là phải đảm bảo khối lượng vận động trong một tiết
học phải đặc biệt coi trọng phương pháp tổ chức, phương pháp dạy học động
tác, đặc biệt là khi giao nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ, nhóm, giáo viên chỉ rõ nội

một bài tập về chạy được soạn dưới dạng hai con vật chạy đuổi nhau, hay trò
chơi “Chạy tiếp sức” cũng là những bài tập về chạy nhưng được soạn dưới
hình thức trò chơi có luật lệ. Nếu chỉ tập chạy không, học sinh sẽ không có sự
cố gắng cao nhưng khi được học dưới hình thức trò chơi thì em nào cũng tích
cực, năng động lên nhiều. Ngoài ra khi tham gia học sinh thường bộc lộ những
ưu và nhược điểm cũng như khả năng của mổi cá nhân về mức độ tính thật thà,
tính trung thực, tính kỹ luật, tính đồng đội, khả năng sự tháo vát nhanh nhẹn, sự
sáng tạo…. Đó là những điều rất cần thiết đối với các thầy cô giáo trong giáo
dục nói chung và giáo viên Thể dục nói riêng. Thi đấu là một trong những hiện
tượng của xã hội, nét nổi bật của phương pháp thi đấu là sự so đo về sức lực và
tài trí của những người tham gia để đạt thành tích hoặc dành vị trí cao. Cũng
như phương pháp trò chơi, phương pháp thi đáu khai thác được tính tích cực,
sự sáng tạo, mức độ tự giác tham gia vào công việc của mỗi thành viên rất cao,
do đó dạy và học rất có hiệu quả.
5. Phương pháp dạy học bộ môn xây dựng hứng thú bền vững và dạy học
“lấy học sinh làm trung tâm”.
Mục tiêu cơ bản của bộ môn Thể dục chính là tăng cường sức khoẻ cho
học sinh, thúc đẩy để cơ thể học sinh phát triển toàn diện. Do vậy giờ học Thể
dục phải đảm bảo được một lượng vận động cần thiết, nội dung học phải phong
phú, tiết học phải sinh động, gây hứng thú kích thích và có sự cuốn hút học
sinh tham gia tập luyện tích cực.
Lý luận dạy học hiện đại xem hứng thú là yếu tố có ý nghĩa to lớn không
chỉ trong quá trình dạy học mà cả với sự phát triển toàn diện, sự hình thành
nhân cách cho học sinh. Hứng thú là yếu tố dẫn tới sự tự giác, hứng thú và tự
giác là hai yếu tố tâm lý đảm bảo tính tích cực và độc lập sáng tạo trong học

tập, ngược lại phong cách học tập tích cực, độc lập, sáng tạo ảnh hưỡng đến sự
phát triển hứng thú và tự giác. Để xây dựng được hứng thú bền vững cho học
sinh cần phát huy tối đa hoạt động tư duy tích cực của các em như:
- Tổ chức những tình huống có vấn đề đòi hỏi dự đoán, nêu giả thiết,

thực hành, kiểm tra thực hành trong mỗi tiết học (kiểm tra thường xuyên), kiểm
tra thực hành định kỳ theo các nội dung có trong PPCT. Qua kiểm tra thực
hành, giáo viên có thể đánh giá được năng lực về kiến thức tiếp thu của học

sinh, về năng lực thực hiện các kỹ năng của động tác, đánh giá được sự tăng
tiến về thể lực (thành tích đối chiếu với bảng tiêu chuẩn RLTT).
Ngoài ra giáo viên có thể kiểm tra miệng trong các tiết học vào thời gian
(đầu, giữa, cuối tiết học) nhằm đánh giá năng lực tiếp thu kiến thức của học
sinh ở mổi động tác, bài tập cụ thể để giáo viên rút kinh nghiệm tiếp tục đổi
mới phương pháp dạy học, làm cho học sinh hiểu và nắm được kiến thức, kỹ
năng nhanh hơn.
Là môn học mà học sinh không có sách giáo khoa, học chủ yếu bằng
phương pháp nghe và ghi nhớ những điểm cơ bản của kỹ thuật động tác, học
sinh sẽ phải tái hiện kiến thức khi tập luyện ở nhà, khi kiểm tra, thường học
sinh diển đạt theo cách hiểu riêng của mổi người. Cho nên khi tiến hành ra câu
hỏi kiểm tra và kiểm tra đánh giá phải lưu ý tới đặc điểm này để đánh giá đúng
và khách quan năng lực tiếp thu của học sinh.
Là môn học có mục tiêu về rèn luyện thể lực (sức khoẻ) cho nên ở những
nội dung thực hành như chạy ngắn, chạy dài, nhảy xa, nhảy cao, ném bóng….
Là những môn khi kiểm tra, đánh giá kết quả đo độ dài (m, cm) hoặc đơn vị đo
thời gian (phút, giây). Học sinh được học, được tập luyện những nội dunốcc
trong một số tiết học, giáo viên có thể biết được khã năng tăng tiến về thể lực
của mổi học sinh .
Muốn kiểm tra, đánh giá kết quả của học sinh, giáo viên cần biết và hiểu
những vấn đề sau:
* Xác định rõ mục đích yêu cầu kiểm tra.
- Đánh giá sự phát triển diển ra vào những thời điểm nhất định như học
kỳ, cuối năm ( kiểm tra định kỳ)
- Xác định mục tiêu kiểm tra.
- Cần xác định rõ đối tượng kiểm tra nam, nữ, học sinh loại khoẻ, trung

thảo luận với giáo viên trong nhóm bộ môn, giáo viên trong nhà trường và đã
đi đến thống nhất phương pháp đổi mới trong giờ học Thể dục, đồng thời bản
thân tôi áp dụng giảng dạy có hiệu quả.

C. kết luận
Qua giảng dạy bộ môn và đi sâu nghiên cứu đổi mới phương pháp
dạy môn Thể dục ở trường THCS tôi được phép nêu lên những kinh
nghiệm sau:
+ Muốn hoạt động nâng cao hiệu quả, chất lượng giảng dạy Thể dục cơ
bản cho học sinh THCS nói riêng ở các nội dung khác nhau và các đối tượng
khác nói chung, giáo viên phải không ngừng đầu tư trí tuệ, công sức vào việc
đổi mới phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm của quá trình dạy
học, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của học sinh trong tự học, tự tìm tòi.
+ Giáo viên phải nắm chắc nội dung chương trình, đối tượng giảng dạy,
phương pháp bộ môn.
+ Không ngừng nâng cao ý thức trách nhiệm, thường xuyên học tập, tự
bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ để đáp ứng mọi yêu cầu đòi hỏi của
việc đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn.
Cần dự giờ, trao đổi kinh nghiệm, tham khảo các bài mẫu để rút kinh nghiệm,
nâng cao nghiệp vụ sư phạm.
+ Thường xuyên làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục.

+ Thực sự yêu thích bộ môn dạy học của mình, nghiêm túc và gần gủi
với học sinh.
+ Để đạt được kết quả cao trong bộ môn Thể dục người giáo viên cần và
đủ kỹ năng rèn luyện từng động tác cơ bản cho học sinh, từ đó giúp cho các em
hình thành được kỹ năng kỹ xão của kỹ thuật động tác.
+ Cần phát huy tác dụng của các “hạt nhân” trong mỗi lớp học, giúp cho
các em có thói quen luyện tập theo nhóm.
+ Tạo ra không khí vui tươi trong giờ học, làm thay đổi trạng thái lao


Xin chân thành cảm ơn !

Lệ Ninh, ngày 25 tháng 05 năm 2007
Người viết Nguyễn Thị Mỹ Lợi