157
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 53, 2009
CÁC TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA SỰ GIA TĂNG NHU CẦU NƯỚC
C
ẤP ĐÔ THỊ Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Tr n Anh Tu n, Lê Th T nh Chi
Tr
ng i h c Khoa h c, i h c Hu
TÓM TẮT
Nhu c u s d ng n c c p ô th ngày m t t ng cao t nh Th a Thiên Hu ã gây ra
khá nhi
u tác ng tiêu c c nh làm suy gi m dòng ch y ki t c a sông H ng trong mùa hè,
gia t
ng l ng n c th i gây ô nhi m cho các th y v c, kinh phí u t áp ng nhu c u là
r
t l n, Do v y, vi c nghiên c u các nh h ng tiêu c c này là m t vi c làm c n thi t nh m
t
ng c ng ý th c ti t ki m và s d ng hi u qu n c c p ô th , qua ó giúp b o t n các
ngu
n n c ng t quý hi m và góp ph n b o v môi tr ng.
I. Đặt vấn đề
Hi
ện nay, nhu cầu sử dụng nước cấp đô thị trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế,
đặc biệt là khu vực thành phố Huế, các thị trấn Tứ Hạ và Phú Bài, đang ngày một tăng
cao. Th
ực tế này đã làm nảy sinh nhiều tác động tiêu cực lên môi trường tự nhiên và
kinh t
ế - xã hội, gây ra nhiều áp lực lên các nhà quản lý cấp thoát nước trong các hoạt
động đảm bảo chất lượng quy trình xử lý nước cũng như công tác quản lý và cân đối

3
/ngày. Nhu cầu này được dự báo sẽ
t
ăng lên đến 198.379 m
3
/ngày vào năm 2010 và 333.156 m
3
/ngày vào năm 2020
(COWASU, 2007).
B ng 1. Nhu c u s d ng n c c p ô th thành ph Hu trong nh ng n m qua
N
m
L
ng n c
Th
ng ph m
(m
3
)
N
c ph c v
công c
ng và th t
thoát (m
3
)
Yêu c
u riêng c a
nhà máy x
lý

30.314.900

2008 24.100.000

4.366.000

2.892.000

31.358.000

(Ngu n: COWASU, 2009)
Một khi nhu cầu sử dụng nước tăng cao, các nhà máy cấp nước phải nâng công
su
ất khai thác. Việc gia tăng hoạt động của các bơm thu nước có thể tạo ra các dòng chảy
ng
ầm gây nên hiện tượng thay đổi địa hình đáy sông và xói lở bờ sông (theo báo cáo của
Vi
ện Tài nguyên, Môi trường và Công nghệ sinh học, Đại học Huế, 2008). Ngoài ra, nước
ở đầu nguồn không kịp thời bổ sung và điều tiết, kết hợp với các hoạt động khai thác cát
s
ạn trên sông sẽ làm giảm dòng chảy, hạ thấp mực nước sông Hương và gây ra nhiều tác
động có hại lên các hệ sinh thái vùng cửa sông, đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, Trong
giai
đoạn hiện nay, dòng chảy kiệt tối thiểu của sông Hương trong mùa hè khá thấp
(kho
ảng 20m
3
s
-1
) so với lưu lượng sinh thái tối thiểu được ấn định vào khoảng 31m

L
ợi Nông, Như Ý,… Kết quả quan trắc của Ban Quản lý dự án sông Hương trong giai
đoạn từ tháng 5 đến cuối tháng 9 năm 2008 cho thấy nguồn nước của sông Như Ý và
Đông Ba đã có dấu hiệu ô nhiễm, đặc biệt là sông Như Ý với các thông số phản ánh sự
ô nhi
ễm chất hữu cơ (BOD
5
, COD) và chất dinh dưỡng luôn dao động ở mức cao. Hầu
h
ết các thông số này đều không thỏa mãn QCVN 08 – 2008/BTNMT đối với nguồn chất 159
lượng nước mặt loại A; một số thông số vượt quá nguồn chất lượng nước mặt loại B.
Các
đợt quan trắc chất lượng nước sông Hương của Viện Tài nguyên, Môi trường và
Công ngh
ệ sinh học, Đại học Huế từ năm 2004 đến 2007 cũng cho thấy nồng độ ôxi hoà
tan (DO) trong n
ước có xu hướng giảm dần (Hình 1). Đây cũng là một dấu hiệu cho
th
ấy nước sông Hương đang có chuyển biến xấu về chất lượng.
6 ,0
6 ,5
7 ,0
7 ,5
m g/l
2 0 0 4
2 0 0 5
2 0 0 6

Thông số Đơn vị Trung bình Max
Chất rắn lơ lửng
L
ượng PAC sử dụng
mg/l
mg/l
75
6,43
150
10,70
Lượng bùn thải bỏ
- Tính theo ngày
- Tính theo n
ăm

Tấn/ngày
T
ấn/năm

16,15
5.894,75

31,87
11.632,55 160
Mặc dù lượng bùn thải sẽ được Công ty Môi trường và Công trình Đô thị Huế
thu gom,
tuy nhiên một phần nhỏ chất thải vẫn thoát ra môi trường qua hệ thống tiêu

Theo th
ống kê vào cuối năm 2008 của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi
tr
ường Nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế, toàn tỉnh hiện có tổng cộng 29.827 giếng khoan,
27.041 gi
ếng đào. Riêng ở thành phố Huế có 460 giếng khoan và 338 giếng đào tập
trung
ở 2 xã Thủy Biều và Hương Long. Khi nhu cầu sử dụng nước và giá nước tăng
cao, ng
ười dân cũng như các doanh nghiệp có xu hướng chuyển qua sử dụng nước ngầm
nhi
ều hơn nhằm chủ động hơn trong các hoạt động sản xuất cũng như sinh hoạt và tiết
ki
ệm chi phí. Gần đây, một số doanh nghiệp ở khu công nghiệp Phú Bài, Thừa Thiên
Hu
ế cũng đã cố tình khác thác nước ngầm trái phép tại chỗ để phục vụ các nhu cầu về
v
ệ sinh công nghiệp, làm mát thiết bị… với lý do cho rằng lượng nước cấp cho khu
công nghi
ệp không đủ và không ổn định.
2.2. Các tác động tiêu cực đến kinh tế - xã hội
2.2.1. Chi phí
đầu tư
C
ăn cứ vào dự báo nhu cầu sử dụng nước cấp đô thị, các mục tiêu thiên niên kỷ
v
ề cung cấp nước sạch và các chỉ tiêu đô thị loại 1 của Bộ Xây dựng, “Quy hoạch tổng
th
ể hệ thống cấp nước cấp đô thị tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2020” đã đưa ra các chỉ
tiêu nh

ệc chi phí mở rộng hệ thống cấp nước, tỉnh Thừa Thiên Huế còn phải
đầu tư kinh phí xử lý nước thải do lượng nước thải cũng sẽ gia tăng. Để bảo vệ nguồn
n
ước sông Hương, thành phố Huế hiện đang triển khai dự án xây dựng hệ thống thoát
n
ước và xử lý nước thải với tổng mức đầu tư vào khoảng 3.560 tỷ VND. Ngoài ra, khi
các nhà máy n
ước gia tăng công suất, lượng điện sử dụng trong các nhà máy nước cũng
s
ẽ tăng lên tương ứng. Hiện nay, ở các nhà máy cấp nước tỉnh Thừa Thiên Huế, chi phí
cho
điện năng chiếm bình quân vào khoảng 30% tổng chi phí giá thành sản xuất nước
s
ạch. Trong thực tế, các nhà quản lý và hoạch định chính sách vẫn ít khi tính đến các
kho
ản chi phí và tiết kiệm năng lượng điện trong các kế hoạch cung cấp nước. Tuy
nhiên, vi
ệc bảo tồn nước và nâng cao hiệu suất sử dụng nước không chỉ giúp tiết kiệm
n
ước mà còn là tiết kiệm năng lượng, cắt giảm chi phí tiêu thụ điện và giảm thiểu ô
nhi
ễm từ các nhà máy điện.
2.2.2. V
ấn đề công bằng trong cung cấp và sử dụng nước sạch
Nhu c
ầu sử dụng nước cấp đô thị ngày càng tăng cao sẽ làm nảy sinh một vấn đề
đạo lý cần được quan tâm: đó là tình trạng bất bình đẳng trong việc sử dụng nguồn nước
s
ạch. Trong thực tế, nguồn nước khan hiếm và giá nước tăng cao sẽ làm cho người
nghèo ít có c

ết luận
Ở tỉnh Thừa Thiên Huế, nhu cầu sử dụng nước cấp đô thị ngày một tăng cao đã
và
đang gây ra khá nhiều tác động tiêu cực lên môi trường. Đối với môi trường tự nhiên,
vi
ệc nâng cao công suất khai thác sẽ làm giảm dòng chảy môi trường của sông Hương
d
ẫn đến nhiều tác động có hại lên các hệ sinh thái vùng cửa sông, đầm phá Tam Giang -
C
ầu Hai; làm gia tăng chất thải rắn và nước thải gây ô nhiễm sông ngòi; làm suy giảm
tr
ữ lượng và chất lượng của nguồn tài nguyên nước ngầm Về kinh tế - xã hội, việc
t
ăng cao nhu cầu nước cấp đô thị làm gia tăng chi phí đầu tư mở rộng hệ thống cấp nước,
t
ăng chi phí xử lý nước thải đồng thời gây nhiều áp lực cho các nhà quản lý trong việc
cân
đối cung cầu nước sạch trên toàn tỉnh. Trước thực trạng này, việc đầu tư nghiên cứu
và th
ực hiện các giải pháp tiết kiệm nước cấp đô thị là một nhiệm vụ quan trọng nhằm
góp ph
ần bảo vệ môi trường và giúp tỉnh nhà sử dụng hiệu quả nguồn nước sạch quý giá.
TÀI LI
ỆU THAM KHẢO
1. Bùi ình Kha, Th c tr ng c p n c ô th Vi t Nam – Ch ng trình xây d ng và phát
tri
n n n m 2010 và 2020, Báo cáo t i H i th o Vi t Hàn v ''Xây d ng c s h
t
ng cho phát tri n kinh t qu c dân'', 2007.
2. Công ty TNHH Nhà N163
IMPLICATIONS OF INCREASING DEMAND
IN URBAN WATER IN THUA THIEN HUE PROVINCE
Tran Anh Tuan, Le Thi Tinh Chi
College of Sciences, Hue University

SUMMARY
The ever-increasing demand in urban water in Thua Thien Hue province has been
bringing about a great deal of detrimental impacts such as the reduced environmental flow of
Huong river in summer, the augmented amount of wastewater exacerbating the pollution of
water bodies, the huge sum of money pumped in for meeting demand, etc. Thus, an indepth
study of such impacts is an urgent need that will definitely help raise the awareness on the
efficient use of urban water for the sake of fresh water resources conservation and
environmental protection.