Chiến lược “đô thị và cảng
biển song hành” ở miền
Trung Việt Nam
Vùng đất miền Trung Việt Nam là đồng bằng ven biển, nhỏ hẹp có nguồn gốc
chính từ sự phong hóa của sườn phía đông dãy núi Trường Sơn. Vùng đất này
cần một chiến lược “đô thị và cảng biển song hành” để phát triển.

Những viên gạch đỏ tạo nên thánh địa Mỹ Sơn hay tháp Chàm được gắn với
nhau bằng những kỹ thuật đặc biệt, đầy kiêu hãnh trong trí tuệ của loài người.
Vùng đất này xưa đã từng có những “hạm đội thủy quân lục chiến” của Chế
Bồng Nga từ cảng Kẻ Thử - nay đã bị bồi lấp thuộc khu vực cửa sông Côn trong
đầm Thị Nại của thành phố Quy Nhơn, Bình Định. Nhưng, tất cả nền văn minh và sức mạnh xưa đã đi vào dĩ vãng. Khách lãng du
đến ngắm tháp Chàm, thánh địa Mỹ Sơn không khỏi bùi ngùi nhớ đến người
xưa, vang bóng một thời của nền văn hóa đỉnh cao và sức mạnh oai hùng của
con người trước biển cả.

Điều gì đã làm tan rã một nền văn minh lớn ở miền Trung? Đất miền Trung là
mảng sườn của dãy Trường Sơn, nên việc phá rừng là sự tự vận mang tính
cộng đồng. Rừng dù được trồng lại thì chỉ có một tầng, không đủ khả năng giữ
nước khi mưa bão.

Nhưng để tồn tại, con người cần phải ăn. Trong cái ăn của người, chất bột
chiếm tỷ lệ lớn nhất. Muốn có chất bột thì phải trồng lúa, ngô, khoai, sắn Để
có đất trồng trọt, con người phải phá rừng. Khi mưa, bão sẽ sinh ra lũ quét, lũ
ống. Con người đứng trước bão lũ là bất lực. Chính lũ là nguyên nhân xóa đi

nguồn thu không xứng với chi phí khắc phục hậu quả của môi trường.

Tài nguyên hải sản ven bờ ngày càng ít, tỷ suất nhiên liệu dành cho đánh cá
ngày càng cao. Tài nguyên dầu khí đang giảm dần. Tài nguyên khoáng sản khác
ở biển Đông đang trong quá trình tìm kiếm.Nhưng, tài nguyên lớn nhất của
miền Trung là địa lý giao thông. Vì miền Trung Việt Nam nằm ngay trên tuyến
đường hàng hải thế giới: từ Đông Bắc Á đi Ấn Độ, Trung Đông, châu Âu, Úc và
từ Đông Nam Á đi châu Mỹ.
Với miền Trung Việt Nam nên có chiến lược “đô thị và cảng biển song hành”:

- Dân cư miền Trung nên sống tập trung ở các đô thị cảng biển. Việc sống tập
trung giúp an toàn cho con người khi có bão lũ; giúp thuận lợi cho giáo dục
phổ thông, dạy nghề, sản xuất và làm dịch vụ. Đất dành cho trồng rừng.
- Đô thị cảng biển cần có cảng nước sâu, kín sóng gió để giảm chi phí vận tải
nguyên liệu, nhiên liệu và thành phẩm. Việc cải tạo bờ biển thành cảng nước
sâu là chi phí rất lớn. Trước hết chúng ta nên sử dụng các bờ biển có yếu tố tự
nhiên thuận lợi để làm cảng nước sâu. Sau đó từng bước mở rộng thêm các
cảng nước sâu theo yêu cầu của thị trường. Hệ thống cảng là tiền đề hình
thành trung tâm dịch vụ hàng hải ở miền Trung.Ví dụ, nên xây dựng cảng nhân
tạo cho tàu 2 - 3 vạn tấn cho Quảng Bình để xuất xi măng Sông Gianh với giá
thành vận tải thấp nhất.

Với giao thông ở miền Trung nên quan tâm các mục tiêu như sau: Thay đường
sắt đơn khổ 1.000 mm TP.HCM - Hà Nội - Lạng Sơn thành đường đôi 1.435
mm. Nâng cấp Quốc lộ 1A: Cà Mau - TP.HCM - Hà Nội - Lạng Sơn. Phát triển các
đường nhánh từ ven biển lên phía Lào và Campuchia.

Chúng ta nên chú ý các quan điểm chưa đúng như sau : Việc xây dựng đường
Hồ Chí Minh quá sớm trong sự phát triển kinh tế miền Trung nên chưa đáp
ứng nhu cầu thị trường, vừa tốn kém trong duy tu. Việc xây dựng đường Hồ