Sức hấp dẫn của văn học
viết cho thiếu nhi qua “hiện
tượng nhóc Nicolas”

Những câu chuyện về cuộc sống của nhóc Nicolas không chỉ thú vị vì đó chính là
suy nghĩ, cảm xúc thật của trẻ con và thế giới được nhìn từ điểm nhìn của bọn trẻ mà
còn bởi tất cả những câu chuyện ấy được kể lại bằng chính giọng điệu và ngôn ngữ của
chúng, nói như cậu nhóc trứ danh Nicolas “đúng là hết sảy!”. Chưa bao giờ, chưa ở đâu
sự lủng củng trong diễn đạt, hành văn thiếu trau chuốt và nhiều từ dùng không chính xác
lại trở nên thú vị như thế: “Chao ôi” mẹ nói và mẹ bắt đầu khóc, mẹ nói rằng đời mẹ
chưa từng nghe thấy một lời nào cay độc đến như thế, rằng mẹ lẽ ra phải nghe lời của
mẹ, tức là bà ngoại tôi, và rằng mẹ thật bất hạnh. Và bởi vì tôi cũng đang khóc, nên âm
thanh ầm ĩ kinh khủng, và rồi lại thấy xuất hiện viên cảnh sát”; Bố của Nicolas đang mệt
vì bị cảm nên khi cậu nhóc nhờ bố giải bài tập thì “bố bảo rằng bố hấp hối đến nơi rồi
mà cái gia đình này chẳng ai thèm để ý cả. Tôi không rõ hấp hối có nghĩa là gì, tôi nghĩ
chắc là điều đó có nghĩa là bố đang cảm cúm. Tôi liền đi ra vườn để có thể tiếp tục khóc
thầm lặng một chút, vì trong nhà bố và mẹ nói chuyện rất to tiếng, và chẳng ai còn nghe
thấy gì nữa. Ông Blédurt, tức hàng xóm nhà chúng tôi, nhìn thấy tôi khóc liền hỏi tôi có
chuyện gì. Tôi liền bảo bác rằng bố tôi đang hấp hối và bố chẳng muốn làm bài giúp
tôi”. Câu trả lời của Nicolas khiến ông Blédurt mặt trắng bệch, hoảng hốt nhảy qua hàng
rào vào bấm chuông nhà Nicolas, khóc lóc, hỏi han, và rút cuộc là giữa bố Nicolas và
ông ta lại xảy ra tranh cãi. Còn đây là một đề toán mà Nicolas tường thuật lại: “Đó là
một bài toán khó kinh khủng, có một ông chủ trang trại có một đống gà mái đen và một
đống gà mái trắng đẻ ra hàng đống trứng, và đề bài cho chúng ta biết rằng những con
gà đen cứ bao lâu lại đẻ một lần, và những con gà trắng cứ bao lâu lại đẻ một lần, rồi
phải đoán xem tất cả lũ gà đã đẻ ra được bao nhiêu trứng sau một giờ và bốn mươi bảy
phút”… Goscinny đã thành công trong việc ghi lại những liên tưởng cực kì trẻ con, chỉ
có trẻ con mới có cách so sánh, liên tưởng như vậy. Chẳng hạn khi cô giáo tức giận thì

bông dập nát cầm về, vừa bước vào nhà đã khóc oà lên, mẹ nhìn bông hoa “có vẻ hơi
ngạc nhiên một tí, rồi mẹ bế tôi lên, hôn tôi hàng đống rồi hàng đống lần, mẹ nói rằng
mẹ chưa từng được nhận một bó hoa nào đẹp thế bao giờ và mẹ cắm bông hoa vào cái
bình xanh lớn ở phòng khách”. Trẻ con phải là như thế, đứa nào cũng yêu mẹ, và đứa
nào cũng có một hành trình gây gổ, quậy phá cho đến khi đưa được về cho mẹ bông hoa
đẹp nhất – bông hoa của tình yêu thương. Và trong suốt cuộc đời chúng, đứa trẻ nào
cũng cố “chiến đấu” hết mình để giữ bông hoa ấy.
Có lẽ ở đâu cũng thế, trẻ em luôn gần gũi với các con vật, chúng có một tình yêu
trong sáng với những người bạn ấy. Nicolas đã rất vui sướng khi ông chủ tiệm tạp hoá
cho nó một con mèo – con mèo tên là Cái Kẹo – nó hân hoan đưa con mèo về nhà. Thế
nhưng, y hệt cậu bé Nôbita, Nicolas bị mẹ phản đối, không cho nuôi mèo. Thương người
bạn nhỏ, cậu nhóc quyết định đưa nó đến cho các bạn nuôi để nó khỏi bị giết. Gõ cửa
nhà mấy thằng bạn mà không được, cuối cùng thằng Clotaire cũng nhận nuôi, Nicolas
vui mừng lắm và còn đòi được đến thăm nó hàng ngày, thế nhưng về nhà chú nhóc vẫn ủ
rũ. Câu chuyện kết thúc bất ngờ khi người bố mệt mỏi vì công việc đã ngoác miệng cười
lúc mở cửa đưa con mèo mà Clotaire trả lại vào cho Nicolas, bố cậu nói, đó là một món
quà.
Bộ sách viết về những cậu nhóc mới bước vào lớp một, vì thế, thời gian ở trường
chiếm một số lượng lớn các câu chuyện về Nicolas. Ở trường học ấy, bọn trẻ đã có
những ngày tuyệt vời, kể cả ngày thứ Năm bị phạt phải đến lớp. Không một câu chuyện
nào nêu gương, lên gân, hay uốn nắn các em về tình thầy trò, tình bè bạn, nhưng người
ta hiểu rằng tại sao những đứa trẻ ấy sau này lớn lên lại trở thành những người chân
chính. Chúng chơi với nhau rất vui, chia nhau các phe các nhóm để đánh nhau, khi cần
có thể đấm vào mũi nhau, hoặc tát cho nhau một cái… nhưng chưa bao giờ chúng ác ý
với nhau. Tất cả chỉ là trò chơi trẻ con vô tư, nghịch ngợm. Nhắc đến những vụ đánh lộn
của bọn nhóc, có lẽ không thể không nhắc đến một “trận cầu đỉnh cao” mà các cầu thủ
nhí biến thành một tình huống hài hước nhất. Bọn nhóc đã cãi nhau để chia đội, cãi nhau
khi phân vị trí, đánh lộn rồi quyết định sự công bằng bằng cách tung đồng xu, nhưng
đồng xu rơi xuống cỏ và đứa có đồng xu mải vạch cỏ tìm quên cả trận đấu, đứa bắt gôn
chờ lâu sốt ruột đã đấm những đứa khác, cả bọn vừa gào thét vừa chạy tứ tung “thực sự

làm dây mực khắp mặt, lũ nhóc phải cố nhịn cười. Ông xiết chặt tay cô giáo: “Cô đã có
được tất cả sự nể phục của tôi, chưa bao giờ tôi lại thấy rõ đến thế thiên chức nghề
nghiệp của chúng ta. Xin hãy tiếp tục! Dũng cảm lên! Hoan hô!” Và ông đi ra ngay, rất
nhanh”. Khác với thế giới người lớn, bọn trẻ đã tiếp ông thanh tra bằng chính bản chất
hồn nhiên nhất của mình, không cần phải che đậy, nguỵ tạo. Không khí học đường của
bọn trẻ ở trường Nicolas làm chúng ta liên tưởng tới trường Tomoe Gakuen với thầy
hiệu trưởng Kobayashi Sosaku trong cuốn sách Tốt-tô-chan Cô bé bên cửa sổ của Tét-
su-kô Ku-rô-y-a-na-gi. Điều tuyệt vời nhất đối với những đứa trẻ ở đây là chúng được
tôn trọng, không bị gò bó, không bị đẽo gọt cá tính, chúng được giữ nguyên sự hồn
nhiên của lứa tuổi.
Với Nhóc Nicolas, những câu chuyện về cuộc sống đời thường đã đưa đến cho trẻ
con nhiều bài học nhẹ nhàng mà thú vị, không một chút giáo điều, khô khan. Ngòi bút
hài hước của René Goscinny và nét vẽ sinh động của Jean-Jacques Sempé đã thực sự
chinh phục độc giả khắp nơi trên thế giới. Tất nhiên rất nhiều tác phẩm dành cho trẻ em
mang chất hài hước, nhưng mỗi tác phẩm có một màu sắc riêng. Cái hài hước của
Goscinny không phải nằm ở ý tưởng mà chính là ở đôi mắt quan sát và nắm bắt các tiểu
tiết của đời sống, tái hiện nó trên trang sách để nó trở thành những “cái bỗng nhiên” đầy
thú vị. Đọc Goscinny, tưởng như ở đâu có trẻ con, ở đó có rắc rối và có tiếng cười. Mỗi
rắc rối được giải quyết, trẻ con lớn thêm và có thể chúng quên đi, nhưng tiếng cười thì
còn lại mãi.
Nếu như Tom Sawyer và Huckleberry Finn của Mactuen là biểu tượng của trẻ con
nước Mĩ nhờ giòng máu phiêu lưu, nhóm bạn Đoremon và Nôbita trở thành niềm yêu
thích của trẻ con Nhật Bản và nhiều nước khác vì những mẩu chuyện hàng ngày được
kết hợp với sự kì diệu của khoa học kĩ thuật và trí tưởng tượng thì Nhóc Nicolas thực sự
trở thành cậu nhóc trứ danh của trẻ em trên toàn thế giới nhờ sự hài hước, ngộ nghĩnh,
dù chất hài hước đặc sắc của người Pháp đã làm cho chú nhóc ấy mang một diện mạo
riêng.
Theo cảm nhận của chúng tôi, một cuốn sách cho thiếu nhi thì nhất thiết đó phải
là tiếng nói của trẻ con về thế giới. Có thế giới nhỏ hẹp trong tầm mắt, có thế giới bao la
trong trí tưởng tượng, nhưng dù thế nào cũng phải là thế giới qua lăng kính tâm hồn trẻ