SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG BẰNG KIỂM TRA TRẮC
NGHIỆM ĐỐI VỚI BỘ MÔN LỊCH SỬ A. Đặt vấn đề
Đổi mới giáo dục được Đảng và Nhà nước ta khẳng định có vai trò
quan trọng cấp thiết trong hệ thống “ Đổi mới sự nghiệp giáo dục ”, là nền
tảng, là động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước để nước
ta từng bước vững vàng khi hội nhập vào nền kinh tế thế giới.
Từ năm học 2002 - 2003 Bộ Giáo dục & Đào tạo đã thực hiện “
Cuộc cách mạng về giáo dục ”, đổi mới cả nội dung và phương pháp dạy
học. Đặc biệt trong năm 2006 – 2007 Ngành giáo dục đang triển khai thực
hiện cuộc vận động “ Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành
tích trong giáo dục ” là lập lại kỷ cương dạy và học. Đây được coi là khâu
đột phá của năm học 2006 – 2007 để toàn ngành giáo dục tự khẳng định đổi
mới vì sự phát triển của đất nước, của ngành.
Sự đổi mới về mục tiêu và nội dung dạy học đòi hỏi phải có sự đổi
mới về phương pháp dạy học. Một trong những nội dung đổi mới về
phương pháp dạy học là đổi mới khâu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
của học sinh quan “ Phương pháp kiểm tra trắc nghiệm ”

năng, kỹ xảo, thái độ của học sinh
2. Hình thức kiểm tra trắc nghiệm có các loại câu sau:
a. Câu “ Đúng - sai ”
Trước một câu văn xác định ( thông thường không phải là câu hỏi),
học sinh trả lời câu đó là đúng ( Đ) hay sai (S ) điền vào.
b. Câu nhiều lựa chọn:
Một số câu hỏi có nhiều ý trả lời sẵn, học sinh lựa chọn ý đúng nhất
điền vào.
c. Câu ghép đôi:
Loại câu này thường hai dãy thông tin. Một dãy là những câu hỏi
(hay câu dẫn), một dãy là những câu trả lời (hay câu lựa chọn). Học sinh
phải tìm ra từng cặp câu trả lời tương ứng với câu hỏi
d. Câu điền khuyết:
Câu dẫn để một vài chỗ trống. Học sinh điền vào chỗ trống những
từ thích hợp.
e. Trắc nghiệm thái độ, hành vi: Để thăm dò hoặc đánh giá thái độ hành vi của học sinh về một lĩnh
vực nào đó, người ta dùng thang xếp hạng hoặc bậc thứ tự. Số hạng bậc
nhiều hay ít tùy từng vấn đề và tuỳ yêu cầu.
3. Tác dụng của phương pháp trắc nghiệm
* Phương pháp kiểm tra trắc nghiệm có những ưu điểm:
Trắc nghiệm trong một thời gian ngắn kiểm tra được nhiều kiến
thức cụ thể, đi vào những khía cạnh khác nhau của một kiến thức nên có
thể chống lại khuynh hướng “ học tủ ” chỉ lo tập trung vào một kiến thức
trọng tâm. Nếu trong một tiết kiểm tra cổ truyền chỉ nêu được một số câu
hỏi trả lời viết thì với loại trắc nghiệm nhiều lựa chọn có thể nêu được
nhiều câu hỏi. Số câu càng nhiều (trong phạm vi thích hợp) thì càng tăng
thêm độ tin cậy trong đánh giá học sinh qua bài kiểm tra.

đưa ra phương pháp trắc nghiệm vào trong các trường Đại học.
Trong những năm gần đây, bộ môn Lịch sử đã đổi mới nhiều trong
kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Phát huy tối đa ưu điểm của
phương pháp kiểm tra trắc nghiệm, năm học 2005 - 2006 Bộ Giáo dục &
Đào tạo đã quyết định đưa phương pháp kiểm tra trắc nghiệm vào kỳ thi đại
học cho môn Ngoại ngữ và những năm học sau sẽ áp dụng cho những môn
còn lại. Như vậy để học sinh không bỡ ngỡ ở kỳ thi Đại học thì ngay từ bậc
THCS học sinh phải làm quen với phương pháp kiểm tra trắc nghiệm. Do
vậy từ năm học 2002 – 2003 cùng với việc thay đổi sách giáo khoa và
phương pháp dạy học, Bộ Giáo dục & Đào tạo áp dụng phương pháp kiểm
tra trắc nghiệm đối với các lớp 6, 7, 8, 9.
Qua những năm học theo sách giáo khoa mới, Phòng Giáo dục&
Đào tạo Lệ Thủy đã sử dụng phương pháp kiểm tra trắc nghiệm cho một số
môn còn lại. Bản thân tôi nhận thấy bộ môn Lịch sử rất phù hợp với
phương pháp kiểm tra trắc nghiệm. Trong thực tế giảng dạy ở trường Trung
học cơ sở Dương Thủy, tôi đã áp dụng việc đổi mới kiểm tra, đánh giá học
sinh bằng phương pháp kiểm tra trắc nghiệm đối với bài kiểm tra miệng, 15
phút, 1 tiết, bài kiểm tra học kỳ.
* Số liệu điều tra:
a. Chọn hình thức kiểm tra:
ở trường THCS Dương Thủy, việc giảng dạy môn Lịch sử được
phân ở 4 giáo viên đảm nhiệm. Các giáo viên đều áp dụng phương pháp là kiểm tra trắc nghiệm trong đánh giá kết quả học tập của học sinh theo
những phương pháp sau:
+ Kiểm tra theo phương pháp truyền thống
+ Kiểm tra 40% là trắc nghiệm kiến thức, 60% là tự luận
Qua thăm dò điều tra học sinh về việc lựa chọn hình thức kiểm tra
đánh giá kết quả học tập đã đem lại kết quả như sau:

74 17 22.9

15 20.3

27 36.5

15 20.3

0 0
Qua bảng số liệu ta dễ nhận thấy đối tượng học sinh yếu, trung bình
còn rất cao (56,8%), kỹ năng tự luận của đối tượng này yếu, kiến thức chưa
chính xác, sự suy luận hạn chế dẫn đến kết quả học tập bộ môn thấp. Vì
thực tế ấy, bản thân tôi thấy cần phải đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học
tập của học sinh bằng phương pháp kiểm tra trắc nghiệm đối với bộ môn
Lịch sử. Qua trắc nghiệm kết quả, học sinh dễ dàng nhận ra và đặc biệt sẽ
tác động tích cực đến đối tượng học sinh yếu, trung bình về môn Lịch sử.
Ta có thể nhận thấy rằng, xu thế kiểm tra trắc nghiệm đã được học
sinh lựa chọn và nó hoàn toàn phù hợp với sự thay đổi của sách giáo khoa
và phương pháp giảng dạy mới. Vấn đề đặt ra là cần phải có những biện
pháp, giải pháp để tiến hành phương pháp kiểm tra trắc nghiệm như thế nào
để nâng cao hiệu quả đối với bộ môn Lịch sử. III. Giải pháp
Để tiến hành đổi mới về kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học
sinh về môn Lịch sử tại trường THCS Dương Thủy, tôi đưa ra những giải
pháp quan trọng như sau:
1. Xác định mục đích của bài:
Nội dung hình thức một bài trắc nghiệm phụ thuộc vào mục đích sử
dụng nó. Giáo viên có thể soạn bài theo mục đích khác nhau:

Không nên đưa vào một câu quá nhiều thông tin, nhất là thông tin
không thuộc cùng một kiến thức, đừng cố tăng mức độ khó các câu bằng
cách làm cho nội dung của nó rườm ra, phức tạp.
Tránh cung cấp những thông tin đầu mối, gợi ý dẫn tới câu trả lời
Tránh những câu rập khuôn sách giáo khoa, khuyến khích học sinh
học vẹt.
Trong cùng một bài tránh tình trạng một câu nào đó lại cung cấp
thông tin giúp cho việc trả lời đúng một câu khác.
Tránh những câu trắc nghiệm mnag tính chất đánh lừa hay cài bẫy
Đề phòng những câu thừa giả thiết hoặc có nhiều phương án trả lời
đúng.
Câu trắc nghiệm phù hợp với nhận thức, năng lực, kỹ năng đối với
đối tượng học sinh
4. Trình bày “ Trắc nghiệm ”
Có thể trình bày bằng hai hình thức
- Cho phép học sinh trả lời ngay trên phiếu
- Cho học sinh trả lời trên một phiếu riêng, đề một phiếu riêng. Với
hình thức này học sinh có thể sử dụng phiếu nhiều lần
5. Tổ chức bài “ trắc nghiệm ” trên lớp
Bài trắc nghiệm có thể sử dụng ở đầu tiết, cuối tiết hoặc trong tiết
tùy theo mục đích và phương pháp của giáo viên
Với những bài trắc nghiệm kiểm tra từng phần, tiến hành trong 15
phút của tiết học có thể dùng máy chiếu phóng các câu hỏi lên bảng, học
sinh xem chung và ghi trả lời lên phiếu làm bài cá nhân.
Đối với những đợt kiểm tra cuối kỳ, cuối năm học thì cần đặc biệt
quan tâm việc tổ chức để việc đánh giá mỗi học sinh được chính xác, hạn
chế học sinh nhìn bài nhau nên dùng một số bài “trắc nghiệm” khác nhau
phải xen kẽ.
Việt Nam In-đô-nê-xi-a Mi-an-ma Đông ti mo
Ma-lai-xi-a Bru-nây
3. Câu ghép đôi
Em hãy kẻ các mũi tên từ cột I sang cột II cho đúng
Cột I
Nơi có di chỉ

Cột II
Tên di chỉ
Quảng Ninh Thẩm ồm
Quảng Bình Hang Hùm
Lạng Sơn Thang Lang
Ninh Bình Kéo Lùng
Nghệ An Sơn Vi
Yên Bái Hạ Long

SL % SL % SL % SL % SL %
7A 38 22 57,9

5 13,2

6 15,7

5 13,2

0 0
7B 36 18 50,0

6 16,7

7 19,4

5 13,9

0 0
Cộng

74 40 54,0

11 14,9

13 17,6

10 13,5

0 0

thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới. Nhưng những
năm học trước đây Lịch sử được coi là một môn học nặng tính lý thuyết,
học sinh chỉ cần học thuộc những gì ở sách giáo khoa và giáo viên cung
cấp là đủ. Hiện nay, để đáp ứng yêu cầu phát triển về giáo dục và đào tạo,
phương pháp dạy học môn Lịch sử cũng được thay đổi nhiều. Việc kiểm tra
đánh giá học sinh cũng cần phải có những điều chỉnh mang tính khách quan
và chính xác tới nức tối đa có thể, tạo điều kiện để mỗi học sinh bộc lộ thực
chất khả năng và trình độ của mình. Nếu làm được những điều đó, tôi tin
chắc rằng việc đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh đối
với bộ môn Lịch sử là một trong những con đường có hiệu quả nhất nhằm
phát huy tối đa tính năng động của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh có
thời cơ khám phá, phát hiện tri thức mới. Phương pháp kiểm tra trắc
nghiệm đối với bộ môn lịch sử sẽ được áp dụng rộng rãi trong nững năm
học tới ở bậc THCS.
Dương Thủy, tháng 11 năm 2008
Người viết
Trần Thị Diệu Liến