Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 4A-2007 25
Thành phần loài vi tảo ở hồ Công viên Trung tâm,
thành phố Vinh - Nghệ An

Lê Thị Thuý Hà
(a)
, Tống Thị Minh Thuyết
(b)Tóm tắt. Phân tích các mẫu vi tảo thu đợc ở hồ Công viên Trung Tâm thành
phố Vinh Nghệ An qua 3 đợt nghiên cứu (tháng 4, tháng 6 và tháng 8/2007), chúng
tôi đã xác định đợc 112 loài và dới loài thuộc 7 bộ, 23 họ, 44 chi của 4 ngành:
Cyanophyta, Euglenophyta, Heterokontophyta và Chlorophyta, trong đó u thế nhất
thuộc về Chlorophyta với 62 loài và dới loài chiếm 55,36% tổng số loài gặp, ngành
Cyanophyta với 22 loài và dới loài (19,64%), ngành Heterokontophyta có 20 loài và
dới loài (17,86%). Ngành có số loài gặp ít nhất là Euglenophyta với 8 loài và dới loài
chiếm 7,14%. Các chi chủ đạo thuộc về: Scenedesmus, Pediastrum, Tetraedron và
Merismopedia. Thành phần loài có sự biến động giữa các đợt nghiên cứu: đợt 1 gặp 69
loài và dới loài, đợt 2: 53 và đợt 3 có 56 loài và dới loài.

I. Đặt vấn đề
Vi tảo là những thực vật bậc thấp có khả năng tự dỡng. Chúng có cấu trúc
rất đa dạng và khác nhau bởi các chất màu và chất dự trữ. Việc khảo sát và phát
hiện thành phần các loài vi tảo trong nớc ngọt là rất cần thiết, đặc biệt là các hồ ở

loài và dới loài chiếm 19,64 %, ngành Heterokontophyta với 20 loài và dới loài
chiếm 17,86 %; ít nhất là ngành Euglenophyta chiếm 7,14 % với 8 loài và dới loài.
So sánh với kết quả nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Đình San (2001), Lê Thị
Thúy Hà và cộng sự (2007), chúng tôi nhận thấy sự đa dạng vi tảo ở đây lớn hơn
nhiều so với một số hồ chứa nớc thải sinh hoạt của thành phố Vinh nh: hồ Goong,
hồ Tây Sâm, Kênh Bắc, kênh Cầu Thông [5] và hồ Cửa Nam [2].
Bảng 1. Danh lục thành phần vi tảo ở hồ Công viên Trung tâm - thành phố
Vinh - Nghệ An
Đợt nghiên cứu
STT

Tên taxon
Đợt 1

Đợt 2 Đợt 3Ngành Cyanophyta Lớp Cyanophyceae Bộ Chroococcales Họ Chroococcaceae

1 Aphanothece microscopica Nag. +
2 Merismopedia elegans A.Br. +

19 Anabaena flos-aquae (Lyngb.) Breb. forma aptekariana Elenk.

++
20 Anabaena flos - aquae forma jacutica (Kissel.) Elenk. +
21 Anabaenopsis raciborskii Wolosz. +
22
Anabaenopsis sp.
+

Ngành Heterokontophyta Lớp Bacillariophyceae Bộ Centrales

§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVI, sè 4A-2007 27

Hä Coscinodiscaceae

23 Cyclotella meneghiniana Kutz. ++ ++ ++
24 Cyclotella kuetzingiana Thw. + + +
25

39
Rhopalodia sp.
+

Hä Nitzschiaceae

40 Nitzschia acicularis W.Sm. ++ ++ +
41 Nitzschia gracilis Hantzsch. var. capitata Wisl. et Poretzky + + +
42 Nitzschia sublinearis Hust. + + ++

Ngµnh Euglenophyta

Líp Euglenophyceae

Bé Euglenales

Hä Euglenaceae

43 Euglena hemichromata Skuja +
44 Euglena mucifera Mainx + +
45 Euglena proxima Dang. +
46
Euglena sp.
+
47 Trachelomonas abrupta Swir. var. obesa (Playf.) Defl. +
48
Trachelomonas sp
1
.
+

53 Hyaloraphidium curvatum Korsch. +
54 Kirchneriella lunaris (Kirchn.) Moebius var. lunaris +
Hä Botryococcaceae
55 Botryosphaera sudetica (Lemm.) Chod. +

Hä Characiaceae

56 Schroederia spiralis (Printz.) Korsch. +

Hä Chlorococcaceae

57 Chlorococum infusionum (Schrank) Menegh. +

Hä Chlorosarcinaceae

58 Chlorosphaera angulosa (Corda) Klebs +

Hä Coelastraceae

59 Coelastrum microsporum Naeg. ++
60 Coelastrum reticulatum (Dang.) Senn. ++ ++ +

Hä Dictyosphaeriaceae

61 Westella botryoides (W.West) de Wild. +

Hä Elakatothrichaceae

62 Elakatothrix lacustris Korschik. +


Chodatella sp.
+
85 Oocystidium ovale Korsch. var. ovale +
86 Oocystis gigas Archar var. gigas +
87 Oocystis lacustris Chod. + + +
88
Oocystis sp.
+ +
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 4A-2007 29

Họ Palmellaceae

89 Palmella miniata Leiblein +

Họ Protococcaceae

90 Coenochloris pyrenoidosa Korsch. +
91 Coenocystis manbetalievae Ergashev +

Họ Scenedesmaceae

92 Crucigenia crucifera (Wolle) Collins +
93 Scenedesmus acuminatus (Lagerh.) Chod. var. acuminatus ++ ++
94 Scenedesmus acuminatus var. biseriatus Reinsch. +


Scenedesmus quadricauda var. granulata (Hortob.)Ergashev +
108

Scenedesmus quadricauda (Turp.) Brebis. var. quadricauda +++ +++ ++
109

Scenedesmus quadricauda var. abudan Kirchn ++ ++
110

Scenedesmus quadricauda var. armatus (Chod.) Dedus ++ +
111

Scenedesmus sp.
+

Họ Treubariaceae

112

Treubaria triappendiculata Bernard +
Tổng số 69 53 56
Ghi chú: Gặp nhiều: +++, thờng gặp: ++, ít gặp: +
Họ gặp nhiều loài nhất là Scenedesmaceae với 20 loài và dới loài, tiếp đến là
Hydrodictyaceae với 16 loài, họ Chroococcaceae có 10 loài, hai họ Oscillatoriaceae và
Euglenaceae mỗi họ có 8 loài và dới loài, họ Coscinodiscaceae có 7 loài Trong số
44 chi đã xác định đợc thì chi Scenedesmus u thế nhất với 19 loài và dới loài, tiếp
đến là chi Pediastrum có 9 loài, chi Tetraedron 7 loài và chi Merismopedia có 6 loài.
Đây cũng chính là những chi gặp nhiều và chiếm vị trí chủ đạo trong thuỷ vực nớc
ngọt, đặc biệt là trong nớc thải sinh hoạt. Một số chi nh: Aphanothece,

số loài gặp cả ở 3 đợt thu mẫu nh: Coelastrum reticulatum (Dang.) Senn.;
Pediastrum tetras var. tetraodon (Corda) Hansig.; Pediastrum duplex Meyen var.
duplex; Scenedesmus bijugatus (Turp.) Kuetz. var. bijugatus; S. bicaudatus (Hansg.)
Chod. var. bicaudatus; S. quadricauda (Turp.) Brebis. var. quadricauda; Microcystis
aeruginosa Kutz. Phần lớn đây là những loài thờng gặp trong các thuỷ vực nớc
ngọt và có khả năng thích ứng cao với những thay đổi của môi trờng sống đặc biệt
là yếu tố nhiệt độ, pH. ở vị trí thu mẫu I tơng ứng với cống Cầu Nại có số loài gặp
nhiều nhất với 65 loài do đây là nơi tập trung một phần nớc thải sinh hoạt từ nhiều
nơi trong thành phố đổ về. Các vị trí thu mẫu còn lại thành phần loài ít hơn nhiều.
Nguyên nhân chính là do sự thay đổi các yếu tố môi trờng cũng nh sự lu chuyển
dòng chảy của hồ đã chi phối sự biến động thành phần loài vi tảo tại các vị trí thu
mẫu.
VI. Kết luận
4.1. Thành phần loài vi tảo ở hồ Công viên Trung tâm khá đa dạng và phong
phú. Đã xác định đợc 112 loài và dới loài vi tảo thuộc 7 bộ, 23 họ, 44 chi của 4
ngành Cyanophyta, Chlorophyta, Heterokontophyta và Euglenophyta. Trong đó
ngành Chlorophyta chiếm u thế về thành phần loài. Chi chủ đạo thuộc về
Scenedesmus, Pediastrum, Tetraedron, Merismopedia
4.2. Có sự khác nhau về thành phần loài giữa các đợt nghiên cứu. Điều này
liên quan đến sự thay đổi các yếu tố sinh thái cũng nh sự lu chuyển dòng nuớc
trong hồ.
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 4A-2007 31
Tài liệu tham khảo
[1] A. E. Ergashev, Khoá định loại bộ Protococcales vùng Trung á, 2 tập, NXB

between 3 collection samples. The first collection gets 69 species and subspecies. The
second collection get 53 species and subspecies and the last collection get 56 species
and subspecies.

(a)
Khoa Sinh học, trờng Đại học Vinh
(b)
Cao học 13 Thực vật, trờng Đại học Vinh.