Tìm hiểu chi tiết Văn tế nghĩa sĩ
Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu

Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888) là ngôi sao sáng của nền văn
nghệ đất nước ta trong nửa sau thế kỷ 18. Bị mù, vừa dạy học,
làm thuốc và viết văn thơ. Sống vào thời kỳ đen tối của đất nước:
giặc Pháp xâm lăng, đất Nam Kỳ lần lượt rơi vào tay giặc. Tinh
thần nhân nghĩa, lòng yêu nước thương dân và căm thù giặc
Pháp xâm lược là những tư tưởng, tình cảm sâu sắc, mãnh liệt
trong thơ văn Nguyễn Đình Chiểu.

Tác phẩm:

- Truyện thơ: Lục Vân Tiên, Dương Từ Hà Mậu, Ngư Tiều y thuật
vấn đáp.

- Văn tế: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương Định, Văn tế
Nghĩa sĩ trận vong Lục tỉnh.

- Thơ: Nhiều bài thơ Đường luật – cảm hứng yêu nước.

Xuất xứ, chủ đề

- Cần Giuộc thuộc Long An. Trận Cần Giuộc là một trận đánh lớn
của quân ta, diễn ra đêm 14/12 âm lịch (1861). Hơn 20 nghĩa
quân đã anh dũng hy sinh. Tuần phủ Gia Định là Đỗ Quang đã
yêu cầu Đồ Chiểu viết bài văn tế này. Ngay sau đó, vua Tự Đức
ra lệnh phổ biến bài văn tế trong các địa phương khác.


Kẻ thù của họ là mã tà, ma ní, là thằng Tây “bắn đạn nhỏ đạn to”,
có “tàu thiếc, tàu đồng súng nổ”.

4. Chiến đấu dũng cảm và anh dũng hy sinh:

- Dũng mãnh tiến công như vũ bão, “đạp rào lướt tới”, “kẻ đâm
ngang, người chém ngược”, “bọn hè trước lũ ó sau”.

- Coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, lẫm liệt hiên ngang: “nào sợ
thằng Tây bắn đạn nhỏ đạn to, xô cửa xông vào, liều mình như
chẳng có”, “trối kệ tàu thiếc, tàu đồng súng nổ”.

- Chiến công oanh liệt: “đốt xong nhà dạy đạo kia”, cũng chém rớt
đầu quan hai nọ”, “làm cho mã tà, ma ní hồng kinh”

- Hy sinh đột ngột trên chiến địa: “Những lăm lòng nghĩa lâu
dùng; đâu biết xác phàm vội bỏ”.

Tóm lại, Nguyễn Đình Chiểu đã ngợi ca, khâm phục và biết ơn
các nghĩa sĩ. Ông đã dựng lên một tượng đài bi tráng về người
nông dân đánh giặc cứu nước trong buổi đầu giặc Pháp xâm lăng
đất nước ta.

Tình cảm đẹp, tư tưởng rất tiến bộ

“Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” hàm chứa những tình cảm đẹp, tư
tưởng rất tiến bộ của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.

- Ca ngợi lòng yêu nước, căm thù giặc và tinh thần tự nguyện

3. Hình tượng người chiến sĩ nghĩa quân được khắc họa tuyệt
đẹp trong tư thế lẫm liệt hiên ngang.

Có thể nói, “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” là một bài ca yêu nước
chống xâm lăng, là kiệt tác trong kho tàng văn tế cổ kim của dân
tộc.

Bai2:
A. GỢI Ý CHUNG

Vẻ đẹp hiếm có của hình tượng người nông dân yêu nước,
chống Pháp đựơc dựng lên trong Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc
(Nguyễn Đình Chiểu) như một tượng đài mang tính bi tráng.

B. GỢI Ý CỤ THỂ

Dàn bài sơ lược

Bài văn tế khóc thương người nông đân Cần Giuộc vì nghĩa mà
đứng lên đánh giặc Pháp và đã hy sinh. Đó là đỉnh cao sáng tác
của Nguyễn Đình Chiểu, rất bình dị mà đã dựng lên tượng đài
nghệ thuật rất đẹp, mang tính bị tráng.

1) Người nông dân Nam Bộ nghèo khó, “côi cút làm ăn” sống đời
thầm lặng, cơ cực ở thôn ấp. Họ chỉ biết ruộng trâu, đã biết gì
đến võ nghê, võ khí, chiến trận. Nhưng tấm lòng của họ rất đẹp:
yêu nước cao độ, không đội trời chung với bọn xâm lăng và đã
cầm gậy, cầm dao tự nguyện đứng lên đánh giặc trong thời đại “
vĩ đại và khổ nhục” của dân tộc.


b) Tuy đã chiến đấy ngoan cường, đánh một trận oanh liệt tưng
bừng nhưng họ đã ngã xuống hi sinh trong chiến bại.

c) Giọt nước mắt của sông nước cỏ cây, của nhân dân và đặc
biệt nỗi đau của mẹ già, vợ yếu.

3) Ý thức yêu nước mãnh liệt, lòng khâm phục và xót đau với
người nghĩa sĩ trong trận Cần Giuộc đã tạo ra kiệt tác cho nhà
thơ mù Đồ Chiểu.

Vẻ đẹp của quần tượng này vừa mới lạ xưa nay chỉ có các chủ
soái mới được đề cao như thế) vừa rất đẹp, rất hào hùng, rất bi
tráng, rất đáng tự hào. Đây là nước mắt của nhà thi sĩ anh hùng
lao chẳng ráo, khóc thưiưng những anh hùng ngã xuống nhưng
bất tử.

- Bài thơ của Miên Thẩm khi đọc xong bài văn tế:

Lại giởbài văn điếu chiến trường

Tưởng nghe mồn một chuyện văn chương

Chép ghi chân thật lời Mạnh Tả

Ca ngợi hùng bi giọng Khuất Bường

Gươm gỗ cờ lau gương vạn cổ

Vượn sầu hạc oán mấy tinh sương