A/ Đặt vấn đề
Trong tình hình thực tế hiện nay, có rất nhiều những đôi quan hệ với nhau như
vợ chồng mà không có đăng ký kết hôn. Họ không hề dự liệu hết được những tác động
tiêu cực của vấn đề này. Mặc dù pháp luật nước ta đã quy định về vấn đề này song nó
còn chưa mang tính chất cụ thể hóa, còn chưa đưa ra những hậu quả pháp lý của nó. Vì
thế, việc quan hệ như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn ngày càng phổ biến hơn. Để
tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này và những tác động tiêu cực của nó, em đã mạnh dạn
chọn đề tài: “Những tác động tiêu cực của việc chung sống như vợ chồng mà không
đăng ký kết hôn tới đời sống hôn nhân và gia đình”. Trong phạm vi một bài tập nhỏ
em chỉ tập trung nghiên cứu làm rõ tác động tiêu cực của việc chung sống như vợ
chồng mà không đăng ký kết hôn và thực tế quy định của pháp luật về hôn nhân và gia
đình Việt Nam hiện hành. Với nhận thức còn hạn chế, nguồn tài liệu thu thập chưa
được phong phú nên bài làm của em còn nhiều thiếu xót. Rất mong sự gúp đỡ, chỉ bảo
của cô để em hoàn thiện hơn bài tập của mình.
B/ Giải quyết vấn đề.
I/ Quan hệ chung sống như vợ chồng.
1. Khái niệm mà không đăng ký kết hôn.
Nếu kết hôn là việc xác lập quan hệ vợ chồng có đăng ký kết hôn, thì quan hệ
chung sống như vợ chồng là quan hệ không có đăng ký kết hôn. Quan hệ ấy có thể xác
lập không phù hợp với các điều kiện về nội dung kết hôn, nhưng cũng có thể hoàn toàn
phù hợp với những điều kiện ấy.
Trong chừng mực của khái niệm, quan hệ chung sống như vợ chồng khác với sự
chung sống tạm bợ và quan hệ qua đường. Trong quan hệ qua đường hai con người tìm
đến nhau, có thể vì sự tò mò hay do lối sống suy đồi. chung sống tạm bợ, hai người cần
đến nhau để đáp ứng nhu cầu trước mắt mà không quan tâm đến tương lai chung.
Quan hệ chung sống như vợ chồng mà phù hợp với các điều kiện về nội dung kết
hôn có tất cả các yếu tố đặt cơ sở cho sự thành lập một gia đình, trừ yếu tố đăng ký kết
hôn.
1.1.Quan hệ chung sống như vợ chồng vi phạm vào các điều kiện về nội dung kết
hôn.
1

2
- Việc họ chung sống với nhau được người khác hay tổ chức chứng kiến;
- Họ thực sự chung sống với nhau, chăm sóc giúp đỡ nhau cũng xây
dựng gia đình.
Khái niệm chung sống với nhau như vợ chồng ghi nhận trong Thông tư đó được
xây dựng trong khuôn khổ hướng dẫn thi hành Nghị quyết 35 ngày 09/6/2000 của
Quốc hội.
Như vậy, đối với các trường hợp nam nữ chung sống như vợ chồng, có đủ điều
kiện kết hôn nhưng không đăng ký kết hôn thì Tòa án công nhận đó là “ hôn nhân thực
tế” . Đồng thời, khi giải quyết cần phải xem xét yếu tố chủ quan và yếu tố khách quan.
- Về mặt chủ quan: Hai bên nam nữ phải thực sự mong muốn kết hôn với nhau.
Việc họ chung sống như vợ chồng hoàn toàn trên cơ sở tự nguyện, không bị cưỡng ép,
lừa dối. Các bên thực sự coi nhau là vợ chồng trong thời gian chung sống.
- Về mặt khách quan: Hai bên nam nữ chung sống công khai và minh bạch trong
quan hệ vợ chồng, họ cùng nhau gánh vác công việc gia đình, được hok hành và những
người xung quanh thừa nhận là vợ chồng.
1.2.2. Giải quyết hậu quả pháp lý đối với việc công nhận hôn nhân thực tế kể từ
khi Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 có hiệu lực.
Về việc nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn,
nội dung điều chỉnh của Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 với Luật hôn nhân và gia
đình năm 2000 là khác nhau. Do đó, khi xử lý các tranh chấp Tòa án cần phân biệt các
trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng trước và sau ngày Luật hôn
nhân và gia đình năm 2000 có hiệu lực để có quyết định đúng đắn. Theo Luật hôn nhân
và gia đình năm 2000 Điều 11 khoản 1, thì việc kết hôn phải được đăng ký theo quy
định tại điều 14 của luật và mọi nghi thức kết hôn khác đều không có giá trị pháp lý.
Tuy nhiên, theo Nghị quyết số 35/2000/QH10 ngày 09/6/2000, của Quốc hội nước
cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về vệc thi hành Luật hôn nhân và gia đình năm
2000, hướng dẫn giải quyết các trường hợp nam nữ sống chung như vợ chông như sau:
- Trong trường hợp các bên chung sống trước ngày 03/01/1987, ngày Luật hôn
nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực , mà chưa đăng ký kết hôn, thì được khuyến

này.
4
1. Quan hệ giữa hai người chung sống với nhau như vợ chồng.
1.1. Quan hệ nhân thân.
Nếu nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không có đăng ký kết hôn
thì họ không phải là vợ chồng theo nghĩa của luật. Những người có quan hệ như vợ
chồng không có nghĩa vụ chung sống và các nghĩa vụ đăng trưng của quan hệ vợ
chồng: nghĩa vụ yêu thương, chăm sóc, chung thủy, đùm bọc, hỗ trợ, giúp đỡ nhau
cùng tiến bộ. mỗi người có các quyền và nghĩa vụ về tài sản đối với người kia theo luật
chung, như hai cá nhân bình thường. Vì thế, họ không có quyền và nghĩa vụ nhân thân
với nhau trên cơ sở của pháp luật. Vấn đề này có tác động rất tiêu cực đến cuộc sống
gia đình, có thể người chung sống đó không chung thủy, hai người không được phạm
đến đời sống riêng tư của nhau nên người kia có thể ngoại tình. Có khi còn bị đuổi ra
khỏi nhà vì nếu như ngôi nhà ấy chỉ đứng tên một người thì người còn lại không hề có
quyền sở hữu tài sản của người kia. Ví dụ: Bị chồng đuổi khỏi nhà khi con mới hơn một
tháng tuổi; chồng công khai ngoại tình, bị tình nhân của chồng chửi bới, đe dọa, nhưng
người vợ đi thưa kiện khắp nơi vẫn không được giải quyết. Vì chị không có đăng ký kết
hôn (ĐKKH) nên về pháp lý, hai người không phải là vợ chồng, không được xâm phạm
đến đời sống riêng tư của nhau. Đó là trường hợp của chị Lưu N.T. (SN 1977) ở Q.3,
TP.HCM. Chị T cho biết, sau hơn một năm tìm hiểu, chị và anh Nguyễn Q. (SN 1978,
làm việc tại một tập đoàn viễn thông lớn) quyết định tổ chức lễ cưới vào ngày
10/10/2006. Cưới, nhưng anh lại “quên” chuyện ĐKKH. Khi chị mang thai con đầu
lòng, thấy chồng có biểu hiện đáng ngờ: đi sớm, về trễ, cộc cằn, bỏ bê gia đình; chị
kiểm tra điện thoại và theo dõi thì biết anh đang cặp kè với một cô gái. Chị yêu cầu
chồng chấm dứt quan hệ ngoài luồng, anh ta “lật bài ngửa”, công khai chuyện ngoại
tình.
Mâu thuẫn vợ chồng càng tăng sau khi chị sinh con vào 12/2009. Chị cho rằng
anh không tròn trách nhiệm làm cha, không thèm quan tâm, thậm chí không đến thăm
khi con mới chào đời. Anh chồng lại cho là vợ xâm phạm đời sống riêng tư của mình.
Khuyên chồng không được, chị tìm gặp tình nhân của chồng, yêu cầu dừng lại, nhưng cô

6