Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật
hạn chế di chứng Thần kinh Trung
ương
sau Hồi sức Ngừng tuần hòan
Tóm tắt :
Qua khảo sát tiền cứu có so sánh 520 trường hợp cấp cứu ngừng tuần
hoàn trong 04 năm bằng các thuốc co mạch và bảo vệ thần kinh cho thấy :
- Thuốc co mạch liều cao trong cấp cứu giúp tăng tỷ lệ tim đập lại và
giảm di chứng – đặc biệt là các di chứng về thần kinh và hô hấp .
- Thuốc bảo vệ thần kinh góp phần hạ thấp hơn di chứng TKTư và tăng tỷ
lệ sống sót ra viện không di chứng. Cần bảo vệ TKTW ngay từ lúc bắt
đầu cấp cứu .
Abstract :
Study 520 patient with cardiac arrest emergency on 4 years show :
+ High dose of Vasoconstrictors help increasing ratio of restart and
decreasing sequences .
+ Neuroprotectors help more decreasing sequences CNS and increasing
survivors nosequence. Neuroprotection have to take on start .

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ :
Các kỹ thuật cấp cứu ngừng tuần hoàn (NTH) đã được đề xuất từ đầu thế
kỷ 20 và không ngừng được hòan chỉnh , bổ sung theo thời gian để nâng
cao dần hiệu quả tim đập lại lên 16 72% trên toàn thế giới như hiện nay .
Tuy nhiên vẫn còn tồn tại một thực tế là phần lớn ( 66 78% ) những người
đã được cứu vẫn không thể trở lại với cuộc sống bình thường do còn có
quá nhiều di chứng sau cấp cứu đặc biệt là các tổn thương ở não và phần
lớn đã trở thành tàn phế hoặc chỉ còn đời sống thực vật - trở thành nỗi
đau cho gia đình , một gánh nặng lớn về mặt nhân đạo và tài chính cho xã

) đã dẫn đến sự ra đời của Cerebrolysin năm 1997 với đặc tính duy trì sự
sống và tự bảo vệ của tế bào thần kinh tránh tổn thương khi thiếu máu ,
thiếu oxy đã dẫn đến nhiều ứng dụng rộng rãi trong lâm sàng ở thiếu máu
não do tắc mạch , do chấn thương và các bệnh lý do thóai hóa tế bào (
bệnh Alzheimer ) - nhằm tăng cường quá trình phát triển , kích thích khả
năng tự phục hồi tổn thương của các tế bào não ở vùng tranh tối tranh
sáng do thiếu máu . Giúp sinh trưởng tế bào thần kinh , hạn chế quá trình
oxy hoá và thu dọn các gốc tự do,hạn chế các quá trình tự hủy hoại tế bào
( apoptosis ) mà không tác động gì tới tuần hoàn, hô hấp hay các chức
năng khác của cơ thể .
Trên thực tế ở Việt nam tại hầu hết các phòng cấp cứu & từ kinh nghiệm
lâm sàng thực tiễn mọi người cũng đã từ lâu dùng Adrenalin trong cấp
cứu NTH với liều cao hơn liều chuẩn và phối hợp thêm một số thuốc
khác nữa nhưng hiện vẫn chưa có công trình nào đánh giá chính xác về
vấn đề này tại Việt nam . Phải phấn đấu không chỉ cứu sinh mạng mà còn
trả về cho xã hội một con người hòan hảo hơn theo đúng nghĩa và không
làm tăng thêm gánh nặng cho xã hội là mục đích chính của đề tài này
.Trên cơ sở đó chúng tôi cố gắng tập trung khảo sát 2 vấn đề chính :
+ Khả năng giúp hồi phục tuần hoàn của các phác đồ thuốc vận mạch
+ Ảnh hưởng đến di chứng TKTW sau Hồi sức của các loại thuốc cấp
cứu

II/ ĐỐI TƯỢNG & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :
2.1. Đối tượng NC :
* Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng nghiên cứu :
+ Tất cả các trường hợp ngừng tuần hòan không phải do các nguyên nhân
tổn thương ban đầu ở não ( Tai biến mạch máu não , vết thương hay chấn
thương sọ não … ) tại 4 tỉnh thành phía Nam trong các cơ sở y tế và cấp
cứu ngoại viện .
10 phút từ khi phát hiện NTH .+ Thời gian bắt đầu được cấp cứu

41 - 60 124 52
> 60 96 38
 387 133
Nhận xét : Không có sự khác biệt lớn về đối tượng nghiện cứu – phân bố
rải
đều theo các lứa tuổi . nam gặp nhiều hơn .

3.2 Hiệu quả cấp cứu tim đập lại :
3.2.1 Tỷ lệ đập lại :
Bảng 2 : Hiệu quả tim đập lại theo nhóm NC
Nhóm NC n Tỷ lệ
Ia 112/231 48,48%
IIa 82/153 53,59%
Ib 30/61 49,18%
IIb 42/75 56%
266/520 51,25% ( p < 0,05 )
Nhận xét :
- Thuốc co mạch liều cao xu hướng làm tăng hơn tỷ lệ tim đập lại
- Cerebrolysin không có ảnh hưởng gì đến khả năng đập lại của tim
- Tỷ lệ đập lại của nhóm II (54,23%) là cao hơn so với nhóm I ( 48,65%)
Thời gian tim đập lại trung bình khi hồi sức :
Bảng 3 : Thời gian đập lại theo nhóm
Nhóm NC Thời gian đập lại (fút) Tỷ lệ đập lại
Ia 1,834,5 112/231
IIa 0,622,3 82/153
Ib 1,214,7 30/61
IIb 1, 333,0 42/75
Nhận xét : - Nhóm II rút ngắn hơn rõ rệt thời gian tim đập lại

3.2.2 Liều lượng các thuốc sử dụng trong cấp cứu :

* Theo thời gian phục hồi lại huyết động :
Bảng 6 : Di chứng sau HSNTH và thời gian phục hồi huyết động :
< 5 ’ 5 -10 ‘ 11 - 20 ‘ 21 - 30 ‘ Σ
Không di chứng 8 8
Rối loạn ý thức 1 43 72 32 148
Suy hô hấp 3 32 45 31 111
HA thấp 2 20 45 49 116
Loạn nhịp 7 7 3 7 24
21 102 165 119 407
Nhận xét :
- Tỷ lệ di chứng tăng thuận chiều với thời gian tưới máu trở lại (r= 0,382)
- Không để lại di chứng chỉ gặp ở thiếu máu < 5 fút .
- Trung bình mỗi BN sau HS -NTH có 399/266 =1,5 loại di chứng , biến
chứng

Bảng7 : Di chứng sau HS gĩưa các nhóm NC
Di chứng
sau HS NTH Nhóm IA
112 Nhóm IB
30 Nhóm IIA
82 Nhóm II B
42 
266
Ha < 80mmHg 67 (59,8%) 11 (36,7%) 32 (39%) 7 (16,7%) 117(44%)
Loạn nhịp 7 (6,25%) 4 (13,3%) 7 (8,54%) 2 (4,76%) 20(7,52%)
Thở máy 64 ( 57,1%) 9 (30%) 30 (36,6%) 5 (11,9%) 108(40,6%)
RL ý thức 71 (63,4%) 10 ( 33%) 40 ( 48,8%) 7 (16,67%) 128(48,1%)
Tỷ lệ di chứng 209/112=1,87 37/30 =1,23 112/82 = 1,37 23/42 = 0,55
399/266 =1,508


DC TKTW 112 143 3 258

Nhận xét : - Tỷ lệ tim không đập lại ngược chiều với nồng độ Dopamin
- Tỷ lệ có di chứng TKTW tỷ lệ nghịch với liều lượng Dopamin

Bảng 10 : Tương quan giữa liều đầu Cerebrolysin với các di chứng về
TKTW sau HS
Thời gian dùng
Di chứng sau HS n 35 < 5 fút 5 – 10 fút 11 - 60 fút
Không DC 4 10ml 15 ml
RL ý thức 17 10ml 15 ± 5 ml 12,9±17 ml
RL hô hấp 14 0 10 ml 17,1±12,9ml

Nhận xét : - Nên dùng Cerebrolysin trong 5 -10 phút đầu
- Liều đầu có thể = 10 – 30ml

Bảng 11 : Phân tích các trường hợp không di chứng TKTW sau Hồi
sứcNTH
Liều đầu 60 phút đầu 24h đầu
Thời gian bắt đầu cấp cứu 1,322,286
Adrenalin (mg) 2,174,43
Dopamin (mg) 200 16,9285,87 86,4314,286
Cerebrolysin (ml) 7,512,5 18,57 7,1422,86
Chú thích : - Adre [(2x3mg) + (5x5mg)]/ liều đầu
- Dopamin [(4x200) + (3x400)] /60 phút & [(4x400) + (3x200)]/24h
- Cerebrolysin [(4x10) + (2x20) + (1x30)}] /24h
Các loại thuốc được dùng liều cao ngay từ đầu nhằm rút ngắn thời gian
thiếu máu

3.4 Đánh giá tổng quan về cấp cứu ngừng tuần hoàn :

được nhịp đập tự nhiên của tim và sự sống của con người .
+ Dopamin + Adrenalin tỏ ra có ưu thế hơn là việc sử dụng đơn độc chỉ
có Adrenalin trong cấp cứu NTH .
+ Không có sự khác biệt giữa Adrenalin & Dopamin vế tỷ lệ và thời gian
tim đập lại . Dopamin tiêm trực tiếp tỏ ra thuận lợi hơn trong cấp cứu vì
thường được đóng ống với liều lượng lớn (200mg) .
+ Việc sử dụng các thuốc bảo vệ thần kinh chưa thấy có ảnh hưởng gì đến
khả năng đập lại của tim và tình trạng huyết động .

IV.2 Về di chứng sau Hồi sức NTH :
+ Catecholamin liều cao có xu hướng ít để lại các di chứng về mặt thần
kinh , hô hấp hơn – có lẽ là do hiện tượng trung tâm hóa tuần hoàn đã
giúp làm giảm thiếu máu ở các cơ quan trọng yếu của cơ thể . Việc phục
hồi lại huyết động càng sớm càng ít để lại các di chứng, biến chứng sau
Hồi sức. Catecholamin liều cao có làm mạch nhanh hơn sau hồi sức
nhưng sự khác biệt chưa nhiều . Dù đôi khi có những loạn nhịp nhỏ do
tính tăng kích thích của Cathecholamin nhưng là không đáng kể gì so với
chuyện đã làm cho tim đập trở lại
+ Sự có mặt của các thuốc bảo vệ thần kinh ( neuroprotects ) và đặc biệt
là Cerebrolysin đã giúp làm giảm hơn các di chứng thần kinh trung ương
sau Hồi sức – tuy nhiên việc sử dụng chúng cần phải sớm hơn sau khi
tuần hoàn đã hồi phục trở lại và liều cao từ đầu tỏ ra lợi thế hơn , cũng
như tiết kiệm hơn do làm giảm được thời gian phải duy trì thuốc kéo dài
về sau . Một số trường hợp sử dụng Cerebrolysin tuy cũng thấy có loạn
nhịp nhẹ nhưng chưa thể phân biệt được đó là do tác dụng của
Cerebrolysin hay bởi các Cathecholamin liều cao và nhiều loại thuốc
cùng các biện pháp hồi sức khác được sử dụng đồng thời. Rainer 1997 đã
ghi nhận Cerebrolysin cũng có tác dụng ngoại ý với tỷ lệ rất thấp trong
2,39% do trong luợng phân tử cao nếu tiêm nhanh như cảm giác nóng,
tăng thân nhiệt , hiếm thấy hơn như : nhức đầu nhẹ, sốt, chán ăn, mất

so sánh có thể chưa thật chính xác, nên đặt ra yêu cầu là sẽ còn cần phải
tăng thêm số lượng các mẫu khảo sát trong tương lai . Tuy nhiên với các
nhóm nghiên cứu đều đã thuộc về nhóm mẫu lớn ( n = 31 - 200 ) nên các
kết luận vẫn có độ tin cậy chấp nhận được . Vấn đề quan trọng nhất là
phải làm thật nhanh và dùng các loại thuốc liều cao ngay từ đầu, không
để thời gian thiếu máu não kéo dài.

V. Kết luận :
Qua khảo sát 520 trường hợp cấp cứu ngừng tuần hoàn trong hơn 04 năm
tại nhiều cơ sở cấp cứu cho thấy :
- Thuốc co mạch liều cao và Dopamin trong cấp cứu giúp làm tăng tỷ lệ
tim đập lại & làm giảm di chứng đặc biệt là các di chứng về thần kinh và
hô hấp .
- Cerebrolysin góp phần hạ thấp hơn di chứng TKTW sau Hồi sức + tăng
hơn 2 lần tỷ lệ sống sót ra viện không di chứng .
- Cần chú ý hơn đến việc bảo vệ TKTW ngay từ lúc bắt đầu cấp cứu NTH
.

Kiến nghị : Nếu có thể được nên được mở rộng tăng thêm số lượng &
kích thước mẫu nghiên cứu trong tương lai để các kết luận khoa hoc sẽ
đạt được độ tin cậy cao hơn .