VIÊM GAN SIÊU VI B 1. Nguyên nhân
Bệnh do siêu vi viêm gan B (HBV = Hepatitis B virus) gây ra. Sau khi nhiễm, siêu
vi theo đường máu đến gan nhưng HBV tự nó không gây tổn thương gan trực tiếp,
mà do hoạt động của hệ miễn dịch chống lại HBV trong tế bào gan.

HBV bao gồm phần lõi ở trung tâm và lớp vỏ bao phủ bên ngoài. Lớp vỏ chứa một
protein mang tên kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg = hepatitis B surface
antigen). Phần lõi chứa HbcAg (hepatitis B core antigen), HBeAg (hepatitis B e
antigen), HBV DNA và DNA polymerase.
2. Dịch tễ
Nhiễm siêu vi B mạn tính là nguyên nhân thường nhất đưa đến tử vong do xơ gan
hoặc ung thư gan.
Hiện nay trên toàn thế giới, có 350 triệu người bị viêm gan mạn tính. Người Á
Châu có tỷ lệ bị nhiễm siêu vi gan B cao nhất trong số tất cả các nhóm chủng tộc.
Việt Nam thuộc nhóm nước có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B rất cao, khoảng 15%
dân số, tức khoảng 10-12 triệu người đang mang mầm bệnh.

3. Đường lây nhiễm
HBV được tìm thấy số lượng lớn trong máu. Ngoài ra còn hiện diện trong tinh
dịch, dịch tiết âm đạo, sữa mẹ, và nước bọt, nhưng rất ít trong nước tiểu và
không có trong phân. Lây truyền qua 04 đường, do tiếp xúc với máu hay dịch
tiết của người có chứa siêu vi viêm gan B :
1. Mẹ truyền sang con: trẻ sơ sinh, con của bà mẹ bị nhiễm siêu vi B. Ðây là
đường lây quan trọng nhất.
2. Ðường tình dục: hoạt động tình dục cùng giới đồng tính nam hoặc khác

triệu chứng bớt dần, người bệnh hồi phục hoàn toàn.
2. Viêm gan tối cấp
Hiếm khi viêm gan B cấp diễn tiến thành suy gan cấp, các triệu chứng xuất
hiện đột ngột hơn, nặng hơn và tử vong > 80% do
- Hôn mê gan
- Xuất huyết: người bệnh nôn ói ra máu, tiêu ra máu, tiểu ra máu, các vết
hoặc các đám đỏ bầm dưới da, chảy máu chỗ chích thuốc.
3. Viêm gan mạn
Giai đoạn nhiễm HBV mạn tính kéo dài nhiều năm, có thể không có triệu
chứng, cuối cùng dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng như xơ gan, ung thư
gan…Hoặc chỉ có các triệu chứng âm ỉ nhưng kéo dài.
Viêm gan mạn có thể xuất hiện dưới 2 thể bệnh:
- Thế tiềm ẩn (thể dai dẳng) thường chỉ có những triệu chứng không rõ rệt
như mệt mỏi, ăn uống chậm tiêu, táo bón
- Thể hoạt động (thể tấn công) thì các triệu chứng rõ rệt hơn: người bệnh suy
nhược, rất yếu, chán ăn, no hơi, đầy bụng thường bị dị ứng, nổi mề đay,
ngứa, và thỉnh thoảng lại có đợt sốt tự nhiên.
7. Chẩn đoán
Muốn xác định tình trạng nhiễm HBV cũng như phân biệt giai đoạn cấp hay mạn
tính hoặc người lành mang mầm bệnh, cần phải xét nghiệm máu.
Ý nghĩa của các kết quả xét nghiệm

- HbsAg: thời gian trung bình từ khi nhiễm HBV đến khi HBsAg (+) là 30
ngày (có thể từ 6-60 ngày). Hiện nay với xét nghiệm PCR (phản ứng chuỗi
polymerase) là phương pháp nhạy cảm nhất để xác định mức HBV DNA, có
thể phát hiện HBV DNA 10-20 ngày trước khi HBsAg (+). Ở những người hồi
phục sau viêm gan B cấp, ức chế hay đào thải được virus thì HBsAg chỉ có
trong 4 tháng kể từ lúc xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Nhiễm viêm gan B mạn
được định nghĩa là sự tồn tại HBsAg hơn 6 tháng.
- HbeAg: tiếp theo sự hiện diện HBsAg trong máu, xuất hiện HBeAg và anti-

2. Lamivudine (1998)
3. Adefovir dipivoxil (2003)
4. Entecavir (2005)
5. PEG-Interferon alfa 2a (2005)
6. Telbivudine (2006)
Xét nghiệm định lượng siêu vi B có thể thực hiện mỗi 3 -6 tháng để đánh giá sự
đáp ứng với điều trị. Số lượng siêu vi B tốt nhất được thực hiện bằng xét nghiệm
Real-time PCR do kỹ thuật này có khỏang dao động rộng từ 100 bản sao/mL đến
10
9
bản sao/mL.
9. Phòng bệnh ngừa nhiễm siêu vi B
- Không dùng kim chung với người khác.
- Quan hệ tình dục an toàn.
- Không dùng chung các vật dụng vệ sinh cá nhân có dính máu và dịch tiết
của người khác.
- Nhân viên y tế phải thận trọng khi tiếp xúc với máu, giữ gìn vệ sinh an toàn.
- Giữ gìn sức khỏe tổng quát.
- Từ bỏ bia rượu.
- Cách tốt nhất là tiêm chủng vaccine phòng viêm gan B. Chích ngừa không
chỉ giúp phòng ngừa bệnh này mà còn gián tiếp phòng ngừa ung thư gan. Tuy
nhiên, do nước ta có tỉ lệ nhiễm HBV cao, nên trước khi chích ngừa cần phải
thử máu xem đã bị nhiễm hay chưa. Xét nghiệm tối thiểu cần làm là HBsAg và
anti-HBs. HBsAg cho biết có bị nhiễm hay không, còn anti-HBs cho biết cơ
thể đã được bảo vệ hay chưa. Khi cả hai xét nghiệm này âm tính thì mới chích
ngừa. Còn HBsAg (-), antiHBs (+), nghĩa là bệnh nhân đã nhiễm nhưng đã
khỏi bệnh, cơ thể đủ sức tạo được kháng thể bảo vệ thì không cần thiết phải
chích ngừa.
10. Những ai cần chích ngừa vaccin viêm gan siêu vi B
- Tất cả trẻ sơ sinh, trẻ em.

kiểm tra mức HBsAb hàng năm để chích nhắc khi HBsAb giảm xuống dưới 10
IU/L.
BS NGUYỄN THỊ
NGỌC DUNG