PHONG TRÀO CÔNG NHÂN CHÂU
ÂU NỬA ĐẦU THẾ KỲ XIX I. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN GIỮA THẾ KỶ
XIX

Giữa thế kỷ XIX, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa có những bước tiến quan
trọng. Thời kỳ này cách mạng công nghiệp lan khắp châu Âu: Anh đã
hòan thành cách mạng công nghiệp. Pháp và Mỹ đang tiến hành.

1. Nước Anh.

Anh đứng đầu trong nền kinh tế thế giới. Anh hoàn thành cách mạng
công nghiệp vào những năm 1840. Cuối thế kỷ XIX, máy móc chiếm ưu
thế trong sản xuất; ngành dệt bông được cơ khí hóa rất sớm. Việc cơ khí
hóa sản xuất làm cho sản xuất công nghiệp tăng lên nhanh chóng. Các
ngành luyện kim và cơ khí phát triển mạnh nhằm trang bị kỹ thuật toàn
bộ cho công nghiệp.

Năm 1810, sản lượng gang của Anh là 225.000 tấn, năm 1850 con số đó
là 2.250.000 tấn. Hệ thống đường sắt phát triển mạnh: từ 2.000km tăng
lên 10.000km trong thời gian từ 1840 đến 1850. Sự phát triển của đường
sắt thúc đẩy sự phát triển của thị trường trong nước và tăng cường sự
liên hệ giữa các trung tâm công nghiệp.

Ngành hàng hải cũng có những biến đổi quan trọng nhờ việc ứng dụng
máy hơi nước: nhiều công ty hàng hải lớn được thành lập. Sự phát triển
của giao thông vận tải ảnh hưởng đến ngoại thương: số lượng hàng xuất
khẩu ngày càng nhiều.



Tuy có những bước phát triển đáng kể, nhưng nhìn chung, tốc độ phát
triển của công nghiệp còn chậm chạp, qui mô nhỏ bé vì sự tồn tại của
chế độ tiểu nông làm cho thị trường trong nước bị thu hẹp, nguồn công
nhân hạn chế, nguyên liệu ít ỏi. Sự thống trị của Louis Philippe cũng là
một trở ngại vì tư sản tài chính chỉ làm giàu bằng con đường cho vay
chứ không phát triển sản xuất.

3. Nước Ðức.

Kinh tế Ðức tuy phát triển kém hơn Anh, Pháp, nhưng vượt xa các nước
Châu Âu nửa phong kiến lúc bấy giờ.

Quan hệ tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh ở vùng sông Rhin,
Westphalie. Berlin trở thành trung tâm công thương nghiệp của Ðức, tập
trung 1/3 sản xuất cơ khí và vải của cả nước. Trong công nghiệp Ðức,
công trường thủ công là hình thức sản xuất phổ biến. Cách mạng công
nghiệp ở Ðức bắt đầu vào năm 40 của thế kỷ XIX. Năm 1822 cả nước
Ðức chỉ có vài máy hơi nước. Năm 1837, riêng Phổ có trên 300 máy hơi
nước. Công nghiệp dệt và khai khoáng phát triển mạnh. Nền sản xuất tư
bản đạt nhiều thành tựu đáng kể, ngày càng tỏ ra mâu thuẫn với chế độ
phong kiến.

Như vậy, trong khoảng từ 1815-1848 cách mạng công nghiệp tiếp tục
phát triển ở các nước, thúc đẩy nền kinh tế ở các nước này phát triển lên
một bước. Ở các nước chưa tiến hành cách mạng tư sản, nền kinh tế tư
bản chủ nghĩa cũng có những bước phát triển đáng kể. Nó đã tạo ra một
nguồn của cải vật chất phong phú cho chủ nghĩa tư bản. Sự phát triển
kinh tế tư bản chủ nghĩa cũng ảnh hưởng đến sự phát triển xã hội. Bên
cạnh mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản và chế độ phong kiến, xuất hiện

1.3. Ở Ðức:

Phong trào công nhân Ðức phát triển muộn hơn ở Anh và Pháp. Nó diễn
ra vào những năm 30 của thế kỷ XIX ở hai vùng công nghiệp quan trọng
là Rhin và Saxe, giai cấp vô sản Ðức đấu tranh đòi cấm sử dụng máy
móc, họ còn đập phá xí nghiệp.

Thông qua những phong trào này, giai cấp vô sản ở các nước được tôi
luyện và thu được những kinh nghiệm đấu tranh, thúc đẩy họ ngày càng
trưởng thành, đưa phong trào phát triển lên một bước.

2. Phong trào công nhân trong những năm 30- 40 của thế kỷ XIX

Từ những năm 30 trở đi, ý thức chính trị của giai cấp công nhân tuy còn
mơ hồ nhưng đã tiến bộ hơn trước, hiện tượng đập phá máy móc không
còn nữa. Những yêu sách về kinh tế, chính trị bắt đầu được đưa ra trong
các cuộc đấu tranh như những mục tiêu chiến đấu chủ yếu của giai cấp
vô sản. Họ đã bước lên vũ đài chính trị với tư cách một lực lượng xã hội
độc lập.

2.1. Ở Pháp:

Khởi nghĩa của thợ tơ Lyon năm1831 và 1834 là cuộc khởi nghĩa lớn
của công nhân Pháp thời kỳ này. Công nhân ở Lyon đã đứng lên biểu
tình để phản đối việc chủ không chịu tăng lương. Chính quyền phái quân
đội đến đàn áp, nhưng họ vẫn kiên quyết đấu tranh với khẩu hiệu Sống
trong lao động hay chết trong chiến đấu. Sau 3 ngày đấu tranh, công
nhân đã đuổi được quân chính phủ là làm chủ thành phố, nhưng bọn tiểu
chủ đã ngăn cản việc tổ chức chính quyền của giai cấp công nhân, vì thế
quân đội được phái từ Paris về đàn áp phong trào.