ĐẶC TRƯNG VỀ TINH THẦN ĐOÀN KẾT
CỦA PHONG TRÀO TÂY SƠN 1. LỰC LƯỢNG NÀO BIỂU HIỆN SỰ “ ĐOÀN KẾT” TRONG PHONG
TRÀO?.
2. HIỂU NHƯ THẾ NÀO VỀ VẤN ĐỀ “ ĐOÀN KẾT” THỂ HIỆN TRONG
PHONG TRÀO?
3. NHẬN ĐỊNH VỀ NHỮNG BIỂU HIỆN CỦA VẤN ĐỀ “ĐOÀN KẾT”
TRONG PHONG TRÀO?(CÓ RÚT RA BÀI HỌC…) Thế kỷ 16, Đại Việt chìm trong chia cắt: hết cuộc chiến giữa tập đoàn
phong kiến Trịnh-Mạc cho đến cuộc đối đầu triền miên giữa dòng họ
Trịnh-Nguyễn. Cuối thế kỷ, cục diện đàng trong đàng ngoài chính
thức hình thành và kéo dài mãi từ đó đến gần hai thế kỷ sau.
Đất nước lâm nguy, vua chúa cả hai miền chỉ lo vơ vét của cải, ăn
chơi hưởng lạc, khiến nhân dân lầm than. Trong bối cảnh ấy, không
ít cuộc khởi nghĩa đã nổ ra. Tuy nhiên, chưa cuộc khởi nghĩa nào
thắng lợi.
Năm 1771, trên vùng Tây Sơn Thượng Đạo (An Khê, Gia Lai ngày
nay), 3 anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ phất cờ khởi
nghĩa. Được nhân dân ủng hộ, trong vòng 12 năm, từ 1777-1789,
nghĩa quân Tây Sơn liên tiếp lập nên những chiến công hiển hách: lật
đổ 2 tập đoàn phong kiến Trịnh - Nguyễn; đánh tan 5 vạn quân Xiêm
và đè bẹp 29 vạn quân Thanh Xâm lược.
Trong suốt chặng đường chiến đấu, Ba anh em Tây Sơn, đặc biệt là
Nguyễn Huệ đã không chỉ chứng tỏ mình là nhà lãnh đạo chính trị
xuất sắc mà còn là một nhà cầm quân tài ba. Những gì ông làm,
không phải vị tướng nào cũng thực hiện được.
Xuất phát điểm của phong trào Tây sơn là Ấp Tây Sơn, là cuộc đấu

khắp ngả để chặn đường đón giết quân Trịnh; Trong trận đánh quân
Thanh, khi hành quân và dừng chân mười ngày để nghĩ, nhân dân đã
tham gia nghĩa quân đông đảo. Trong thư Nguyễn Huệ gửi cho vua
Thanh có Đoạn: “Quân Sĩ Nghị xông vào đánh, vừa mới giao phong
đã tan vỡ, chạy trốn khắp ngả, xô đè lên nhau mà chết…những quân
chạy trốn ra được các thôn xã ngoài thành bị dân đánh giết hầu
hết…” và Thành công của Nguyễn Huệ về chính trị còn ở việc ông
được nhân tài trong nước ủng hộ. Về võ tướng có Trần Quang Diệu,
Vũ Văn Dũng, Đặng Tiến Đông, Ngô Văn Sở Ra Thăng Long, Nguyễn
Huệ thu phục được Ngô Thì Nhậm, Phan Huy ích, Nguyễn Thế Lịch,
Đoàn Nguyễn Tuấn, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp là những kẻ sĩ đất
bắc có thực tài, biết thời thế. ở Phú Xuân, Nguyễn Huệ được sự cộng
tác hết lòng của Trần Văn Kỳ, một bậc danh sĩ nổi tiếng ở đất Đàng
Trong, người có công lớn giúp Nguyễn Huệ tổ chức bộ máy cai trị và
giới thiệu cho Nguyễn Huệ những nhân tài trong nước.

Như vậy, phong trào Tây Sơn được tập hợp-đoàn kết bởi nhiều
thành phần, tầng lớp vừa biểu hiện tính phức tạp và vừa thể hiện
tính phong phú và đa dạng làm cho phong trào lớn mạnh hơn tất cả
những phong trào đấu tranh của nông dân Việt Nam từ trước

Từ 1771 - 1792, từ 18 tuổi đến tuổi 38, trong 21 năm liền, Quang
Trung Nguyễn Huệ đã cống hiến tất cả tài năng và nghị lực cho cuộc
đất tranh vì lợi ích của nhân dân, "Tưới mưa dầm kẻo cùng dân sa
chốn lầm than" (Hịch đánh Trịnh), "Quét trừ loạn lạc, cứu dân trong
vòng nước lửa" (Chiếu lên ngôi), vì độc lập dân chủ và chủ quyền
quốc gia, "Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ" (Hiệu dụ
quân sĩ).
Phát huy sức mạnh quật khởi của nhân dân kết hợp với sức mạnh
yêu nước, đoàn kết của dân tộc, Quang Trung đã tạo nên sức mạnh

quân ra đây, chỉ đánh một trận mà dẹp yên được cả thiên hạ Ví
phỏng ta muốn xưng đế, xưng vương, gì mà chẳng được. Sở dĩ ta
nhường nhịn không ở những ngôi ấy, là hậu đãi nhà Lê đó thôi!"
(Hoàng Lê nhất thống chí). Nhưng Nguyễn Huệ cũng biết trong nhân
dân và nho sĩ Bắc Hà còn nhiều người luyến tiếc nhà Lê nên ông
bằng lòng lấy công chúa Ngọc Hân nhà Lê rồi lui về Thuận Hóa. Năm
1787, sau khi sai Vũ Văn Nhậm đem quân ra bắc giết Nguyễn Hữu
Chỉnh, Nguyễn Huệ vẫn để cho Lê Duy Cẩn làm giám quốc bù nhìn.
Nguyễn Huệ chỉ chính thức lên ngôi hoàng đế thay nhà Lê khi Lê
Chiêu Thống lộ rõ bộ mặt phản quốc, rước quân Thanh vào giày xéo
đất nước.

Trước khi tốc thắng ra Bắc phù Lê, diệt Trịnh, lịch sử ghi nhận về
Nguyễn Huệ là một tài năng về quân sự, còn những cố gắng của ông
trên lĩnh vực chính trị rộng lớn, có chăng, cũng mới chỉ biểu hiện mờ
nhạt. Bởi vì ngày ấy, những chiến công quân sự lẫy lừng ở miền Gia
định không được chuyển hóa thành thắng lợi chính trị bền vững tuy
thuộc về Nguyễn Nhạc, nhưng là một trong các lãnh tụ của phong
trào Tây Sơn, Nguyễn Huệ cũng dự một phần trách nhiệm.

Song, trải qua thực tiễn, qua tháng năm xông pha trận mạc, cùng với
sự lớn mạnh của phong trào, Nguyễn Huệ đã có được tầm nhìn phổ
quát hơn. Tầm nhìn đó không chỉ biểu hiện ở lĩnh vực quân sự mà
còn ở khía cạnh chính trị, việc tìm hiểu mối quan hệ giữa Nguyễn
Huệ với các thần triều cũ. Trong quan điểm "trung quân" thời phong
kiến, vấn đề này chẳng những thể hiện tầm nhìn của một lãnh tụ, sự
nhạy cảm thức thời của một số trí thức, quan lại phong kiến mà nó
còn tỏ rõ được sức thu hút, bản chất tiến bộ hay không của một
phong trào.