157
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 53, 2009
CÁC TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA SỰ GIA TĂNG NHU CẦU NƯỚC
CẤP ĐÔ THỊ Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Tr n Anh Tu n, Lê Th T nh Chi
Tr
ng i h c Khoa h c, i h c Hu
TÓM TẮT
Nhu c u s d ng n c c p ô th ngày m t t ng cao t nh Th a Thiên Hu ã gây ra
khá nhi
u tác ng tiêu c c nh làm suy gi m dòng ch y ki t c a sông H ng trong mùa hè,
gia t
ng l ng n c th i gây ô nhi m cho các th y v c, kinh phí u t áp ng nhu c u là
r
t l n, Do v y, vi c nghiên c u các nh h ng tiêu c c này là m t vi c làm c n thi t nh m
t
ng c ng ý th c ti t ki m và s d ng hi u qu n c c p ô th , qua ó giúp b o t n các
ngu
n n c ng t quý hi m và góp ph n b o v môi tr ng.
I. Đặt vấn đề
Hiện nay, nhu cầu sử dụng nước cấp đô thị trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế,
đặc biệt là khu vực thành phố Huế, các thị trấn Tứ Hạ và Phú Bài, đang ngày một tăng
cao. Thực tế này đã làm nảy sinh nhiều tác động tiêu cực lên môi trường tự nhiên và
kinh tế - xã hội, gây ra nhiều áp lực lên các nhà quản lý cấp thoát nước trong các hoạt
động đảm bảo chất lượng quy trình xử lý nước cũng như công tác quản lý và cân đối
cung cầu. Vấn đề đặt ra là các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý và các đối
tượng sử dụng nước cần nhận thức được các ảnh hưởng tiêu cực này để từ đó tăng
cường thực hiện các biện pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nguồn nước cấp đô thị.
II. Nội dung

(m
3
)
N
c ph c v
công c
ng và th t
thoát (m
3
)
Yêu c
u riêng c a
nhà máy x
lý
n
c (m
3
)
T ng nhu c u
(m
3
)
2005 18.200.000

4.914.000

2.311.400

25.425.400


sạn trên sông sẽ làm giảm dòng chảy, hạ thấp mực nước sông Hương và gây ra nhiều tác
động có hại lên các hệ sinh thái vùng cửa sông, đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, Trong
giai đoạn hiện nay, dòng chảy kiệt tối thiểu của sông Hương trong mùa hè khá thấp
(khoảng 20m
3
s
-1
) so với lưu lượng sinh thái tối thiểu được ấn định vào khoảng 31m
3
s
-1

(IUCN, 2005). Mặc dù tỉnh Thừa Thiên Huế đang tiến hành xây dựng các hồ chứa lớn ở
thượng nguồn sông Hương nhằm điều tiết dòng chảy; tuy nhiên theo kế hoạch thì sau năm
2012, các công trình này mới chính thức đi vào hoạt động đồng bộ. Do vậy, việc khai thác
một khối lượng nước lớn không chỉ ảnh hưởng đến dòng chảy kiệt mùa hè của sông
Hương và các hệ sinh thái liên quan mà còn làm phức tạp hóa sự phối kết hợp giữa các cơ
quan quản lý trong tương lai nhằm điều tiết dòng chảy từ các hồ chứa.
2.1.2. Chất thải gây ô nhiễm sông ngòi
Thành phố Huế nói riêng và tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung hiện chưa có hệ
thống xử lý nước thải tập trung nên nước thải chưa qua xử lý đang được đổ thẳng ra các
thủy vực. Tính trung bình, có khoảng 40.000m
3
nước thải từ hàng trăm cống thải lớn
nhỏ trực tiếp đổ xuống sông Hương hàng ngày. Do vậy, việc tăng cường sử dụng nước
cấp đô thị sẽ làm gia tăng mức độ ô nhiễm của các con sông như sông Hương, Ngự Hà,
Lợi Nông, Như Ý,… Kết quả quan trắc của Ban Quản lý dự án sông Hương trong giai
đoạn từ tháng 5 đến cuối tháng 9 năm 2008 cho thấy nguồn nước của sông Như Ý và
Đông Ba đã có dấu hiệu ô nhiễm, đặc biệt là sông Như Ý với các thông số phản ánh sự
ô nhiễm chất hữu cơ (BOD

trường, lượng hóa chất này sẽ gây ô nhiễm các nguồn nước và làm gia tăng nguy cơ tích
tụ nhôm hydroxit trong đất gây ô nhiễm đất. Dựa trên các số liệu từ ”Báo cáo đánh giá
tác động môi trường cho xây dựng và mở rộng nhà máy nước Quảng Tế II” của Viện
Tài nguyên Môi trường và Công nghệ sinh học, Đại học Huế, với tổng nhu cầu nước
cấp đô thị ở tỉnh Thừa Thiên Huế vào khoảng 198.379m
3
thì tồng lượng bùn thải vào
năm 2010 được ước tính trung bình như sau:
B ng 2. L ng bùn th i t các nhà máy x lý n c c p ô th vào n m 2010
Thông số Đơn vị Trung bình Max
Chất rắn lơ lửng
L
ượng PAC sử dụng
mg/l
mg/l
75
6,43
150
10,70
Lượng bùn thải bỏ
- Tính theo ngày
- Tính theo năm

Tấn/ngày
Tấn/năm

16,15
5.894,75

31,87

vệ sinh công nghiệp, làm mát thiết bị… với lý do cho rằng lượng nước cấp cho khu
công nghiệp không đủ và không ổn định.
2.2. Các tác động tiêu cực đến kinh tế - xã hội
2.2.1. Chi phí đầu tư
Căn cứ vào dự báo nhu cầu sử dụng nước cấp đô thị, các mục tiêu thiên niên kỷ
về cung cấp nước sạch và các chỉ tiêu đô thị loại 1 của Bộ Xây dựng, “Quy hoạch tổng
thể hệ thống cấp nước cấp đô thị tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2020” đã đưa ra các chỉ
tiêu như sau:
- 74,4% dân số trong tỉnh sẽ tiếp cận được với nước cấp đô thị vào năm 2010 với
tổng lượng nước cấp là 198.379 m
3
/ngày.
- 92,9% dân số của tỉnh sẽ tiếp cận được với nước cấp đô thị vào năm 2020 với
tổng lượng nước cấp là 333.156 m
3
/ngày. 161
Để đạt được các mục tiêu đề ra trên đây, Công ty TNHH Nhà nước một thành
viên Xây dựng và Cấp nước Thừa Thiên Huế đã dự tính cần phải đầu tư 450,302 tỷ
đồng từ năm 2002 đến 2010 và 542,926 tỷ đồng trong giai đoạn 2011-2020. Từ năm
2002 đến nay, công ty bắt đầu trả nợ gốc và lãi đối với khoản vốn vay ODA trên 5 triệu
EUR cho dự án nâng cấp mở rộng hệ thống cấp nước giai đoạn 1996 – 2000 (ước tính
mỗi năm công ty phải trả hơn 10 tỷ đồng nợ gốc và lãi). Đến tháng 9/2007, chênh lệch
về tỷ giá ngoại tệ đã làm phát sinh trên 48 tỷ đồng. Tuy nhiên, công ty mới phân bổ
được 22 tỷ đồng, còn lại 26,1 tỷ đồng vẫn chưa giải quyết được (COWASU, 2008).
Ngoài việc chi phí mở rộng hệ thống cấp nước, tỉnh Thừa Thiên Huế còn phải
đầu tư kinh phí xử lý nước thải do lượng nước thải cũng sẽ gia tăng. Để bảo vệ nguồn
nước sông Hương, thành phố Huế hiện đang triển khai dự án xây dựng hệ thống thoát


III. Kết luận
Ở tỉnh Thừa Thiên Huế, nhu cầu sử dụng nước cấp đô thị ngày một tăng cao đã
và đang gây ra khá nhiều tác động tiêu cực lên môi trường. Đối với môi trường tự nhiên,
việc nâng cao công suất khai thác sẽ làm giảm dòng chảy môi trường của sông Hương
dẫn đến nhiều tác động có hại lên các hệ sinh thái vùng cửa sông, đầm phá Tam Giang -
Cầu Hai; làm gia tăng chất thải rắn và nước thải gây ô nhiễm sông ngòi; làm suy giảm
trữ lượng và chất lượng của nguồn tài nguyên nước ngầm Về kinh tế - xã hội, việc
tăng cao nhu cầu nước cấp đô thị làm gia tăng chi phí đầu tư mở rộng hệ thống cấp nước,
tăng chi phí xử lý nước thải đồng thời gây nhiều áp lực cho các nhà quản lý trong việc
cân đối cung cầu nước sạch trên toàn tỉnh. Trước thực trạng này, việc đầu tư nghiên cứu
và thực hiện các giải pháp tiết kiệm nước cấp đô thị là một nhiệm vụ quan trọng nhằm
góp phần bảo vệ môi trường và giúp tỉnh nhà sử dụng hiệu quả nguồn nước sạch quý giá.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bùi ình Kha, Th c tr ng c p n c ô th Vi t Nam – Ch ng trình xây d ng và phát
tri
n n n m 2010 và 2020, Báo cáo t i H i th o Vi t Hàn v ''Xây d ng c s h
t
ng cho phát tri n kinh t qu c dân'', 2007.
2. Công ty TNHH Nhà N
c M t thành viên Xây d ng và C p n c Th a Thiên Hu
(COWASU). T
p san C p n c Th a Thiên Hu , S 01, tháng 01/2008.
3. Công ty TNHH Nhà N
c M t thành viên Xây d ng và C p n c Th a Thiên Hu
(COWASU), T
p san C p n c Th a Thiên Hu , S 02, tháng 06/2008.
4. IUCN Vi
t Nam, Dòng ch y môi tr ng: ánh giá nhanh dòng ch y môi tr ng cho
l


SUMMARY
The ever-increasing demand in urban water in Thua Thien Hue province has been
bringing about a great deal of detrimental impacts such as the reduced environmental flow of
Huong river in summer, the augmented amount of wastewater exacerbating the pollution of
water bodies, the huge sum of money pumped in for meeting demand, etc. Thus, an indepth
study of such impacts is an urgent need that will definitely help raise the awareness on the
efficient use of urban water for the sake of fresh water resources conservation and
environmental protection.