KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH
(Bài đọc tham khảo dành cho học viên)

Thạc sĩ Phan Ngọc Tú
Tiến sĩ Trương Quang Dũng
Thạc sĩ Sơn Thanh Tùng
Kỹ năng thuyết trình là một trong những kỹ năng mềm quan trọng nhất. Một
bài thuyết trình hoàn hảo có thể đem lại thành công vượt xa những gì chúng ta
mong đợi. Dù bạn là ai, đang còn đi học hay đã đi làm, bạn cũng thường xuyên
ph
ải thuyết trình trước đám đông. Và chắc hẳn, bạn đều đã trải qua giai đoạn chuẩn
bị, xây dựng bài thuyết trình với cảm giác hồi hộp trước khi thuyết trình. Nhiều
người nghĩ rằng thuyết trình luôn là thử thách khó khăn nhưng thực tế đã chứng
minh, thuyết trình không phải là quá khó nếu chúng ta biết cách.
Tài liệu này sẽ hướng dẫn cho bạn từng công đoạn của việ
c thuyết trình như
chuẩn bị buổi thuyết trình, trình bày hiệu quả bài thuyết trình… Ngoài ra tài liệu
còn hướng dẫn những cách thức đối mặt với sự sợ hãi, hiểu được thính giả và thu
hút họ… nhằm giúp bạn tự đánh giá và hoàn thiện kỹ năng thuyết trình của mình.
I. CÁC CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ BUỔI THUYẾT TRÌNH
Để cho buổi thuyết trình thành công, bạn phải cố gắng chuẩn bị và tập luyện
thật nghiêm túc. Nếu bạn dành thời gian chuẩn bị càng cẩn thận, kỹ lưỡng thì cơ
hội thành công càng cao.
1. Xác định rõ mục tiêu
Trước khi chuẩn bị buối thuyết trình bạn cần xác định thật rõ ràng đâu là mục
tiêu bạn muốn đạt được. Việc xác định rõ mục tiêu sẽ giúp bạn hình thành nội dung
và cách truyền đạt đến người nghe một cách có hiệu quả nhất. Điều này lại có liên
quan đến các y
ếu tố: những thông tin bạn muốn truyền đạt là gì, người nghe là ai và
bầu không khí tại địa điểm thuyết trình như thế nào.
Thường hầu hết các bài thuyết trình thành công đề phải đạt 3 yếu cầu chính

hạn thông qua một ví dụ nào đó trong thực tiễn hay hình ả
nh minh họa để họ hiểu
về chất lượng, dịch vụ công … thay vì phải nghe các khái niệm này dưới dạng lý
thuyết.
2. Tìm hiểu người nghe
Để có thể truyền đạt thông điệp một cách hiệu quả cần lưu ý trình độ văn hóa
và quan điểm của người nghe. Đồng thời tính đến phản ứng của người nghe trước
khi bạn định đề cập đến một vấ
n đề nhạy cảm vì điều này có thể ảnh hưởng đến bầu
không khí của buổi thuyết trình. Nếu bạn biết một số người nghe có quan điểm
cứng rắn, hãy thận trọng và chỉ nêu lên những vấn đề còn tranh cãi khi trong tay đã
có những chứng cứ, lập luận tốt. Ngoài ra, cũng nên nhớ rằng sự hài hước không
đúng lúc đôi khi gây phản cảm. Do vậy, chỉ sử dụ
ng những câu chuyện vui, lời nói
đùa đúng lúc để đem lại hiệu quả cao nhất.
Quy mô người nghe cũng ảnh hưởng đến kết cấu của bài thuyết trình. Nếu chỉ
có ít người nghe, bạn có thể trả lời câu hỏi của người nghe một cách cụ thể, hoặc đề
nghị người nghe cho biết ý kiến về vấn đề đang trình bày. Còn đối với trường hợp
có đông ng
ười nghe, buổi thuyết trình phần lớn mang tính một chiều. Trong trường
hợp này, sự rõ ràng, chính xác và dễ hiểu là những yếu tố quan trọng để duy trì sự
chú ý của người nghe trong suốt buổi thuyết trình.
3. Tìm hiểu địa điểm và thiết bị nghe nhìn
Địa điểm có ảnh hưởng đến không khí của buổi thuyết trình. Chẳng hạn một
buổi thuyết trình tại một trường đại học có bầ
u không khí khác với ở một khách
sạn. Song vì địa điểm là nơi bạn khó đề nghị thay đổi nên bạn chỉ lưu ý để tạo ra
bầu không khí cho phù hợp cho chủ đề thuyết trình của bạn. Vấn đề quan trọng là

3

Khi tìm th
ấy những tài liệu liên quan đến 3-4 ý chính, bạn hãy xếp chúng thành các
hồ sơ riêng tương ứng với mỗi ý chính, cho đến khi bạn có đủ thông tin để điền vào
bài thuyết trình.
Cần lưu ý những ưu, nhược điểm của những nguồn thông tin mà bạn dự định
sử dụng. Đồng thời phải xác định tính chính xác của những dữ liệu này.
5. Phác thảo đề cương
Bạn hãy coi nội dung là vấ
n đề trọng tâm và mọi điều xung quanh đều phải
thích hợp với nội dung đó. Nếu bài thuyết trình của bạn không có được nội dung
hay, bạn sẽ không thể có được một buổi thuyết trình thành công. Muốn vậy, bài
thuyết trình của bạn cần được soạn thảo một cách kỹ lưỡng với bước đầu là phác
thảo đề cương gồm các vấn đề sau.
5.1. Chọn lựa kế
t cấu phù hợp với các ý chính

4
Trình tự sắp xếp các ý chính được trình bày và trọng tâm của từng ý sẽ ảnh
hưởng đến thông điệp bạn muốn chuyển tải đến người nghe. Vì vậy, bạn hãy sử
dụng kết cấu thích hợp nhất cho bài thuyết trình để có thể chuyển tải nội dung đến
người nghe một cách hiệu quả nhất. Bạn nên quyết định sớm về số lượng các ý
chính được nêu trong bài thuy
ết trình. Cũng nên kết thúc bài thuyết trình bằng một
ý mạnh mẽ và tích cực.
Có rất nhiều cách để trình bày ba hoặc bốn ý chính. Bạn có thể trình bày lần
lượt từng ý hoặc theo thứ tự căn cứ vào mức độ quan trọng của từng ý. Nếu bạn
muốn người nghe có ấn tượng với một ý nào đó, thì hãy trình bày nó trước tiên và
tiếp theo là các ý hỗ trợ. Cách này được gọi là trình bày các ý riêng lẻ. Bạn cũng có
thể
sử dụng cách trình bày lồng ghép các ý với nhau. Cấu trúc trình bày hiện đang

Kết cấu này thích hợp nhất cho những buổi nói chuyện
với người nghe có quy mô nhỏ. Các ý gối nhau sẽ
khuyến khích người nghe tranh luận và tham gia vào
buổi thuyết trình.
5.2. Phác thảo đề cương
Chuẩn bị đề cương phác thảo những nội dung chính từ các thông tin định trình
bày là việc làm cần thiết. Điều này sẽ giúp bạn nắm rõ cấu trúc bài thuyết trình khi

5
bắt tay vào soạn thảo và nhớ lại những nội dung khi đang thuyết trình. Hãy xác
định 3 hoặc 4 ý chính. Ví dụ I, II, III, IV hoặc A, B, C, D, sau mỗi ý xác định tiếp
các ý nhỏ hơn (1, 2, 3, 4) và tiếp tục cho hết tất cả các ý. Khi phác thảo đề cương,
hãy cố gắng viết đơn giản sao cho chỉ cần nhìn qua, bạn có thể đọc được. Sau đây
là ví dụ về một phác thảo đề cương sơ lược. Bạn có thể
sử dụng phác thảo này làm
cơ sở và mở rộng thêm.

CHỦ ĐỀ: ĐÀO TẠO ….
I. Tại sao cần thiết phải đào tạo?
1. Nhân viên hưởng lợi từ các khóa đào tạo nâng cao nghiệp vụ.
2. Nhân viên mới nắm được quy trình đúng nhất.
II. Các hoạt động đào tạo gồm:
1. Nâng cao nghiệp vụ
1.1. Kiểm tra trình độ kỹ năng
1.2. Thiếu sót trong kiến thức
2. các vấn đề
thực tế
III. Kết quả mong muốn:
1. Nâng cao hiệu quả hoạt động
2. Tăng năng suất

thuyết trình sẽ trở nên sáo rỗng và biến thành câu chuyện đầu voi đưôi chuột.
- Tránh khiêm tốn nhũn nhặn, giả dối. Không nên mở đầu như: “Tôi chưa bao
giờ trình bày trước đông người như thế này, vì thế nếu có gì sơ xuất mong mọi
người thông cảm…”. Mở đầu nh
ư thế sẽ có người nghĩ nếu bạn tự thấy còn vụng về
thì đừng nói. Không những người nghe không thông cảm mà đôi khi còn mất lòng
tin vào bạn.
5.4. Liên kết và tóm tắt
Bạn nên đề cập đến một ý mới bằng cách liên hệ và phân biệt rõ giữa các ý cũ
và mới để người nghe dễ dàng theo dõi. Khi có điều kiện, bạn nên học từ các diễn
giả chuyên nghiệp để biết kỹ thuậ
t họ sử dụng nhằm liên kết các ý cũng như tóm tắt
lại từng ý trước khi chuyển sang ý mới. trong thuyết trình, việc liên kết và tóm tắt
có vai trò quan trọng không kém các ý chính, do đó bạn nên chuẩn bị cho thật tốt.
5.5. Kết thúc ấn tượng
Phần kết thúc cô đọng, ấn tượng cũng quan trọng không kém so với phần mở
đầu. Bạn phải làm cho người nghe biết bài thuyết trình đang dần đi vào phần kết
thúc. Nên sử dụng những câu như: “về ý cuối cùng…” hoặc “để kết luận…” nhằm
thông báo cho người nghe rằng bạn sắp tóm tắt lại những gì vừa trình bày. Như vậy
người nghe sẽ tập trung để nắm bắt lại những điều đã bỏ sót trong bài thuyết trình.
6. Soạn thảo bài thuyết trình
Để người nghe có thể tiếp nhận trọn vẹn nội dung của bài thuyết trình, bạn cầ
n
lưu ý đến ngôn ngữ thể hiện. Bài thuyết trình cần được thể hiện theo lối văn nói.
6.1. Bắt tay vào soạn thảo
Sau khi đề cương thuyết trình đã được phác thảo, bạn hãy bắt tay vào soạn
thảo chi tiết. Hãy cố gắng hình dung ra những từ mà bạn muốn cử tọa nghe. Dành
thời gian để suy nghẫm về những điều sẽ viết và sau đó bắt đầu soạn bả
n thảo,
trước tiên bằng cách viết lại tất cả những gì bạn muốn đưa vào. Cố gắng nghĩ ra

CÚ PHÁP
Luôn đặt những sự kiện quan
trọng hay thú vị nhất lên đầu
tiên. Không nên mở đầu câu
bằng một mệnh đề phụ hoặc
những lời lẽ cần để trong ngoặc
đơn.
Viết: “Mặc dù đây là những chi tiết nhỏ, song
nó có thể tạo sự khác biệt”
Nói: “Điều này có thể tạo sự khác biệt hoàn
toàn”

6.2. Sắp xếp thông tin
Sau khi hoàn tất bản thảo đầu tiên, bạn nên chỉnh sửa lại thông tin trong bài.
Đọc lại bản thảo một lượt để chắc chắn rằng các thông tin được sắp xếp theo trật tự
ưu tiên hợp lý và mọi thông tin cần thiết đều đã đưa vào. Ngoài ra, hãy thêm vào
những ví dụ thích hợp để nhấn mạnh các ý chính. Lưu ý: các cấp độ ưu tiên của
thông tin là:
- Cần phải biết: nhữ
ng thông tin quan trọng, cần phải nói đầy đủ.
- Nên biết: những thông tin ít quan trọng hơn nên dành thời gian ít hơn và mức
độ nhấn mạnh cũng ít hơn.
- Biết thì tốt: những thông tin biết thì tốt mà không biết cũng không ảnh hưởng
đến bài thuyết trình. Lọai thông tin này nếu còn thì giờ thì nói.