Quản lí chi hoạt động bộ máy: Sau chi cho các chế độ thì đây là khoản chi lớn thứ
hai cần được quản lí. Chi quản lí có thể hiểu đơn giản là khoản chi cho bộ máy tức
là trả lương cho cán bộ, chi cho đầu tư xây dựng cơ bản, chi mua sắm thiết bị và
những tài sản cố định nhằm duy trì hoạt động của tổ chức BHXH. Mức chi này có
thể được quy định trong điều lệ BHXH hoặc cũng có thể được lập trong NSNN.
Khoản chi này cần được quản lí tránh những lang phí không cần thiết. Một số
nước khoản chi này được NSNN chi trả, một số nước lại do quỹ BHXH đảm bảo.
Song nhìn chung thì chi phí quản lí là phải phù hợp tránh những lãng phí không
cần thiết, song chi phí quản lí cũng phải đủ lớn để đảm bảo cơ sở cho hoạt động
quản lí của BHXH được thực hiện dễ dạng. Hơn nữa lương cho cán bộ nhân viên
của ngành BHXH phải cân bằng với các ngành khác.
2.3. Quản lí hoạt động đầu tư nhằm bảo toàn và tăng trưởng quỹ.
Quỹ BHXH tại một thời điểm thường có số tiền kết dư rất lớn, đây là cơ sở của
những yêu cầu cần bảo toàn và phát triển quỹ. Như chúng ta đã biết thì quỹ thu
trước, chi sau, đặc biệt trong điều kiện nền kinh tế thị trường với những cơ hội
cũng như những rủi ro có thể xảy ra bất cứ lúc nào nên việc bảo toàn và phát triển
quỹ lại trở thành nhu cầu bức thiết. Nếu quỹ không chú trọng đến vấn đề đầu tư có
thể sẽ đứng trước tình trạng bội chi hay nói cách khác là chi vượt quá thu. Nếu đầu
tư tăng trưởng quỹ có hiệu quả thì đây là một nguồn thu bổ sung rất lớn cho quỹ
để đảm bảo cân đối thu chi từ đó giảm gánh nặng cho NSNN. Để hoạt động đầu tư
thực hiện đúng vai trò của nó thì phải đảm bảo những nguyên tắc như an toàn,
tránh rủi ro, có lãi và trên hết là thực hiện được lợi ích xã hội.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
2.4. Quản lí hoạt động cân đối quỹ.
BHXH là chính sách xã hội nên khác với các loại hình bảo hiểm thương mại,
BHXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà mục đích lớn nhất là ổn định
cuộc sống của người lao động. Do vậy cân bằng thu chi là trạng thái mong muốn
của mỗi nước khi triển khai thực hiện BHXH. Để cân đối thu chi trên thực tế
thường phải có sự hỗ trợ của NSNN, đồng thời thì quỹ phải tìm cho mình những
nguồn thu khác để đảm bảo cân bằng quỹ. Trong đó các khoản chi và nguồn thu đã
được trình bày ở trên. Quản lí cân đối quỹ là việc làm hết sức quan trọng nhằm

các đối tượng tham gia là người lao động và đặc biệt là chủ sử dụng lao động. Yếu
tố trình độ của các cán bộ trong ngành BHXH, điều kiện làm việc, trang thiết bị
phục vụ công tác, cũng ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lí tài chính
BHXH. Trình độ cán bộ càng cao, cơ sở vật chất kĩ thuật cang đầy đủ và hiện đại
thì công tác quản lí tài chính BHXH càng thuận lợi, thực hiện càng có hiệu quả.
III. Kinh nghiệm của một số nước về quản lí tài chính BHXH.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Tính đến năm 1993, trên thế giới đã có 163 nước thực hiện chính sách BHXH,
trong đó số các nước thực hiện chế độ hưu trí, tai nạn lao động, ốm đau, thai sản là
nhiều nhất lên tới 155 nước, chiếm khoảng 95%, ít nhất là chế độ thất nghiệp là có
khoảng 63 nước, chiếm 38,6%. Việc thực hiện các chế độ là tuỳ thuộc vào điều
kiện tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của mỗi nước. Tuy nhiên xu hướng chung
hiện nay là đang dần thực hiện ngày càng đầy đủ hơn các chế độ. Đối với lịch sử
phát triển của ngành BHXH trên thế giới thì BHXH Việt Nam còn rất mới, như
vậy chúng ta cần học hỏi kinh nghiệm của các nước đi trước.
1. Quản lí tài chính BHXH ciủa Cộng hoà Liên bang Đức.
So với các nước trên thế giới, Cộng hoà Liên bang Đức là nước có lịch sử phát
triển được coi như sớm nhất. Điều luật BHXH đầu tiên đã ra đời và thực hiện từ
những năm 1850. Cho đến nay, chính sách BHXH ở Đức bao gồm 6 chế độ sau:
+ Bảo hiểm thất nghiệp.
+ Bảo hiểm y tế.
+ Bảo hiểm chăm sóc sức khoẻ cho người già và người tàn tật.
+ Bảo hiểm ốm đau.
+ Bảo hiểm tai nạn lao động.
+ Bảo hiểm hưu trí.
Hoạt động BHXH của Cộng hoà Liên bang Đức thực hiện theo ba trụ cột chính là:
- Hệ thống BHXH bắt buộc.
- Hệ thống BHXH tư nhân.
- Hệ thống BHXH ở các xí nghiệp.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

hệ thống an toàn xã hội, chủ yếu bao gồm BHXH, cứu trợ xã hội, phúc lợi xã hội,
trợ giúp xã hội. Trong các chế độ đó BHXH giữ vai trò quan trọng nhất. Đến năm
1994, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Luật Lao động, trong đó chương
IX có những quy định cải cách hệ thống BHXH. Các chế độ BHXH chỉ được áp
dụng ở các khu vực thành thị và trong các doanh nghiệp. Tại các địa phương ở
Trung Quốc đã cụ thể hoá các chế độ, trong đó hai chế độ là hưu trí và thất nghiệp
đã được xây dựng thành Điều lệ, các chế độ khác về cơ bản còn là quy định tạm
thời song có hiệu lực khá cao.
Về nguyên tắc mỗi chế độ có một quỹ riêng. Nguồn quỹ gồm hai khoản: Một
khoản do chủ sử dụng lao động nộp và một khoản do người lao động đóng. Riêng
quỹ bảo hiểm tai nạn lao động thì chỉ do chủ sử dụng lao động đóng. NSNN sẽ hỗ
trợ khi mất cân đối thu chi do các nguyên nhân bất khả kháng, còn các trường hợp
khác tự người lao động và người sử dụng lao động bảo đảm. Các quỹ nhìn chung
được chia làm hai phần: Phần thứ nhất được đưa vào tài khoản cá nhân gồm toàn
bộ số tiền do người lao động đóng và một phần do chủ sử dụng lao động đóng;
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Phần thứ hai được đưa vào quỹ chi chung trong trường hợp cần thiết là phần đóng
góp còn lại của chủ sử dụng lao động. Qua đây chúng ta nhận thấy hiện nay có khá
nhiều nước quản lí quỹ theo từng chế độ, đây là phương pháp quản lí mang tính
mở dễ thích nghi với nhiều điều kiện của từng khu vực, từng tầng lớp lao động.
Đặc biệt việc hình thành tài khoản cá nhân, bản thân người lao động có thể nắm
bắt được số dư cũng như họ được hưởng hoàn toàn nên có những sự điều chỉnh
tránh tình trạng mất công bằng. Cách quản lí quỹ như vậy đã phân định được rõ
trách nhiệm của mỗi bên do vậy tránh tình trạng lẫn lộn giữa các quỹ, sử dụng sai
mục đích hay thất thoát.
Chương II: Thực trạng công tác quản lí tài chính BHXH tại Việt Nam
I. Giới thiệu chung về BHXH Việt Nam.
1. Khái quát về sự hình thành và quá trình phát triển của BHXH Việt Nam
1.1. BHXH Việt Nam giai đoạn trước 1995.
Ngay từ đầu của cuộc kháng chiến, mặc dù còn rất nhiều khó khăn và phải giải

ngành khác nhau đảm nhiệm ( Bộ nội vụ, Bộ Lao động Thương binh và Xã hôi,
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Bộ tài chính, Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam). Song chịu trách
nhiệm quản lí chính là Bộ Lao động Thương binh và Xã hôi và Tổng Liên đoàn
lao động Việt Nam.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thư VI ( tháng 12/1986) đề ra đường lối đổi mới toàn
diện, xoá bỏ cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp, xây dựng cơ chế mới phù hợp
với quy luật khách quan và trình độ phát triển của nền kinh tế. Cùng với sự đổi
mới chung của đất nước, chính sách BHXH cũng có những chuyển biến. Nội dung
cải cách lần này tập trung vào cải cách cơ chế bao cấp trong quản lí, mở ra loại
hình BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Đến ngày 22/6/1993 Chính phủ ban
hành Nghị định 43/CP về những quy định tạm thời chế độ BHXH. Trong đó có
quy định tăng mức đóng BHXH và đặc biệt người lao động phải đóng BHXH. Cơ
chế hoạt động của BHXH được quy định trong chương XII của Bộ Luật lao động
do Quốc hội khoá IX thông qua ngày 23/6/1994, sau đó được cụ thể hoá trong
Điều lệ BHXH và hai Nghị định 12/CP và 45/CP ban hành năm 1995. Từ đây
ngành BHXH Việt Nam chuyển sang trang mới trong lịch sử phát triển của mình.
1.2. BHXH Việt Nam giai đoạn sau 1995.
Đây là giai đoạn chính sách và quản lí hoạt động BHXH có những đổi mới thực sự
từ cơ chế tập chung, bao cấp không đóng BHXH vẫn được hưởng BHXH sang
hoạt động theo nguyên tắc có đóng có hưởng, có chia sẻ rủi ro. Về quản lí hoạt
động BHXH từ chỗ phân tán do nhiều cơ quan khác nhau đảm nhận, nay tập
chung thống nhất về một đầu mối là BHXH Việt Nam. Trên cơ sở quy định đóng
BHXH, chính sách thời kì này xác lập rõ cơ chế hình thành và sử dụng quỹ
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
BHXH. Theo đó quỹ BHXH Việt Nam do BHXH Việt Nam quản lí chỉ chịu trách
nhiệm đối với người lao động từ năm 1995 trở đi, còn NSNN đảm bảo chi trả cho
những đối tượng nghỉ làm việc trước năm 1995.
BHXH Việt Nam mở rộng đối tượng tham gia, bao gồm thêm các doanh nghiệp
kinh tế có sử dụng 10 lao động trở lên ( hiện nay là bắt buộc đối với mọi doanh