Đọc hiểu bài văn "Văn tế nghĩa sĩ
Cần Giuộc" - Nguyễn Đình Chiểu

I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả

- Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888) là ngôi sao sáng của nền văn
nghệ đất nước ta trong nửa sau thế kỷ 18. Bị mù, vừa dạy học, làm
thuốc và viết văn thơ. Sống vào thời kỳ đen tối của đất nước: giặc
Pháp xâm lăng, đất Nam Kỳ lần lượt rơi vào tay giặc. Tinh thần nhân
nghĩa, lòng yêu nước thương dân và căm thù giặc Pháp xâm lược là
những tư tưởng, tình cảm sâu sắc, mãnh liệt trong thơ văn Nguyễn
Đình Chiểu.

- Tác phẩm:

+Truyện thơ: Lục Vân Tiên, Dương Từ Hà Mậu, Ngư Tiều y thuật vấn
đáp.

+Văn tế: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương Định, Văn tế Nghĩa
sĩ trận vong Lục tỉnh.

+ Thơ: Nhiều bài thơ Đường luật – cảm hứng yêu nước.

2.Xuất xứ, chủ đề tác phẩm

- Cần Giuộc thuộc Long An. Trận Cần Giuộc là một trận đánh lớn của
quân ta, diễn ra đêm 14/12 âm lịch (1861). Hơn 20 nghĩa quân đã
anh dũng hy sinh. Tuần phủ Gia Định là Đỗ Quang đã yêu cầu Đồ
Chiểu viết bài văn tế này. Ngay sau đó, vua Tự Đức ra lệnh phổ biến
bài văn tế trong các địa phương khác.

“bát cơm manh áo” mà đánh giặc. Trang bị thô sơ, áo mặt chỉ là “một
manh áo vải”, vũ khí là một ngọn tầm vông, một lưỡi gao phay, hoặc
“hỏa mai đánh bằng rơm con cúi” …

Kẻ thù của họ là mã tà, ma ní, là thằng Tây “bắn đạn nhỏ đạn to”, có
“tàu thiếc, tàu đồng súng nổ”.

d. Chiến đấu dũng cảm và anh dũng hy sinh:

- Dũng mãnh tiến công như vũ bão, “đạp rào lướt tới”, “kẻ đâm
ngang, người chém ngược”, “bọn hè trước lũ ó sau”.

- Coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, lẫm liệt hiên ngang: “nào sợ thằng
Tây bắn đạn nhỏ đạn to, xô cửa xông vào, liều mình như chẳng có”,
“trối kệ tàu thiếc, tàu đồng súng nổ”.

- Chiến công oanh liệt: “đốt xong nhà dạy đạo kia”, cũng chém rớt
đầu quan hai nọ”, “làm cho mã tà, ma ní hồng kinh”

- Hy sinh đột ngột trên chiến địa: “Những lăm lòng nghĩa lâu dùng;
đâu biết xác phàm vội bỏ”.

Tóm lại, Nguyễn Đình Chiểu đã ngợi ca, khâm phục và biết ơn các
nghĩa sĩ. Ông đã dựng lên một tượng đài bi tráng về người nông dân
đánh giặc cứu nước trong buổi đầu giặc Pháp xâm lăng đất nước ta.

2.Tư tưởng , tình cảm trong tác phẩm

“Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” hàm chứa những tình cảm đẹp, tư tưởng
rất tiến bộ của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.


- Hình tượng người chiến sĩ nghĩa quân được khắc họa tuyệt đẹp
trong tư thế lẫm liệt hiên ngang.

- Có thể nói, “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” là một bài ca yêu nước
chống xâm lăng, là kiệt tác trong kho tàng văn tế cổ kim của dân tộc.