66

ư Tỷ lệ đóng góp không nên vượt quá khả năng của người tham gia bảo hiểm, chủ
sử dụng lao động và của nền kinh tế hỗ trợ cho hệ thống nói chung.
ư Dự trữ được tạo ra không nên vượt quá khả năng của đất nước để có thể hấp thụ
một cách có hiệu quả vào đầu tư theo cách thức mang lại lợi nhuận.
Tỷ lệ đóng góp nên duy trì ổn định tương đối trong một thời gian dài, và bất cứ một sự
tăng nào cũng nên thực hiện từ từ.
Cơ chế bảo hiểm cân đối
Trong cơ chế bảo hiểm cân đối, một tỷ lệ đóng góp được thiết lập sao cho, qua một
khoảng thời gian quy định được cân đối (ví dụ 10, 15 hoặc 20 năm), thu nhập do đóng
góp và lãi suất từ quỹ dự trữ của hệ thống sẽ đáp ứng được thoả đáng chi phí cho các
chế độ và phí hành chính. Một trong những cơ chế mà ILO thường sử dụng là cơ chế bảo
hiểm cân đối giúp cho phần dự trữ không bị giảm trong suốt khoảng thời gian được cân
đối.
Theo định nghĩa này, trong khoảng thời gian cân đối, dự trữ phát sinh trong thời kỳ
trước đó, (từ thu vượt quá chi) không đòi hỏi phải đáp ứng chi trả của hệ thống, được
dùng vào đầu tư dài hạn. Tỷ lệ đóng góp trong giai đoạn đầu của thời kỳ cân đối, sẽ nằm
giữa tỷ lệ đóng góp được áp dụng trong cơ chế thu đến đâu chi đến đó và tỷ lệ áp dụng
trong cơ chế với mức bảo hiểm bình quân tổng thể.
Cơ chế tài chính bảo hiểm cân đối có những đặc trưng sau:
ư Thời kỳ cân đối được chọn với một độ dài giới hạn đủ để đảm bảo mức độ ổn
định nhất định của tỷ lệ đóng góp.
ư Tỷ lệ đóng góp được xác định theo cách thức phần thu mong đợi (đóng góp và
thu nhập từ đầu tư) của hệ thống, trong thời kỳ cân đối, sẽ bằng chi phí mong đợi.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

67

ư Cơ chế tài chính không cho phép về nguyên tắc sử dụng quỹ tích luỹ để chi trả

công tác cán bộ của hệ thống BHXH ở địa phương thì bộ máy giúp việc Giám đốc
BHXH tỉnh được tổ chức như sau:
1. Phòng quản lý chế độ chính sách BHXH .
2. Phòng quản lý thu BHXH.
3. Phòng quản lý chi BHXH.
4. Phòng kế hoạch-Tài chính.
5. Phòng tổ chức- Hành chính.
6. Phòng kiểm tra.
Căn cứ vào nhiệm vụ thu chi trả BHXH của BHXH tỉnh, cơ cấu tổ chức bộ máy giúp
việc Giám đốc BHXH tỉnh được tổ chức theo mô hình trên đối với những tỉnh có mức
thu, chi BHXH lớn. Đối với những tỉnh có mức thu, chi BHXH trung bình và thấp thì có
thể ghép hai phòng 5+6 và 3+4.
Khi tách quỹ BHXH thành các quỹ thành phần, dựa vào mối quan hệ giữa các phòng ban
đó với đối tượng tham gia BHXH và đối hưởng BHXH nên thành lập ra các bộ phận
trong các phòng ban để thực hiện các chức năng phù hợp (bộ phận thực hiện các chế độ
ngắn hạn và bộ phận thực hiện các chế độ dài hạn) .
Phòng Tổ chức-hành chính với chức năng riêng biệt là giúp giám đốc trong việc: Kiện
toàn tổ chức bộ máy giúp việc, phối hợp công tác giữa các phòng chức năng, quản lý tổ
chức công chức, viên chức nói chung chức năng cơ bản của phòng Tổ chức- hành
chính là quản trị nguồn nhân sự BHXH và không cần thiết phải thay đổi.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

69

Các phòng quản lý thu và phòng kiểm tra cũng không thay đổi với lập luận các phòng
này thực hiện công tác thu BHXH và kiểm tra trên cùng một đối tượng. Thật khó có thể
thành lập ra hai bộ phận để rồi cùng đến thu BHXH ở một đối tượng hay đơn vị tham gia
BHXH.
Các phòng quản lý chi BHXH và phòng Kế hoạch-tài chính nên thành lập hai bộ phận để
thực hiện quản lý chi trả BHXH ngắn hạn và dài hạn cho các đối tượng hưởng trợ cấp

được phân bổ
Phối hợp với các phòng chức năng và thực hiện các công việc khác
2. Nguồn quỹ BHXH ban đầu và vấn đề kinh phí hoạt động
Hiện nay BHXH Việt nam có một quỹ BHXH chung, khi thành lập ra các quỹ BHXH
thành phần thì số tiền trong quỹ hiện nay sẽ được phân bổ cho hai quỹ theo cơ cấu thu
BHXH của từng chế độ so với tổng thu. Tuy nhiên Bảo hiểm xã hội Việt nam không quy
định mức thu đối với từng chế độ. Điều lệ BHXH quy định về mức đóng góp như sau:
Người sử dụng lao động đóng bằng 15% so với tổng quỹ tiền lương của những người
tham gia bảo hiểm xã hội trong đơn vị; trong đó 10% để chi các chế độ hưu trí, tử tuất và
5% để chi các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Người lao động đóng bằng 5% tiền lương tháng để chi các chế đ ốm đau, thai sản, tai
nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Theo quy định trên, các mức đóng góp 5% và 15% để chi cho cả chế độ ngắn hạn và dài
hạn nên không thể tính được tỷ lệ thu của từng chế độ trong tổng thu BHXH. Do đó, để
xác định lượng ban đầu của mỗi quỹ BHXH thành phần, ta dựa vào cơ cấu chi BHXH
đối với từng chế độ theo bảng sau:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

71

Do đó, nguồn ban đầu của các quỹ được tính theo tỷ lệ sau:
Q = 8%*Q +92%*Q =Q1 + Q2 ;
Trong đó:
Q: quỹ BHXH hiện nay.
Q1 =8%*Q: nguồn ban đầu quỹ BHXH ngắn hạn.
Q2 =92%*Q: nguồn ban đầu quỹ BHXH dài hạn.
Vấn đề kinh phí hoạt động
Hiện nay chính phủ cho phép BHXH Việt nam được trích 4% số thu BHXH để chi cho
hoạt động sự nghiệp, do đó mỗi quỹ BHXH thành phần cũng sẽ được trích 4% để chi
cho hoạt động sự nghiệp, trong đó:

Vốn vay: - Chứng khoán quốc gia
Chứng khoán được các tập đoàn hoặc các tổ chức pháp nhânphát hành và được nhà nước
bảo đảm
- Công trái
- Tín dụng thế chấp (vốn vay được bảo đảm bằng tài sản cố định)
- Lãi suất tiền gửi ngân hàng
Cổ phần: - Cổ phiếu (cổ phần ưu đãi và cổ phần thường)
- Bất động sản
Cho dù đầu tư bằng phưong thức nào thì hoạt động đầu tư cũng phải đảm bảo các
nguyên tắc sau:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

73

+ An toàn: Là điều kiện đầu tiên để cân nhắc đầu tư. Một tổ chức BHXH được giao phó
quản lý tài sản của nhân dân, do vậy mà những nguyên tắc nghiêm ngặt phải được tiến
hành nhằm bảo đảm an toàn và kiểm soát được đầu tư.
+ Lợi nhuận: Nói chung lãi suất phản ánh hiệu quả hoạt động BHXH và không một tổ
chức nào khi tham gia đầu tư lại không mong muốn lãi suất cao, và đó cũng là một trong
những nguyên tắc bảo tồn giá trị cho quỹ BHXH.
+ Khả năng thanh toán: Dự trữ sự cố của hệ thống chế độ ngắn hạn phải được ở những
khoản có khả năng thanh toán cao, nghĩa là dễ dàng chuyển sang tiền mặt. Ngược lại, dự
trữ kỹ thuật của hệ thống chế độ dài hạn không đòi hỏi khả năng thanh toán cao mà quan
trọng hơn là phải có lãi.
+ Lợi ích kinh tế và xã hội: Lợi ích của BHXH còn là việc dùng quỹ BHXH để đầu tư
vào các lĩnh vực quan trọng góp phần cải thiện sức khoẻ, giáo dục góp phần tăng thu
nhập quốc dân, tăng trưởng nền kinh tế.
Nguyên lý cơ bản đối với đầu tư quỹ BHXH được thể hiện qua sơ đồ sau:
Kết luận
Trong điều kiện kinh tế thị trường của nước ta hiện nay, BHXH có vai trò đặc biệt quan

Tài liệu tham khảo
- Bảo hiểm xã hội ở các nước thuộc khu vực Đông Nam á trong thời kỳ chuyển đổi
kinh tế- Hội thảo ILO tiểu khu vực Châu á về bảo hiểm xã hội ở các nước có nền kinh tế
chuyển đổi.
- Báo cáo tổng kết công tác BHXH năm 2000 và chương trình công tác năm 2001.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -