Hoá thân vào tác giả Hoàng Phủ Ngọc
Tường nói cảm xúc về
“Chiếc thuyền ngoài xa”
Là một chiến sĩ đã từng trải qua biết bao bom đạn trong trong cuộc
chiến đấu chống kẻ thù xâm lược, tôi - nghệ sĩ Phùng lại vinh hạnh được
trở về công tác chính nơi mà tôi đã từng một thời gắn bó và chiến đấu.
Trong cuộc sống hoà bình, sau những va đập với với thực tế cuộc sống,
tôi mới chợt nhận ra, mình chưa là gì so với những người dân rất đỗi
bình thường quanh mình. Để lại cho tôi cảm xúc sâu sắc nhất là câu
chuyện về người đàn bà làng chài trong buổi sáng hôm ấy.
Trên bãi biển mờ sương, lác đác những hạt mưa, xuất hiện trước mắt
tôi là một chiếc thuyền lưới vó đang thẳng vào bờ. Một chiếc thuyền,
một khung cảnh thật đẹp, thật thơ mộng, có lẽ đó là vẻ đẹp, mà cả đời
bấm máy, tôi chỉ có diễm phúc bắt gặp được một lần. Niềm hạnh phúc
ngập tràn, tôi tưởng rằng mình vừa khám phá được cái chân lí của sự
hoàn thiện, khám phá được cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn …
Nhưng những gì tôi chứng kiến sau đó, thật quá sức tưởng tượng của
tôi. Tôi không ngờ sau cái vẻ đẹp lãng mạn mà tôi vừa nhìn thấy là một
sự thật tàn nhẫn và trớ trêu. Nó như một trò đùa quái ác dáng xuống
đầu tôi. Mọi thứ dường như bị đảo lộn. Trước mắt tôi là một người đàn
bà xấu xí, mệt mỏi và cam chịu; một người đàn ông thô kệch, dữ dằn,
độc ác, coi việc đánh vợ như một trò giải toả những uất ức, đau khổ.
Bom đạn trên chiến trường khốc liệt, không làm tôi run sợ. Nhưng hôm
nay, giữa cuộc sống bình yên, chứng kiến một sự thật tàn nhẫn như
vậy, tôi cảm thấy thật khủng khiếp. Tôi không tin vào mắt mình. Chẳng
nhẽ vẻ đẹp nhìn từ xa kia đã đánh lừa tôi sao? Lão đàn ông đánh vợ,
đứa con trai nhào tới xô xát, rồi nước mắt rơi, rồi họ lại lặng lẽ trở về
trên chiếc thuyền nhỏ…Tôi thấy trước mắt mình tối sầm và mờ mịt.

của người đàn bà. Nếu hiểu sự việc một cách đơn giản như tôi và Đẩu,
thì chỉ yêu cầu người đàn bà bỏ chồng là xong. Nhưng nghe những lời
trần tình đau đớn của người đàn bà, tôi mới vỡ ra rằng, suy nghĩ và xử
sự của bà là không thể khác được. Trong nỗi đau khổ triền miên, người
đàn bà ấy vẫn chắt lọc được những niềm vui nhỏ nhoi. “ Vui nhất là khi
nhìn đàn con được ăn no, …trên thuyền cũng có lúc hoà thuận, vui vẻ…”
Sau những suy nghĩ, giãi bày của người đàn bà, dường như tôi mất hết
tự tin vào những lời nói của mình Tôi không ngờ đằng sau chiếc
thuyền vó nhỏ bé ấy, không chỉ là một sự thật tàn nhẫn, tàn khốc, mà
còn cả một thế giới tâm hồn, một tình thương vô bờ bến, một sự thấu
hiểu lẽ đời sâu sắc của chính người đàn bà nhìn bề ngoài thô kệch, xấu
xí. Khi tôi và Phùng đưa ra lời khuyên và giải pháp cho mụ, tôi cứ đinh là
người đàn bà phải biết ơn, chịu ơn chúng tôi. Nhưng trớ trêu thay, sự
thực là ngược lại. Chính tôi và cả Đẩu là những người phải biết ơn
người đàn bà ấy. Một thằng lính đã qua trận mạc như tôi, nay trên trận
chiến không tiếng súng, tôi lại là kẻ thất bại.
Vâng ! Bác kể câu chuyện này với các cháu cũng là mỗi lần bác tự dặn
mình: hãy đừng bao giờ tự cho phép mình đơn giản, dễ dãi khi nhìn
nhận một sự việc, nhất là với một con người. Sự thấu hiểu lẽ đời của
người đàn bà làng chài, phẩm chất cao quý của bà - một người mẹ, một
người vợ - đã thực sự thuyết phục tôi cùng bạn tôi - chánh án Đẩu. Bác
tin chắc rằng sau khi câu chuyện của bác, các cháu sẽ tự nhận ra những
vẻ đẹp của chính người mẹ của các cháu, những người đang ngày đêm
lam lũ, tảo tần vì các cháu. Các cháu sẽ phát hiện ra vẻ đẹp của tất cả
những người thân yêu quanh cháu.
Nhân ngày mồng 8 tháng 3, tôi được mời tới trường THPT Thanh
Chương 1 để tham dự Lễ mít tinh kỉ niệm ngày Quốc tế Phụ nữ. Với tư

phu, tàn ác. Các cháu biết không, sau khi nghe người đàn bà làng chài
giãi bày căn nguyên bà không bỏ người chồng, bác và bác Đẩu mới thấy,
những lí do mình nêu ra nó mới nhỏ bé, tầm thường làm sao. ( Khối 12
ồ lên, có học sinh còn la to: Thế mà tầm thường ? Thế mà nhỏ ư ? Ba
ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận lớn…Tôi là tôi bỏ. Li dị là xong.
Bây giờ bình đẳng, ra toà là xong. )( Đợi các em lắng xuống, tôi tiếp)
- Các cháu ạ! Chính bác và bác Đẩu lúc đầu cũng nông nổi, nông cạn
như các cháu lúc này. Còn bây giờ, bác nói bé nhỏ, tầm thường là so với
những cái được to lớn khi người đàn bà có người chồng so với nếu bà li
dị, không còn chồng. Những điều sâu sắc đó bác có được là chính người
đàn đàn bà làng chài đã dạy cho bác. Các cháu không tin ư ! Các cháu
khối 10 và 11, nếu chưa đọc truyện, các cháu chưa hiểu, nhưng các
cháu 12, chắc cháu còn nhớ ! Người đàn bà đã giãi bày mới thấm thía,
cảm động làm sao: Đây là chị nói thành thực, chị cảm ơn các chú! Lòng
các chú tốt, nhưng các chú đâu phải là người làm ăn…nên các chú đâu
hiểu được cái việc của người làm ăn lam lũ, khó nhọc… Đám đàn bà
hàng chài chúng tôi cần một người đàn ông để chèo chống khi phong
ba, để làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục
đứa. …Đàn bà thuyền chài chúng tôi phải sống cho con …
Các cháu biết không ! Những lời giãi bày chất phác của người đàn bà
làm vỡ oà trong bác bao điều. Nói đơn giản, chiếc thuyền chài trên
biển, nếu không có người đàn ông đứng mũi chụi sào, sẽ trở thành
thuyền chết. Nếu người đàn bà bỏ người chồng, như một số cháu đã
nghĩ ( một số cháu ồ lên: Cả bác nữa!)- Vâng ! Cả chính bác lúc đầu cũng
nghĩ như vậy. “Bỏ”, con sẽ mất cha hoặc mất mẹ, tất cả sẽ ra sao, chắc
là các cháu có thể tự hiểu. Bi đát, đau thương gấp biết bao nhiêu lần.
Bây giờ các cháu ở thời hiện đại, thời thông tin, trí thức. Nhìn nhận của
các cháu có nhiều đổi mới. Nhưng những truyền thống, trong đó có
truyền thống gia đình thì không bao giờ cũ. Ngày nay, các cháu có thể
chuyển nghề này sang nghề khác; chuyển từ nơi này sang nơi khác một