Nguyn Vn ụ - HL
!
n
1
"
F
n

< n
1
"
Hình 15-1. Chế độ động cơ điện

của máy điện không đồng bộ
"
#
"
Phần thứ t'
Máy điện không đồng bộ (KĐB)
"
Ch'ơng 15
đại c6ơng về máy điện không đồng bộ

15-1. Nguyên lý làm việc
của máy điện không đồng bộ
"
$%&"'%(")*+,"-&.+"/(01"'%&23"40"5%0"6.'%"+%03",7'"89:
:
"-&.+"-&";<(")=1">3?+"40"
5%0"'@0"AB0B("-CB"6.'%"+%03"89:
:

8
"B%i"A"r":s"+"t"+
8
"B%i"A"u":";<"`%&"ERB(">301"+,K\'"'%&23"
BJ"BEKL+,">301"v+"u":w"B%i"A"t"8T"
x03"-=1"AH"+,%&W+"'[3"'%f"-I"6<F";&.'"'@0"FG1"-&.+"`%R+,"-O+,"4I"BE(+,"40"5%]F"
;&"BN'"-I"`%G'"+%03T"
15.1.1. Tr&ờng hợp rôto quay cùng chiều với từ tr&ờng quay nh&ng tốc độ nhỏ
hơn tốc độ đồng bộ (:"u"+"u"+
8"
%01":"u"A"u"8)
y&Z"B%&fB"'%&23">301"'@0"BJ"BEKL+,"B^+,"
8
"
;<"'@0"ERB("+%K"_"%i+%"8z{8T"
b("+"u"+
8
"+W+"BJ"BEKL+,"-7";|+">3VB">30"
B%0+%")|+"B%a("'%&23">301"'@0"BJ"BEKL+,";<"
'ZF"[+,"BE(+,")=1">3?+"ERB("AT-T-T";<")*+,"
-&.+"'7"'%&23"/G'"-d+%"B%a(">31"BY'"4<+"B01"
5%Z&"v)?3""BEW+"%i+%"8z{8wT"
UG'")c+,",&h0"BJ"BEKL+,"B^+,";M&")*+,"
-&.+"BE(+,")=1">3?+"ERB("A&+%"E0"6S'"-&.+"BJ"#D"
'%&23"'@0"6S'"-&.+"BJ"/G'"-d+%"4p+,">31"BY'"
4<+"B01"BEG&T"}S'"-&.+"BJ"A&+%"E0"FRFa+"-&.+"BJ"
`V("ERB(">301"B%a("'%&23"BJ"BEKL+,">301T""k&.+
"
"
"

8
"
:
"
+
8"
Hình 15-2. Chế độ máy phát điện
của máy điện không đồng bộ
n
1
"
n > n
1
"
#
"
Hình 15-3. Chế độ hãm điện từ
của máy điện không đồng bộ
n
1
"
F
n
"
#
"
MG1"'%m"6<F";&.'"_"'%f"-I"-I+,"'ơ"-&.+"`%&"+"u"+
8
";i"'%m"`%&"+"u"+
8

UE(+,"BEKL+,"%\5"+<1"FG1";J0"6?1"-&.+"+~+,"BJ"6KM&"-&.+";<(D";J0"6?1"'ơ"+~+,"BJ"-I+,"
'ơ"Aơ"'?5T"C%f"-I"6<F";&.'"+%K";e1",ọ&"6<"'%f"-I"%F"-&.+"BJT"U7F"6]&"'7"B%l"4&l3"B%d"
'G'"'%f"-I"6<F";&.'"B%a("5%]F";&"BN'"-I";<"%."AN"BEK\B"+%K"A03q"
"
"
"
"
"
gi"FG1"-&.+"6<F";&.'"_"+%h+,"BN'"-I"`%G'"BN'"-I"'@0"BJ"BEKL+,">301"+W+",ọ&"6<"
FG1"-&.+"`%R+,"-O+,"4IT"
"
"
"
Nguyn Vn ụ - HL
6
"
b)

c)

Hình 15-4. Lõi thép stato: a) lá thép hình vành khăn;
b) lá thép hình rẻ quạt; c) mạch từ stato

a)
15-2. Phân loại và kết cấu của
máy điện không đồng bộ
"
15.2.1. Phân loại
U%a("`fB"'?3"'@0";ỏD"FG1"-&.+"`%R+,"-O+,"4I"'7"B%l"'%&0"B%<+%"'G'"`&l3"'%í+%"
A03q"`&l3"`í+D"`&l3"%_D"`&l3"4Z(";.D"`&l3"'%N+,"+^";T;"

b. Dây quấn
b=1">3?+"AB0B("-K\'"-CB";<(""'G'"E+%"'@0"6X&"AYB";<"-K\'"'G'%"-&.+"BNB";M&"6X&"AYB"
v%i+%"8z{zwT"$&l3")=1">3?+D"%i+%")]+,";<"'G'%"4N"BEí")=1">3?+"-"-K\'"BEi+%"4<1"_"
5%Q+"B%["40"vC%Kơ+,"8 wT"b=1">3?+"6<F"4p+,"-O+,T"
Nguyn Vn ụ - HL
7
"
8
"
9
"

"
!
"
Hình 15-5. Stato của máy điện KĐB
1 - Vỏ máy; 2 - Mạch từ; 3 - Dây quấn; 4 - Chân đế.
"
a)

b)
Hình 1
5
-
6. Lá thép rôto của máy điện KĐB

c. Vỏ máy
gỏ"FG1",OF"B%=+"FG1D"+Y5"FG1";<"'%=+"-fT"gỏ"FG1"'7"BG'")c+,"'N"-d+%"6X&"AYB";<"
)=1">3?+"v%i+%"8z{zwD"`%R+,")n+,"6<F"F]'%")|+"BJT"U%KL+,";ỏ"FG1"6<F"4p+,",0+,T"
kN&";M&"FG1"'7"'R+,"A3?B"BKơ+,"-N&"6M+"v8:::"kWw"B%KL+,")n+,"B%V5"B?F"'3N+";<"%<+"

Nguyn Vn ụ - HL
8
R
"
g
*+,"
BEK\B"
C%^&"
B%0+"
a)

b
)

Dây quấn
rôto
Hình 1
5
-
7. Rôto (a) và sơ đồ mạch điện (b) của rôto dây quấn

b. Dây quấn rôto
b=1">3?+"ERB("'@0"FG1"-&.+"$kB"5%=+"6<F"%0&"6(]&"'%í+%q"6(]&"ERB("`&l3")=1">3?+"
;<"6(]&"ERB("`&l3"6O+,"A7'T"
{"Loại rôto kiểu dây quấnq"RRB("'7")=1">3?+",&N+,"+%K")=1">3?+"AB0B(T"UE(+,"'G'"
FG1"-&.+"'ỡ"BE3+,"4i+%"BE_"6W+"B%KL+,")n+,")=1">3?+"`&l3"A7+,"%0&"6M5";i"4MB"-K\'"
+%h+,")=1"-Q3"+N&D"`fB"'?3")=1">3?+"BEW+"ERB("'%CB"'%HT"UE(+,"FG1"-&.+"'ỡ"+%ỏ"B%KL+,"

>3?+"6O+,"A7'"`%R+,"'Q+"'G'%"-&.+";M&"6X&"
AYB"v%i+%"8z{9wT""
kl"'Z&"B%&.+"Bí+%"+~+,"F_"FG1D"BE(+,"
'G'"FG1"'7"'R+,"A3?B"BKơ+,"-N&"6M+D"E+%"
ERB("'7"B%l"6<F"E+%"A=3"%(C'"6<F"B%<+%"%0&"
E+%"6O+,"A7'"%01"'*+",ọ&"6<"6O+,"A7'"`V5"
v%i+%"8z{8:wT"UE(+,"FG1"-&.+"'ỡ"+%ỏD"E+%"
ERB("B%KL+,"-K\'"6<F"'%V("-&"FIB",7'"A("
;M&"B=F"BEc'"v%i+%"8z{9wT"
"
Hình 1
5
-
8. Dây quấn rôto lồng sóc

Nguyn Vn ụ - HL
9
"
"
Hình 15-10. Những kiểu rãnh đặc biệt của
rôto lồng sóc: a) rãnh sâu; b) rãnh hai
lồng sóc thanh dẫn bằng đồng; c) rãnh hai
lồng sóc thanh dẫn đúc nhôm
.

0w
"
4w
"
'w

+%K"_"%i+%"8z{88T"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
15-3. Các đại l6ợng định mức của máy điện KĐB
"
CG'"-]&"6K\+,"-d+%"F['"-C'"BEK+,"'%("-&23"`&.+"`ỹ"B%3eB"'@0"FG1D")("'G'"+%<"B%&fB"
`f";<"'%f"B](">31"-d+%";<"-K\'",%&"BEW+"+%+"FG1T"gi"FG1"-&.+"`%R+,"-O+,"4I"'%@"
Nguyn Vn ụ - HL
!:
1f3"6<F";&.'"_"'%f"-I"-I+,"'ơ"+W+"BEW+"+%+"FG1",%&"'G'"BEd"AN"-d+%"F['"'@0"-I+,"'ơ"
-&.+"`%&"BZ&"'@0"FG1"6<"-d+%"F['T"CG'"BEd"AN"-7"40(",OFq""
1. Công suất định mức ở đầu trục P
đm
(W, kW)."k=1"6<"'R+,"A3?B"'ơD"+7&"6W+"`%Z"
+~+,"A&+%"'R+,"'@0"-I+,"'ơT"N,(<&"-ơ+";d"Bí+%"6<"WD"`W"'*+"Bí+%"4p+,"A['"+,S0"HPT"
8HP"r":D7 6"`WT"
2. Điện áp dây định mức U
đm
(V)T"

P
P

cos3==
)F
8)F
"
;<"FRFa+">301"-d+%"F['"_"-Q3"BEc'q"
KGm
phvn
WPP
M
dmdm
)/(
)(
975,0
81,9
1
.
)F)F
)F
==

"
BE(+,"-7"
60
.2
dm
dm
n

>30+"BEä+,T"
"
C©u hái
8T"MIB"-I+,"'¬"-&.+"`%R+,"-O+,"4I"ERB(")=1">3?+D")=1">3?+"AB0B("+,Y+"F]'%T"C%("
)*+,"-&.+"/(01"'%&23" "5%0"BQ+"AN"P
8
";<(")=1">3?+"ERB(D"BJ"BEKL+,">301"A(";M&"ERB("
>301";M&"BN'"-I"+
8
"B%a("'%&23"`&F"-O+,"%OT"Há&"6ó'"-7"ERB(">301"B%a("'%&23"+<(?"UÝ+%"
B(G+"%."AN"BEK\B"A"+%K"B%f"+<(?"$%&"A"r":"B%i"BN'"-I"4p+,"40("+%&W3?"
9T"U]&"A0("FG1"-&.+"`%R+,"-O+,"4I"6<"6(]&"FG1"-&.+"-K\'")n+,"EI+,"E•&"+%?B?"
T"MG1"-&.+"`%R+,"-O+,"4I"B%KL+,"'%&0"B%<+%"+%h+,"6(]&"+<(?"kC'"-&lF"'@0"BJ+,"
6(]&?"