Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
22

Chơng ii :
thực trạng khả năng cạnh tranh của các doanh
nghiệp vừa và nhỏ ở việt nam hiện nay
I. Đánh giá tổng quát tình hình hội nhập quốc tế của việt nam:
1. Môi trờng cạnh tranh quốc tế của Việt Nam:
Môi tròng cạnh tranh quốc tế của Việt Nam không ngừng đợc mở
rộng, với các hình thức hợp tác kinh tế với các nớc khác, tham gia vào các
tổ chức phi Chính phủ. Năm 1995 tham gia hợp tác á-âu (ASEM) với t
cách là thành viên sáng lập, năm 1999 là thành viên chính thức của APEC,
Việt Nam đã cam kết gia nhập WTO năm 2005, gia nhập ASEAN/AFTA
năm 2006; có quan hệ kinh tế với trên 160 quốc gia và lãnh thổ trên thế
giới Nhiều tổ chức nớc ngoài đã tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam với
nhiều hình thức: cho vay vốn, hỗ trợ về khoa học công nghệ Hàng hoá Việt
Nam chất lợng đợc nâng cao, có khả năng và có cơ hội chiếm lĩnh đợc
nhiều thị trờng mới.
Bên cạnh sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, Việt Nam cũng phải cam
kết thực hiện các điều khoản của các hiệp định. Thực hiện cắt giảm thuế
quan đối với các sản phẩm xuống còn 0.5% theo chơng trình u đãi thuế
quan hiệu lực chung (AFTA), tuyên bố các danh mục hàng hoá cắt giảm
thuế ngay (IL), danh mục hàng hoá loại trừ hoàn toàn (GEL), danh mục loại
trừ tạm thời (TEL). Tổ chức thơng mại thế giới (WTO) đa ra một bộ các
luật lệ và quy tắc tơng đối phức tạp nhằm mục tiêu đa ra một môi trờng
kinh doanh, cạnh tranh quốc tế ngày càng tự do, thuận lợi, bình đẳng giữa
các quốc gia thành viên, nhng hiện nay các doanh nghiệp Việt Nam đang
chịu thiệt thòi khi thâm nhập thị trờng các nớc thành viên của WTO vì ta
cha phải là thành viên của WTO. APEC yêu cầu tuân thủ 9 nguyên tắc cơ
bản và thực hiện 4 chơng trình hoạt động chủ yếu: kế hoạch hành động

Hàn Quốc 21 19 22 29
Trung Quốc 29 28 32 41
Philipin 34 33 33 37
Việt Nam 49 39 48 53
Nguồn: Đánh giá của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) các năm tơng ứng.
2. Môi trờng kinh doanh, cạnh tranh trong nớc :
Nhìn chung, môi trờng kinh doanh cạnh tranh trong nớc đã đợc
cải thiện, môi trờng cạnh tranh trong nớc đã dần hình thành qua hơn 10
Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
24

năm đổi mới, song còn nhiều ách tắc, bất cập, cha đáp ứng đợc nhu cầu
hội nhập kinh tế quốc tế, do vậy cha trở thành động lực thúc đẩy việc nâng
cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong điều kiện hội nhập.
Theo đánh giá của WEF từ năm 5 trở lại đây cho thấy, năng lực cạnh tranh
quốc gia của Việt Nam vào loại yếu kém so với các nớc trên thế giới, xếp
thứ 49/53 nớc năm 1999, 53/59 nớc năm 2000, và 62/75 nớc năm 2001.
Năng lực cạnh tranh quốc gia yếu kém là hậu quả của môi trờng kinh
doanh, cạnh tranh trong nớc cha thuận lợi. Nhng đến nay nhà nớc đã có
một vài thay đổi về cơ chế chính sách làm cho các doanh nghiệp có điều
kiện phát triển nhất định.
- Về chính sách: Trớc đây (trớc năm 1989) với nguyên tắc nhà nớc
độc quyền ngoại thơng, toàn quốc chỉ có một vài công ty lớn trực thuộc bộ
ngoại thơng, lúc đó đợc quyền xuất khẩu. Đến nay có nhiều quy định mới
cho phép mở rông quyền xuất nhập khẩu trực tiếp cho các cơ sở làm hàng
xuất khẩu thuộc mọi thành phần kinh tế. Tiếp đó là xoá bỏ toàn bộ chế độ
cấp giấy phép kinh doanh xuất khẩu, bãi bỏ thủ tục phê duyệt xất khẩu đối
với một số doanh nghiệp .
- Số lợng các doanh nghiệp xuất hiện ngày càng nhiều với nhiều loại

13,4
Nguồn: Bộ kế hoạch và đầu t
- So sánh tơng quan lợi thế cạnh tranh của các loại hình doanh
nghiệp với 12 tiêu chí đợc lựa chọn để nghiên cứu, trong đó quy định pháp
lýthuận lợi nhất đợc đánh giá là A, thuận lợi ở mức trung bình là B, kém
thuận lợi nhất là C. Trong số 12 tiêu chí đợc lựa chọn, doanh nghiệp Nhà
nớc có 6 tiêu chí xếp loại A, chiếm 50%, bốn tiêu chí xếp loại B (chiếm
33,3%) và chỉ có 2 tiêu chí xếp loại C (16,7%). Doanh nghiệp có vốn đầu t
nớc ngoài (FDI) có 5 tiêu chí xếp loại A (chiếm 41,7%), 6 tiêu chí xếp loại
B (chiếm 50%), một tiêu chí xếp loại C (8,3%). Trong khi đó khu vực doanh
nghiệp dân doanh chỉ có 3 tiêu chí xếp loại A (25%), một tiêu chí xếp loại B
(8,3%), còn lại 8 tiêu chí xếp loại C (66,7%). Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
26

Bảng 4: Phân tích lợi thế cạnh tranh của các loại hình doanh
nghiệp .
STT

Tiêu chí so sánh
DNNN

DN FDI
DN DÂN

Thuế và các chính sách tài
chính.
Chính sách đất đai.
Về chuyển giao công nghệ và sở
hữu công nghiệp.
Hợp tác kinh doanh và liên
doanh với nớc ngoài.
Về xuất nhập khẩu và xúc tiến
thơng mại.
Về thanh tra kiểm tra.
C

C
A
A

A
B

B

A
B

A

A

B
B

B
C

C

C
C

C

C

C
Nguồn : Lê Xuân Thành, lợi thế cạnh tranh của các loại hình doanh
nghiệp nhìn từ góc độ quản lý, tạp chí thơng mại, số 22/2001.
Theo bảng số liệu này thì rõ ràng là các quy định pháp lý hiện hành
đang tạo ra rất nhiều bất lợi cho khu vực doanh nghiệp dân doanh trong so
sánh tơng quan với các loại hình doanh nghiệp khác.
Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
27

ii. thực trạng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp
vừa và nhỏ việt nam trong hội nhập kinh tế quốc tế:
Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp đợc thể hiện bằng khả năng
bù đắp chi phí sản xuất kinh doanh, duy trì đợc lợi nhuận và đợc đo bằng
thị phần hàng hoá và dịch vụ của doanh nghiệp trên thị trờng .
1. Thực trạng năng lực cạnh tranh của các DNVVN
1.1. Chi phí :
Để một sản phẩm đến tay ngời tiêu dùng cần có các loại chi phí sau:

mức trung bình của các doanh nghiệp khác thuộc các nớc trong khu vực.
Chẳng hạn cớc điện thoại quốc tế đang ở mức rất cao so với các nớc trong
khu vực, nếu lấy Nhật Bản làm ví dụ là điểm gọi đến thì cớc từ Việt Nam
cao gấp 3,5 lần so với Inđônêxia, gấp 3 lần so với Thái Lan và gấp 10 lần so
với Xingapo, chi phí vận hàng cảng đắt gấp hai lần ở Băng Cốc. Theo thời
gian, chi phí trung gian cũng tăng. Theo số liệu thống kê mới đây cho thấy
tiền công tăng 75%, thuế sử dụng đất tăng 90,9%, ngoại tệ tăng 20,2%, xăng
dầu tăng 42,8%, nớc tăng 130%, điện tăng 37,5%. Ngoài ra còn thêm các
khoản tiền tiêu cực phí khác cũng làm tăng chi phí trung gian của các doanh
nghiệp vừa và nhỏ. Nếu đối chiếu với bảng chi phí đầu t của các nớc trong
khu vực thì chi phí trung gian tại Việt Nam tơng đối cao.