Chơng 7 Đại cơng về máy điện một chiều
7.1 Cấu tạo của máy điện 1 chiều.
Cấu tạo của máy điện một chiều nh hình 2.1
1. Phần tĩnh (Stato)
Phần tĩnh của máy điện 1 chiều gồm các bộ phần sau:
a) Cực từ chính
Đây l bộ phận sinh ra từ trờng chính trong
máy, nó bao gồm:
- Lõi cực từ: Hình dạng nh hình 2.1, có thể
lm bằng thép khối vì dẫn từ 1 chiều. Tuy nhiên để
giảm kích thớc, ngy nay nó đợc lm bằng thép
kỹ thuật điện (KTĐ) cán lạnh không đẳng hớng.
- Dây quấn cực từ chính.
Đợc lm bằng dây dẫn tròn có bọc cách điện
hoặc dây dẫn tiết diện chử nhật quấn định hình rồi
lồng vo thân cực từ. Các dây quấn kích thích đặt
trên các cực từ chính thờng đợc nối nối tiếp với nhau.
b) Cực từ phụ.
Đây l bộ phận dùng để cải thiện đổi chiều.
- Lõi cực có thể lm bằng thép khối
- Dây quấn cực từ phụ, đặt trên cực từ phụ v nối nối tiếp với dây quấn phần ứng qua
các chổi than. Cực từ phụ đợc bố trí xen kẻ với cực từ chính.
c) Gông từ.
Lm mạch dẫn từ, nối liền các cực từ chính v phụ, đồng thời lm vỏ máy.
Máy nhỏ v vừa gông từ lm bằng thép tấm, máy lớn lm bằng thép đúc.
d) Các bộ phận khác.
- Nắp máy: Để che chắn các vật ngoi rơi vo máy v lm giá đở ổ bi
- Cơ cấu chổi than: Hộp chổi than v chối than đợc cố định trên nắp máy
Hình 2.1 Mặt cắt dọc v ngang của một máy điện một
Hình 2.2 Cực từ
Máy điện 2

- Điện áp định mức U
đm
(V)
- Dòng điện định mức I
đm
(A)
- Tốc độ định mức n
đm
(vg/ph)
Các thông số khác nh kiểu máy, phơng pháp v dòng điện kích thích...

Máy điện 2
38
7.3 Nguyên lý lm việc cơ bản của máy điện một chiều.

Hình 2.6 Sơ đồ nguyên lý lm việc của
Sơ đồ nguyên lý nh hình 2.6. Nó gồm một khung dây abcd hai đầu nối với 2 phiến
góp, đặt trong từ trờng của nam châm vĩnh cửu N-S, hai chổi điện A v B đặt cố định v tỳ
sát lên trên 2 phiến góp.
Khi cho khung dây quay, theo định luật cảm ứng điện từ trong các thanh dẫn ab v cd
sẽ cảm ứng đợc một s.đ.đ.
e = Blv (v)
Trong đó: - B (T) l từ cảm của nam châm N-S
- l (m) l chiều di của thanh dẫn
- v (m/s) l vận tốc di của thanh dẫn
Tại thời điểm trên hình 2.6 thanh dẫn ab nằm dới cực N nên s.đ.đ có chiều hớng từ b
đến a, thanh dẫn cd nằm dới cực S có s.đ.đ chiều hớng từ d đến c. Lúc ny dòng điện
chạy trong mạch ngoi hớng từ chổi A (+) đến chổi B (-). Khi khung dây quay đợc 1/2
vòng, thanh dẫn cd lúc ny nằm dới cực N nên chiều s.đ.đ v dòng điện hớng từ c đến d,
còn trong thanh dẫn ab nằm dới cực S v chiều e hớng từ a đến b. Nh vậy ở mạch