1

sở giáo dục & Đào tạo vĩnh phúc
trờng thpt đội cấn nguyễn cao cờng sáng kiến kinh nghiệm

vận dụng phơng pháp dạy học dự án
vào trờng trung học phổ thông
3

nội dung

1. Khái niệm dự án
Từ điển bách khoa mở Uy-ki (Wikipedia) tiếng Việt định nghĩa: dự án là tập hợp các công
việc nối tiếp nhau đợc thực hiện trong một khoảng thời gian xác định, với những nguồn lực
nhất định nhằm đạt đợc những mục tiêu cụ thể, rõ ràng, làm thoả mn nhu cầu của đối
tợng hớng đến. Định nghĩa thứ hai đầy đủ và rõ ràng.
Dự án có các đặc điểm là:
có một hoặc một số mục tiêu rõ ràng mà định hớng luôn đợc duy trì trong suốt thời
gian thực hiện dự án và sản phẩm cuối cùng luôn đợc đánh giá xem là có đạt mục tiêu
đề ra hay không;
có thời gian biểu cụ thể, thể hiện ở sự cụ thể của các mốc thời gian trong kế hoạch của dự
án;
có sự giới hạn về các nguồn lực: phơng tiện, kinh phí, thời gian;
có tính phức hợp vì nó liên quan đến nhiều lĩnh vực.
2. Khái niệm phơng pháp dạy học dự án
Phơng pháp dạy học dự án là phơng pháp dạy học tích cực trong đó ngời học tự xây
dựng kiến thức và kĩ năng của mình thông qua việc thực hiện một dự án cụ thể.
Dự án này, gọi là dự án dạy học hoặc dự án học tập, có thể nảy sinh từ ý tởng của ngời
dạy hoặc ngời học, từ một câu hỏi hoặc từ một vấn đề cùng quan tâm trong một tiết học
hoặc trong một cuộc tranh luận hàng ngày. Dự án dạy học có thể liên quan đến một hoặc
nhiều môn học khác nhau, có thể đợc thực hiện bởi cá nhân hoặc theo tập thể nhóm, có thể

Guides de France) đ tiến hành cho trẻ em và thanh niên trên toàn thế giới, không phân biệt
quốc tịch; sắc tộc; văn hoá; tôn giáo và hoàn cảnh x hội, cùng thực hiện những dự án học
tập với các mục đích giáo dục về nhân cách; giới tính; lối sống cộng đồng và sự tôn trọng
thiên nhiên [24]. Dự án Con-Vịt (ColVis, Collaborative Visualization) ở Ca-na-đa cho phép
một sự hợp tác làm việc qua mạng giữa các học sinh.
Phơng pháp dạy học dự án du nhập vào nớc ta từ năm 2003. Chơng trình dạy học cho
tơng lai của Bộ Giáo dục và Đào tạo đ triển khai thí điểm dạy học dự án tại 20 trờng học
thuộc 9 tỉnh thành trong cả nớc. Hiện nay, dạy học dự án là một trong những hớng nghiên
cứu u tiên của bộ môn phơng pháp giảng dạy vật lí ở trờng Đại học S phạm Hà Nội.
4. Tiến trình dạy học dự án
Pha 1- Tiền dự án: Trong pha này giáo viên chuẩn bị cho việc tổ chức dự án. Giáo viên cần
xác định đợc các mục tiêu cần đạt của dự án, dự kiến khoảng thời gian tiến hành dự án, lên
kế hoạch tổ chức dự án. Giáo viên cũng cần chuẩn bị đầy đủ những điều kiện cần thiết cho
việc tổ chức dạy học dự án: nội dung dạy học, địa điểm dạy học, trang thiết bị, thí nghiệm,
các công cụ đánh giá, kinh phí, Việc dự kiến trớc đợc những khó khăn của học sinh
trong quá trình thực hiện dự án cũng là cần thiết. Pha tiền dự án dù diễn ra trong thời gian

5

ngắn hay dài nhng việc thực hiện tốt nó sẽ có vai trò quyết định đối với việc tổ chức thành
công dự án.
Pha 2- Chuẩn bị: Dự án học tập có thể nảy sinh từ nhiều nguồn khác nhau trong nhiều bối
cảnh khác nhau nh đ nói ở trên. Nhng tất cả học sinh đều phải có cơ hội để thảo luận về
các chủ đề dự án. Việc đề xuất và lựa chọn các chủ đề dự án có thể thực hiện thông qua
phơng pháp hiến kế tập thể (brainstorming), sơ đồ t duy, phiếu học tập, kĩ thuật CATKON
(Cái gì?; Ai?; Tại sao?; Khi nào?; ở đâu?; Nh thế nào?), Tiếp đó, học sinh hoặc các
nhóm học sinh cần phải lập một kế hoạch thực hiện dự án trong đó xác định rõ chủ đề dự án,
các mục đích cần đạt, các công việc cần làm với thời hạn hoàn thành và địa điểm thực hiện,
các nguồn thông tin và phơng tiện có thể khai thác: sách; báo; tạp chí; trang oép (web);
những ngời có kinh nghiệm; vật liệu; công cụ; , chi phí cần thiết, các tiêu chí đánh giá, sự

thức đến học sinh mà là ngời trung gian mang đến cho học sinh những sự hỗ trợ khi cần
nh các nguồn thông tin, các phơng tiện, Giáo viên còn là ngời đồng hành của các
nhóm dự án, giúp đỡ các nhóm giải quyết các vấn đề khó khăn, thảo luận với các nhóm về
phơng pháp làm việc và động viên; khích lệ các nhóm . Nh một đạo diễn, giáo viên tổ
chức các hoạt động học tập cần thiết cho việc thực hiện dự án của học sinh. Nh một nhạc
trởng, giáo viên điều khiển và định hớng các hoạt động học tập của học sinh để đảm bảo
dự án đi đến thành công.
Dới sự hỗ trợ của giáo viên, học sinh tham gia tích cực và chủ động vào rất nhiều hoạt động
học tập khác nhau trong suốt quá trình dự án. Họ tự đề xuất các vấn đề nghiên cứu, tự tổ
chức công việc và các hoạt động học tập: tìm kiếm thông tin; khai thác các công cụ; chế tạo
sản phẩm, tự đánh giá bản thân và tham gia đánh giá bạn bè trong dự án, và qua đó tự
xây dựng cho mình các kiến thức và năng lực bổ ích. Trong dạy học dự án, học sinh không
còn là những con rối hoạt động thụ động theo sự điều khiển của giáo viên mà thực sự trở
thành tác giả của việc học tập của họ.
6. So sánh phơng pháp dạy học dự án và phơng pháp truyền thống
Dạy học truyền thống Dạy học dự án
Mục tiêu
Học sinh thuộc và nhớ kiến
thức, biết vận dụng kiến thức để
giải bài tập.
Học sinh hiểu kiến thức và biết vận
dụng kiến thức để giải quyết những
nhiệm vụ thực tiễn.
Do sách giáo khoa và giáo viên
quyết định.
Do học sinh hoặc giáo viên đề xuất
trên cơ sở năng lực và hứng thú của
học sinh.
Nội dung
ít có tính liên môn.

học sinh không có dự định trớc
về sản phẩm
Học sinh hình dung trớc về sản
phẩm và hiện thực hoá nó trong quá
trình học
Học nhóm
Rất ít hoặc nếu có thì cũng do
giáo viên chia nhóm
Học sinh tự thành lập nhóm
Sự đánh giá chỉ tập trung đến
kết quả cuối cùng.
Sự đánh giá đợc thực hiện trong suốt
quá trình học tập.
Đánh giá
Là việc của giáo viên.
Bao gồm đánh giá của giáo viên, tự
đánh giá của học sinh và đánh lẫn
nhau giữa các học sinh.

7. Dự án dạy học Sử dụng năng lợng nhiệt mặt trời ở trờng THPT Đội Cấn
Dự án này đợc tổ chức trong một tuần từ chiều thứ Bảy 16/5/2009 đến chiều thứ Bảy
23/5/2009. 20 học sinh từ các lớp 11A2, 11A3, 11A4 tự nguyện đăng kí tham gia dự án.
Buổi học đầu tiên, các em đ tự chia thành 5 nhóm, đặt tên nhóm, bầu nhóm trởng và th
kí, và đề xuất rất nhiều vấn đề liên quan đến chủ đề Sử dụng năng lợng nhiệt mặt trời.
Sau khi tìm kiếm các thông tin trên mạng, mỗi nhóm đ có ý tởng chế tạo một thiết bị nhiệt
mặt trời đơn giản. Buổi học thứ hai, vào chiều thứ Hai 18/5/2009, các nhóm trình bày về ý
tởng dự án của nhóm mình để giáo viên và các bạn bè góp ý. Từ thứ Ba 19/5 đến thứ Sáu
22/5/2009, các nhóm làm việc ở nhà và đều hoàn thành sản phẩm đồng thời còn thử nghiệm
thành công sản phẩm. Buổi học cuối cùng chiều thứ Bảy 23/5/2009, các nhóm lần lợt trình
bày kết quả dự án của nhóm mình và tham gia đánh giá kết quả dự án của các nhóm bạn bè.


vũ thị quỳnh -
tk
11A2

NGuyễn công quân
11A3

2
Quả cầu
lửa
Đặng văn thịnh
11A2

Bếp mặt trời dạng pa-ra-bôn
đàm hữu đạt -nt

11A2

Nguyễn Kim dung -tk

11A2

nguyễn thị hoài
11A2

3 HDA2
Phạm văn hải
11A2



11A4

nguyễn đình long
11A4

5
Niềm tin
ánh sáng

vũ thị huyền trang
11A4

Máy sấy nông sản Nh vậy, thông qua dự án, các em học sinh đ không chỉ tiếp thu đợc những kiến thức bổ
ích và thực tiễn về năng lợng nhiệt mặt trời cũng nh về các thiết bị nhiệt mặt trời mà còn

9

hình thành cho mình đợc nhiều kĩ năng sống quan trọng nh kĩ năng làm việc nhóm, kĩ
năng thực hành, Hứng thú học tập và nghiên cứu khoa học của học sinh trớc, trong và
sau dự án đợc thể hiện rõ rệt.
Dự án dạy học Sử dụng năng lợng nhiệt mặt trời mà tôi thực hiện ở trờng THPT Đội
Cấn đ đợc đa tin trên nhiều trang oép (web) nh:
http://www.mangkhoahoc.com/khoahoc/159/CategoriesID/495/ItemID/1466/Sang_tao_gian