Trận Bạch Đằng năm 1288
Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 khắc đậm trong ký ức dân tộc ta
như 1 chiến công huyền thoại của lịch sử dân tộc. Người Việt Nam qua
nhiều triều đại đều tự hào về chiến thắng vẻ vang của tổ tiên và ghi
nhận là chiến công đỉnh cao nhất trong 3 lần đọ sức của quân dân Đại
Việt đối với quân xâm lược Nguyên – Mông thế kỷ 13.

Trận Bạch Đằng năm 1288 hoàn thành vẻ vang nhiệm vụ tiêu diệt
đạo quân rút lui đường thủy do Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp chỉ huy, là trận
quyết chiến lớn nhất trong kháng chiến chống quân Nguyên lần 3. Một
đạo quân lớn trên 6 vạn người, giàu kinh nghiệm viễn chinh xâm lược,
những tên tướng quý tộc, cao cấp thân cận của vua Nguyên Hốt Tất
Liệt, sừng sỏ và độc ác như Ô Mã Nhi, Phàn tiếp, Tích Lệ Cơ, Lưu
Khuê… sau mấy lần giày xéo đất nước ta, đã phải đền tội.

Trong cuộc kháng chiến lần này, Trần Quốc Tuấn và triều đình rất chú
trọng đến chiến trường ven biển đông bắc. Đó là đường tiến của thủy
quân và đoàn thuyền lương của giặc. Phó tướng Trần Khánh Dư được
tin tưởng giao cho mọi công việc biên thùy ven biển, có nhiệm vụ
chặn thủy, tiêu diệt đoàn thuyền lương, làm thất bại ngay từ đầu kế
hoạch hậu cần của chúng. Chính vì thế, khi được tin Trương Văn Hổ
cùng đoàn thuyền lương bị tiêu diệt thì quân giặc rất hoang mang,
gặp nhiều khó khăn, lúng túng và buộc phải bàn kế rút lui. Và như
vậy đã trúng vào kế sách của trần Quốc Tuấn.


trương trước hết tập trung lực lượng tiêu diệt cánh quân rút lui đường
thủy, rồi sau đó thừa thắng tiêu diệt 1 bộ phận cánh quân bộ. Đó
cũng là sự lựa chọn đúng đắn và là quyết tâm chiến lược sáng suốt,
chính xác của 1 nhà chiến lược lớn có tầm nhìn bao quát rộng, có trí
tuệ phân tích và phán đoán sắc sảo minh mẫn.

Chọn cánh quân rút lui theo đường thủy làm đối tượng tiêu diệt chủ
yếu và trước hết là quyết định chính xác, vì cánh quân này rút trước
và chiến đấu trên sông vốn là thế mạnh truyền thống của ta, là chỗ
yếu của giặc. Cánh quân thủy khi đã bị tiêu diệt gọn thì cánh quân bộ
sẽ phải rút lui trong cảnh hoảng loạn và sẽ là đối tượng chặn đánh,
truy kích dễ dàng của quân ta để giáng thêm những đòn tổn thất
nặng nề cho giặc.
Như vậy, Trần Quốc Tuấn đã biết nhằm đúng chỗ yếu nhất của địch
để tập trung sức tiến công, đã biết phát huy cái sở trường của ta để
đánh vào cái sở đoản của địch.

Với những chủ trương và quyết tâm chiến lược như trên, khúc sông
Bạch Đằng, ở vùng thượng lưu đã được Trần Quốc Tuấn chọn làm
điểm quyết chiến chiến lược. Việc xác định không gian và thời gian
quyết chiến đều nhằm triệt để lợi dụng địa hình thiên nhiên, phát huy
cao độ ưubthế thủy chiến trong điều kiện thiên thời, địa lợi, nhân hòa
thuộc về ta. Trần Quốc tuấn đã nghiên cứu rất tường tận địa hình,
sông nước, chế độ thủy triều của sông Bạch Đằng và sử dụng thành
công trong việc xây dựng trận địa quyết chiến và bài binh bố trận.

Quãng sông Bạch Đằng, nơi được chọn làm điểm quyết chiến, là 1 khu
vực hiểm yếu, có đủ những điều kiện cần thiết đáp ứng được yêu cầu
bố trí 1 trận địa mai phục trên sông với quy mô lớn. Địa hình sông
Bạch Đằng vốn có thế thiên hiểm với sông sâu và rộng, rừng núi sát

dân binh, giữa đánh thủy và đánh bộ. Trần Quốc Tuấn đã vận dụng
cách đánh tiến công kiên quyết, kết hợp nhiều lối đánh phong phú, đa
dạng nhằm phát huy tổng hợp tất cả thế mạnh của chiến tranh nhân
dân, của truyền thống thủy chiến, của điều kiện thiên nhiên để giành
thắng lợi trọn vẹn và triệt để nhất.

Các lực lượng tham chiến đã hiệp đồng chặt chẽ với nhau cả về không
gian và thời gian, đã sử dụng những lối đánh truyền thống 1 cách
sáng tạo, đó là chiến thuật tiến công địch trên sông và trên bộ, nghi
binh kiềm chế, giữ vững điểm cao, từng bước dẫn dắr=t quân địch,
kết hợp đánh chặn phía trước, phía sau với các mũi bên sườn, đánh
dồn địch vào cửa sông nhỏ bên tả ngạn, đúng chỗ bố trí các trận địa
cọc, hiểm hóc, dùng đòn hỏa công thiêu cháy đoàn thuyền giặc khi
chúng vướng cọc… Tất cả các hình thức chiến thuật, các lối đánh đó
đều phát huy được tác dụng lợi hại của nó.

Chiến thắng Bạch Đằng 1288 đã thể hiện tập trung nghệ thuật quân
sự của quân dân Đại Việt thế kỷ 13 và tài thao lược của Hưng Đạo
vương Trần Quốc Tuấn, vị anh hùng kiệt xuất, nhà chiến lược lỗi lạc
của dân tộc.
Hòa trong vũ công hiển hách 3 lần đánh bại quân Nguyên – Mông của
dân tộc ta, trận Bạch Đằng nổi lên như 1 kiểu mẫu của nghệ thuật
“dùng đoản binh đánh trường trận” và là đỉnh cao của sức mạnh và
nghệ thuật quân sự Việt nam thời đó.