Mt s bin pháp phát trin k  hc cho
hc sinh qua s dng tài liu tham kho trong
dy hc lch s  ng trung hc ph thong

Nguyn Hng Nhung

i hc Giáo dc
LuLí luy hc; Mã s: 60 14 10
ng dn: TS. Nguyn Th Th Bình
o v: 2012

Abstract: Nghiên c lý lun v t hc nói chung và t hc ca hc sinh
(HS) qua s dng tài liu tham kho (TLTK) lch s nói riêng. Tìm hiu thc tin
vic phát trin k  hc ca HS trung hc ph thông (THPT) qua s dng tài
liu tham kho. Tìm hich s u
ch s Vit Nam 1945-1   xut mt s
bin pháp phát trin k  hc cho HS qua s dng TLTK. Thc nghi
phu qu ca các bi xut.

Keywords: ng dy; Môn Lch s; K  hc; Tung hc ph
thông

Content
1. Lý do chọn đề tài
Yêu cu bc thit ra trong xã hi hii: giáo do th h tr không
ch dng li  vic truyn th tri thc mà phng ti vic bng cho hc sinh kh
 hc.
Rèn luyc t hc cho HS THPT có v trí quan trng trong vic thc hin
mc tiêu b môn và góp pho ra nh c thc
hành, t chng.
Vn  t hc quan tâm, tuy  mi ch dng li  lý lun, còn


Tóm l cn nh u
khg lc thc tin ca tr i hình thc t hc, t phát trin.
2.2. Các tác giả trong nước
GS Nguyễn Cảnh Toàn u công sc trong vic tìm hiu vn  t
hc  nhiu loo khác nhau, th hin qua các tác phm: “Quá trình dạy – tự
học”, “Luận bàn về kinh nghiệm tự học…
V  hc trong môn Lich su công trình nghiên
cu v v này: cun “Đối mới việc dạy, học lịch sử lấy HS làm trung tâm” GS Phan
Ngọc Liên ch biên, cun “Phát huy tính tích cực của HS trong dạy học Lịch sử ở
trường THCS” ca GS Phan Ngọc Liên, PGS Trịnh Đình Tùng, tác phm “Các con
đường, biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học Lịch sử ở trường phổ thông” ca GS TS
Nguyễn Thị Côi, cun “Hệ thống các phương pháp dạy học lịch sử ở trường THCS” do
PGS Trịnh Đình Tùng ch 
V t hc lun bàn sôi ni trên các tc và thi;
Nghiên cu giáo dc; Nghiên cu Lch s; tp chí Giáo dc. Các bài vit ca tác gi
Nghiêm Đình Vì, PGS Trịnh Đình Tùng, Th.S Võ Hoàng Ngọc, Vũ Duy Yên, PGS TS
Nguyễn Văn Đản, GS Phan Trọng Luận, Nguyễn Thị Thế Bình... u vào
các khía cnh khác nhau ca v t hc nhm nâng cao chng ging dy b môn.
Bên c t hc  u qua nhiu lun án và luc

y, có không ít các công trình nghiên cu v v t hc và k 
hc qua TLTK. Các tài liu tp trung nghiên cu khá sâu sc và h thng v mt lý lun:
c, các bin pháp phát trin k  h
u vic phát trin k  hc qua s dng TLTK.
Nhng kt qu nghiên cu ca các tác gi c chính là ngun tài liu quý báu, là
nh, gi ý có giá tr cho chúng tôi thc hin lun này.
3. Đối tƣợng nghiên cứu
ng nghiên cu ca lu quá trình dy hc môn Lch s  ng
THPT

p chí, lun án...
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm: quan sát, d gii vi GV,
HSu tra xã hi hng kê toán hc..
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
8. Giả thuyết nghiên cứu
Trong thc t ging dy lch s  ng THPT hin nay, nhi
n vic phát trin k   hc vi TLTK cho HS. Ch ng dy hc Lch s 
ng THPT s ng mc tiêu môn hc nu vn dc các bin
pháp phát trin k g t hc cho HS qua s d
9. Những đóng góp của đề tài
Về lí luâ
̣
n: 
 hc qua s dng TLTK
Về thư
̣
c tiê
̃
n: 





  , 






CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TỰ
HỌC CHO HS QUA SỬ DỤNG TLTK TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG
THPT
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1.1. Khái niệm tự học
T hc là hong t giác, tích cc, t lc phát huy ni lc ca bn thân nhm
tìm ra cách h i tri thc, k  xo, hình thành và phát trin tàn din
i hc
1.1.1.2. Khái niệm kỹ năng
K  hiu là kh c hin có kt qu mng  la
chn và vn dng nhng tri thc, kinh nghi c mc tiêu và phù hp vi
u kin, hoàn cnh cho phép.
1.1.1.3. Kỹ năng tự học và tự học lịch sử
K  hc là kh c hin có kt qu hong t hc nhng
hiu bit v hong t hc và k  hi hi trong hot
ng dy hc.
T hc lch s ca HS là vic t nm vng kin thc lch s và vn dng thành
th bin hin vn dng.
1.1.1.4. Phát triển kỹ năng tự học lịch sử
Phát triển theo t n ting Vi mang t nh thành to, t yu thành
mnh.
Phát triển kỹ năng c hiu là nâng cao kh c thc hin h
thng các thao tác nhm làm bii chiu chúng vng c th 
t ti nhng phm
 c mt k i thc hin nhiu thao tác, phi có
s kiên trì, tích ci vi HS THPT, HS phi có nn tng, k  hc
hình thành. Vì vy tài không nêu lên các bin pháp hình thành k 
sâu vào vi xut các bin pháp nhm nâng cao, phát trin các k 


1.1.2.3. Đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT
Phát trin k  hc cho HS THPT không nhng phù hp vm tâm
sinh lý la tui, s phát trin nhân cách và trí tu ca HS, phù hp vi quan nim dy hc
mi mà còn th hin s tôn trng và tu kin thun li cho s phát trin ca mi con
i.
1.1.2.4. Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học
T hc là ng  HS phát huy vai trò ch ng, rèn luyn nhng phm cht,
c cá nhân nhm khc phc hn ch v kh  n dng kin thc, kh 
thc hành, c yêu ci mi trong giáo dc.
1.1.3. Vai trò, ý nghĩa của sử dụng tài liệu tham khảo đối với việc phát triển kỹ năng tự
học cho học sinh
1.1.3.1.Vai trò
S dng TLTK n cn thi HS hi ni dung SGK và
làm cho bài ging cng, hp dn.
1.1.3.2. Ý nghĩa
S dng TLTK giúp HS có khng kin thc phong phú, hiu su sc bn cht
ca v lch s, t y sinh c  giáo dng, tình cm
c mn cho các em. TLTK trong t hn trong vic
phát tric nhn thc bi
i chiu nhng s kin-hing lch s. Khi t hc, tính
tích cc lp trong hong nhn thc phát trin.
Tóm li, s dng TLTK giúp HS phát trin trên c 3 mt: kin th, k 
1.1.4. Một số kỹ năng tự học cần hình thành và phát triển cho học sinh khi sử dụng
TLTK
GV cn rèn luyn và phát trn cho HS các k c vi TLTK. Có th tp
trung vào nhng k 
Kỹ năng phát hiện kiến thức cơ bản qua TLTK: HS cc ý bn cht, ch
o nht. Vit quan trng trong khâu thu nhn thông tin.
Kỹ năng đối chiếu TLTK với SGK để khắc sâu kiến thức cơ bản: Khi làm vic
vi hc phi có s i chiu. T ng c và khc sâu

nh ng d hc
Về HS: Các em quan nim môn Lch s không quan trng nên thi gian, công sc
các em dành cho t hc lch s t hn ch. HS c trang b các k 
t hc vi TLTK nên vic t hc ca các em va mt nhiu thi gian mà hiu qu li
không cao.
Ngoài ra, tn ca SGK không nêu rõ mc tiêu nên trong khi
làm vic lp vng, không bit chut
qu c.
Lý lun và thc tit ra yêu cu cn thit phi phát trin cho HS k 
hc qua s dng TLTK trong dy hc lch s gii quyt v này cn có h thng
các bin pháp c th, khoa hc.

CHƢƠNG 2
MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO HS QUA
SỬ DỤNG TLTK TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG THPT (VẬN DỤNG
TRONG DẠY HỌC LSVN 1945-1954)

2.1. Mục tiêu, cấu trúc, nội dung cơ bản của chƣơng trình lịch sử THPT
2.1.1. Mục tiêu
Về kiến thức: HS phi nc h thng nhng khái nim, v lch s khái
quát nhn nht ca nhng s kin ra trong quá kh ca xã hi
nói chung, Vit Nam nói riêng.
Về kĩ năng: Phát tric ca nhn thng, trí
nh c bio hc tp b môn
 dng b, tranh nh, tài li
Về thái độ: c, nim t hào dân tc và lòng bi
i vi nhng anh hùng, chi quc.
2.2.2. Cấu trúc, nội dung cơ bản
 trình lch s THPT bao hàm khng kin thn ca lch s th
gii và lch s Vic sp xp mt cách h thng, theo tuyn tính v mt thi

- Yêu cc hoc gi mc to cho c ln TLTK
- t câu h HS tóm tt kin thng thc ý thc,
 trong quá trình hc tp ca HS
- Nhn xét ý kin ca HS và hoàn thin câu tr li.
V  rèn luyn và phát trin k  cn thc hin các công
vic:

Trích đoạn Thái Duy Tuyên, Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

---