Giáo án vật lý lớp 10 chương trình cơ bản - Tiết 59:
BIẾN DẠNG CƠ CỦA VẬT RẮN
I. Mục tiêu.
1. Về kiến thức:
Nêu ra được nguyên nhân gây ra biến dạng cơ của vật rắn.
Phân biệt được 2 loại biến dạng: biến dạng đàn hồi và biến
dạng không đàn hồi (hay biến dạng dẻo) của các vật rắn dựa
trên tính chất bảo toàn (giữ nguyên) hình dạng và kích thước
của chúng.
Phân biệt được các kiểu biến dạng kéo và nén của vật rắn
dựa trên (điểm đặt, phương, chiều) tác dụng của ngoại lực gây
nên biến dạng.
Định nghĩa được giới hạn bền và hệ số an toàn của vật rắn.
2. Về kĩ năng:
Phát biểu và vận dụng được định luật Húc để giải các bài tập
ra trong bài.
Nêu được ý nghĩa thực tiễn của giới hạn bền và hệ số an
toàn của vật rắn.
3. Thái độ: Học tập nghiêm túc, hăng hái phát biểu
II. Chuẩn bị.
GV: Bản vẽ các kiểu biến dạng dẻo của vật rắn.
HS: Lá thép mỏng, thanh tre, dây cao su, dây chỉ,…
III.Phương pháp: Gợi mở, vấn đáp, thảo luận …
IV. Tiến trình giảng dạy.
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
Chất rắn kết tinh là gì? Hãy nêu các tính chất của loại chất
rắn này?
3. Bài mới.
Trợ giúp của giáo
viên

- Nếu vật rắn thứ nhất
có độ biến dạng tỉ đối
lớn hơn vật thứ 2 thì
điều đó có nghĩa như
thế nào? (cùng ngoại
lực)
Hoạt động 2: So sánh
biến dạng đàn hồi và
biến dạng không đàn
hồi.
- Theo dõi gv giải
thích vì sao không thể
tiến hành TN được.
- Đọc SGK để trả lời
các câu hỏi của gv
(mục đích: ; cách tiến
hành: )

I. Biến dạng đàn hồi
1. Thí nghiệm
Mục đích

- Hãy phân biệt biến
dạng nén và biến
dạng kéo.
- Chúng ta có thể sử
dụng dây cao su để
làm TN kiểm chứng
(3 giai đoạn biến
dạng đàn hồi, không
đàn hồi và dây bị đứt)

- Các em tiến hành
Tn trình bày trong C2
- Nghi nhận độ biến
dạng tỉ đối
- Nghĩa là vật thứ 2 có
tiết diện lớn hơn vật
thứ nhất.
- C1: Thanh bị co ngắn
lại l < l
0
; đồng thời S ở
giữa phình to ra.
- Hs phân biệt (…)

- Quan sát gv biểu diễn
TN.
- Tiến hành TN  rút


- Gv trình bày về ứng
suất như SGK.
F
S



- Hãy xác định ứng
suất
- Trình bày về định
luật Húc như SGK
0
l
l
 

 
hiểu định luật Húc. - Theo dõi gv trình bày
ứng suất
F
S



l
 

  (3)
Trong đó:

là hệ số tỉ lệ.
3. Lực đàn hồi
Từ (3)
0 0
l l
E
l l


 
 
Hay
0
l
F
E
S l


  (4)
Lực đàn hồi:


 

gọi là suất
đàn hồi; đơn vị (Pa)
- Áp dụng ĐL III
Niu-tơn và (4) ta có:


  
0
. .
ñh
l
F F S S E
l

Với 
0
S
k E
l
gọi là độ
cứng hay hệ số đàn
hồi. (N/m)
- Các em hãy cho biết
ý nghĩa vật lý của k
và E ?
+ Gợi ý: Tại sao nói
độ cứng đối với một
thanh rắn (hay vật
vật đó.


F S S E
l

Với 
0
S
k E
l
gọi là độ
cứng hay hệ số đàn
hồi. (N/m)

- Thảo luận để tìm hiểu
cứng hay hệ số đàn hồi.
(N/m)

rắn) còn suất đàn hồi
E đối với chất liệu
làm thanh rắn?

sâu hơn.
4. Củng cố, vận dụng
- Phát biểu và viết công thức định luật Húc về biến dạng cơ của
vật rắn.
- Hoàn thành bài 4, 5, 6 - SGK
5. dặn dò.
- Về nhà làm bài tập 7, 8, 9 trong SGK và SBT, chuẩn bị bài
tiếp theo.