<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>
<b>UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN ĐAN PHƯỢNG</b>
<b>TRƯỜNG THCS LIÊN HỒNG </b>
<b> </b>
<b>SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM</b>
<i><b>“Vận dụng phương pháp dạy học theo góc vào giảng dạy mơn</b></i>
<i><b>sinh học 9 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh”</b></i>
<b>Môn: Sinh học </b>
<b>Cấp học: THCS</b>
<b>Tác giả: Nguyễn Hồng Thanh</b>
<b>Đơn vị công tác: Trường THCS Liên Hồng</b>
<b>Chức vụ: Giáo viên</b>
<b> </b>
<b> </b>
<b>A.ĐẶT VẤN ĐỀ</b>
<b>I.</b> <b>LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI</b>
Sinh học là một môn khoa học thực nghiệm, trong quá trình tiếp cận kiến
thức địi hỏi người học phải trải qua thực hành thí nghiệm để nắm bắt và kiểm
chứng lại lí thuyết đã học. Trước đây cũng như những môn học khác chủ yếu
sử dụng phương pháp dạy học truyền thống: thuyết trình, đàm thoại, luyện tập;
ngày nay, đã cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống đó và sử dụng
<b>IV. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU</b>
Qua các năm học 2018 – 2019 , 2019 - 2020
<b>V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU </b>
- Phương pháp khảo sát điều tra
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp so sánh.
<b>B. NÔI DUNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU</b>
<b>I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ</b>
<b>1. Khái quát chung về dạy học tích cực.</b>
<b>1.1.Thế nào là tính tích cực học tập?</b>
Tính tích cực (TTC) là một phẩm chất vốn có của con người, bởi vì để tồn
tại và phát triển con người luôn phải chủ động, tích cực cải biến mơi trường tự
nhiên, cải tạo xã hội. Vì vậy, hình thành và phát triển TTC xã hội là một trong
những nhiệm vụ chủ yếu của giáo dục.
Tính tích cực học tập - về thực chất là TTC nhận thức, đặc trưng ở khát
vọng hiểu biết, cố gắng trí lực và có nghị lực cao trong qúa trình chiếm lĩnh tri
<i>thức. TTC nhận thức trong hoạt động học tập liên quan trước hết với động cơ</i>
<i>học tập. Động cơ đúng tạo ra hứng thú. Hứng thú là tiền đề của tự giác. Hứng</i>
thú và tự giác là hai yếu tố tạo nên tính tích cực. Tính tích cực sản sinh nếp tư
duy độc lập. Suy nghĩ độc lập là mầm mống của sáng tạo. Ngược lại, phong
cách học tập tích cực độc lập sáng tạo sẽ phát triển tự giác, hứng thú, bồi dưỡng
động cơ học tập. TTC học tập biểu hiện ở những dấu hiệu như: hăng hái trả lời
các câu hỏi của giáo viên, bổ sung các câu trả lời của bạn, thích phát biểu ý kiến
<i>Bước 1: Xem xét các yếu tố cần thiết để học theo góc đạt hiệu quả.</i>
<b>-</b> <i>Lựa chọn nội dung bài học phù hợp. </i>
<b>-</b> <i>Thời gian học tập: Việc học tập theo góc khơng chỉ tính</i>
đến thời gian học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập mà còn cả thời gian giáo viên
hướng dẫn giới thiệu, thời gian học sinh lựa chọn góc xuất phát, thời gian học
sinh luân chuyển góc.
<i>Bước 2 : Xác định nhiệm vụ và hoạt động cụ thể cho từng góc.</i>
<b>-</b> Đặt tên các góc sao cho thể hiện rõ đặc thù của hoạt động
học tập ở mỗi góc và có tính hấp dẫn học sinh.
<b>-</b> Thiết kế nhiệm vụ ở mỗi góc, quy định thời gian tối đa
cho hoạt động ở mỗi góc và các cách hướng dẫn học sinh chọn góc, luân chuyển
các góc cho hiệu quả.
<b>-</b> Biên soạn phiếu học tập, văn bản hướng dẫn thực hiện
nhiệm vụ…
<b>-</b> Xác định và chuẩn bị những thiết bị, đồ dùng, phương
tiện cần thiết cho học sinh hoạt động.
<b>2.2.2. Giai đoạn tổ chức cho học sinh học theo nhóm.</b>
<i>Bước 1: Sắp xếp khơng gian lớp học:</i>
Tổ chức trao đổi/chia sẻ (thực hiện linh hoạt) - Tiêu chí học theo: Học theo
góc 1. Tính phù hợp 2. Sự tham gia 3. Tương tác và sự đa dạng.
<b>2.3. Một số điểm cần lưu ý khi dạy học theo góc</b>
Có nhiều hình thức tổ chức cho học sinh học theo góc. Ví dụ:
a. Tổ chức góc theo phong cách học dựa và chu trình học tập của Kobl
b. Tổ chức học theo góc dựa vào hình thành các kĩ năng môn học.
c. Tổ chức học theo góc liên hệ chặt chẽ với học theo hợp đồng trong đó bao
gồm các góc “phải” thực hiện và các góc “có thể” thực hiện.
<b>II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ</b>
<b>1. Những hạn chế của hoạt động đổi mới phương pháp dạy học.</b>
<b> </b>Bên cạnh nhiều kết quả bước đầu đạt được việc đổi mới phương pháp dạy
học còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục:
- Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS đối với nhiều
giáo viên chưa mang lại kết quả cao. Truyền thụ tri thức một chiều vẫn là chủ
đạo.
- Số giáo viên thường xuyên chủ động phối hợp áp dụng các phương
pháp dạy học phát huy tính tích cực chưa nhiều.
- Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết. Việc rèn kỹ năng
sống, kỹ năng giải quyết các tính huống thực tiễn cho học sinh chưa được quan
SL TL SL TL SL TL SL TL
9A, 9B
(Đối chứng)
75 10 13,3 26 34,7 35 46,7 4 5,3
9C, 9D
(Thực nghiệm)
75 11 14,7 25 33,3 34 45,3 5 6,7
<b>III. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN</b>
Trong q trình giảng dạy bộ mơn sinh 9, khi nghiên cứu chương trình tơi
thấy có nhiều tiết học có thể áp dụng phương pháp “Dạy học theo góc” có hiệu
quả nhằm phát huy tính tích cực của học sinh. Trong phạm vi của đề tài này tôi
xin giới thiệu một số giáo án tiết dạy minh họa sau:
<b>Giáo án 1: Bài 20: Thực hành quan sát và lắp mơ hình ADN </b>
<b>I.MỤC TIÊU</b>
<b> Sau bài học, học sinh cần đạt được: </b>
<i><b>1. Kiến thức: </b></i>
<i><b>2. Kĩ năng:</b></i>
- Rèn được kĩ năng quan sát và phân tích mơ hình ADN
<b>Chuẩn bị của Học sinh ;</b>
<b>- SGK Sinh học 9, vở ghi, bút chì, thước….</b>
- Đọc trước bài học: Quan sát và lắp mơ hình
- Ơn lại kiến thức về cấu tạo và cơ chế nhân đôi ADN và bán chất
hóa học của gen, cơ chế tổng hợp ARN và Prôtêin
- Mỗi học sinh chuẩn bị viết bài thu hoạch
<i><b>2. Phương pháp:</b></i>
Học theo góc ,thực hành, thảo luận nhóm ,trực quan ,vấn đáp …
<b>Hoạt động của giáo viên</b> <b>Hoạt động của học sinh</b>
<b>Khởi động:</b>
- Gọi 1 em học sinh : Mô tả cấu trúc
không gian của phân tử ADN
- GV chốt và dẫn dắt vào bài mới.
Để nắm kỹ cấu trúc khơng gian của
ADN theo mơ hình của J.oatxơn và F.
Crick ta sẽ thực hành quan sát và lắp ráp
mơ hình ADN.
- HS đứng tại chỗ trả lời
- HS khác nhận xét, đánh giá
<b>21.</b> Nhiệm vụ cá nhân học sinh nghiên cứu nội dung SGK Mục 2 :
+ Khi lắp ráp thành mơ hình hồn chỉnh học sinh tiến hành mấy bước ?
+ Khi lắp xong mơ hình cần kiểm tra những điều gì ?
<b>2.2. Mỗi cá nhân ghi ý kiến của mình vào khung ngoài giấy A</b>O
<b>2.3 . Một HS sẽ ghi những nội dung trùng lặp của các cá nhân vào khung</b>
giữa của giấy Ao
<b>PHIẾU HỌC TẬP : GÓC ÁP DỤNG</b>
<b> Cá nhân + nhóm (Thời gian thực hiện tối đa10 phút)</b>
<b>1. Mục tiêu : Từ các quy trình lắp ráp, học sinh có thể áp dụng thực hành lắp</b>
ráp mơ hình ADN
<b>2.Nhiệm vụ : Căn cứ vào quy trình và kiến thức đã học từng nhóm hồn thành</b>
lắp ráp mơ hình ADN .
<b> Giáo án 2: Bài 60: Bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái </b>
<b>I. MỤC TIÊU:</b>
<b>Sau bài học, học sinh cần đạt được: </b>
<i><b>1. Kiến thức: </b></i>
Giấy Ao, phiếu giao việc, băng dính, kéo
<b>Chuẩn bị của Học sinh ;</b>
<b>- SGK Sinh học 9, vở ghi, bút chì, thước….</b>
- Đọc trước bài học: Bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái
<i><b>2. Phương pháp:</b></i>
Học theo góc ,dạy học nêu và giải quyết vấn đề, hợp tác theo nhóm , kĩ
thuật khăn trải bàn, trực quan ,vấn đáp
<b>III. HOẠT ĐỘNG DAY - HỌC </b>
<b>Hoạt động 1: Hoạt động khởi động</b>
<i>GV đưa tình huống xuất phát: </i>
Bảo vệ mơi trường chính là bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái. Vậy bảo vệ đa dạng
các hệ sinh thái nhằm mục đích gì? Chúng ta tìm hiểu nơi dung bài hơm nay.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
<b>Hoạt động của giáo viên</b> <b>Hoạt động của học sinh</b>
<b>Ổn định tổ chức.</b>
Giới thiệu các góc và các nhiệm vụ cụ
thể ở mỗi góc (3 góc):Góc phân tích,
- GV tổ chức cho học sinh trình bày
kết quả đã đạt được ở từng góc. Yêu
cầu đại diện của nhóm học sinh đang
ngồi tại vị trí của góc nào sẽ trình bày
kết quả đạt được ở góc đó.
<b>- - Chốt kiến thức đúng.</b>
- Đại diện của các góc lần lượt trình
bày kết quả.
<b>- Trong khi đại diện của 1 nhóm trình</b>
bày kết quả, các nhóm khác theo dõi và
cử đại diện đến tại vị trí góc đó để so
sánh và đối chiếu với kết quả nhóm
mình, nhận xét hoặc bổ sung (nếu có ).
<b>Hoạt động 3: Củng cố, vận dụng </b>
<b>- GV: sử dụng sơ đồ tư duy để củng cố bài</b>
<b>- Cho học sinh trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm củng cố kiến thức của bài</b>
thơng qua trị chơi: “Ai nhanh hơn”
<b>- Vận dụng: giải quyết một số tình huống trong thực tiễn đời sống</b>
<b>Hoạt động 4: Dặn dị</b>
<b>- Học bài và ghi nhớ phần tóm tắt cuối bài. </b>
<b>PHIẾU HỌC TẬP : GÓC QUAN SÁT (10 phút)</b>
<i><b>1. Mục tiêu : </b></i>
- Chỉ ra được sự đa dạng của các hệ sinh thái thông qua các ví dụ trên
hình.
- Trình bày được một số biện pháp bảo vệ hệ sinh thái biển và hiệu quả
của các biện pháp đó.
<b>2. Nhiệm vụ</b> : Quan sát hình 60.1 và hoàn thành các nhiệm vụ sau:
Hệ sinh thái ... Hệ sinh thái ... Hệ sinh thái ...
Hệ sinh thái……… Hệ sinh thái... Hệ sinh thái...
<i>Hình 60.1. Một số hệ sinh thái</i>
a. Điền tên các hệ sinh thái vào chỗ trống tương ứng dưới mỗi hình
b. Trình bày về vai trò của hệ sinh thái biển . Đưa ra một số biện pháp bảo
vệ hệ sinh thái biển.
<b>PHIẾU HỌC TẬP : GÓC ÁP DỤNG (10 phút)</b>
<i><b>1. Mục tiêu : </b></i>
- Chỉ ra được sự đa dạng của các hệ sinh thái thơng qua các ví dụ
- Trình bày được một số biện pháp bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp
Đồi chè Vườn tiêu
<i> Từ kết quả, cho thấy:</i>
Có tới 90% số học sinh thấy hứng thú và rất hứng thú với phương
pháp dạy học theo góc, khơng có học sinh nào thấy nhàm chán trong học tập.
Có 60% số học sinh mong muốn được học với phương pháp này một
cách thường xuyên. Điều đó chứng tỏ học sinh đã bắt đầu thích thú với
<i>phương pháp dạy học theo góc. </i>
<b>2. Kết quả định lượng.</b>
Tôi đã tiến hành kiểm tra các bài 1 tiết, học kì khối 9 sau khi áp dụng sáng
kiến vào giảng dạy tại trường (với yêu cầu đề bài giống đối chứng ) thu được kết
<i>quả ở bảng số liệu điều tra có so sánh với kết quả trước khi thực hiện (phần phụ </i>
<i>lục số II).</i>
Từ kết quả cho thấy đối với học sinh ở lớp thực nghiệm, đa số học sinh rất
thích thú với phương pháp học tập theo góc. Chất lượng học tập bộ mơn sinh ở
lớp thực nghiệp được nâng lên đáng kể, thể hiện ở: tỉ lệ học sinh khá giỏi tăng
cao, tỉ lệ học sinh trung bình giảm và đặc biệt là khơng cịn học sinh có bài yếu,
kém.
Năm học vừa rồi chất lượng bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn sinh
của giáo viên đạt kết quả tương đối cao và có nhiều tiến bộ so với các năm học
trước với 4 giải cấp huyện (1 giải nhất, 3 giải nhì) và 9 giải cấp thành phố(1 giải
nhì, 7 giải ba, 1 giải khuyến khích).
Thực ra, các kết quả cịn phụ thuộc nhiều yếu tố nhất là từng lứa tuổi học
sinh. Song các kết quả nhà trường và cá nhân đã đạt được phần nào nói lên
kiến thức đã có để làm bài tập, trả lời câu hỏi và hơn thế nữa các em còn biết
vận dụng ngay cả trong những lúc vui chơi, tham gia thể dục thể thao và trong
lao động. Qua đó khơng ngừng nâng cao chất lượng môn học, nâng cao hiệu quả
giáo dục.
Hiện nay, khơng cịn hiện tượng học sinh ỷ lại, hay thụ động trong dạy và
học môn sinh học 9 . Nhưng khi bắt đầu làm quen với phương pháp “dạy học
theo góc” thì cơ và trị thật là bỡ ngỡ. Vì là phương pháp mới nên địi hỏi phải
có thời gian làm quen và rèn luyện. Thời gian rèn luyện càng nhiều thì kĩ năng
càng nhuần nhuyễn, do vậy thúc đẩy cơ và trị khơng ngừng cố gắng rèn luyện
để có được kết quả tốt nhất, thành tích cao nhất và hưng phấn nhất.
Mặc dù còn hạn chế về mặt thời gian nghiên cứu, số liệu thực nghiệm còn
mỏng, nhưng những kết quả sơ bộ của đợt thực nghiệm tại trường THCS đã
chứng minh phương pháp mà sáng kiến đề xuất là một phương pháp tốt góp
phần giải quyết những tồn tại thực trạng và nâng cao chất lượng dạy học cho bộ
môn sinh học 9 trong trường trung học cơ sở.
<b>2. Khuyến nghị.</b>
<b>2.1. Đối với Ban giám hiệu trường THCS</b>
mới phương pháp dạy học.
Hàng năm tiếp tục tổ chức hội giảng cấp trường từ một đến hai đợt theo
hướng tiệm cận cách thức tổ chức thi giáo viên giỏi các cấp.
<b>2.2. Đối với Phòng giáo dục</b>
Mời giảng viên các trường đại học về huyện tập huấn đổi mới phương pháp
dạy và học môn sinh 0 4 71
Kết quả và tỷ lệ % Nội dung 1 04 15 356
1,1% 4 % 94,9%
6
Em rất thích học với phương pháp dạy học
theo góc (hoạt động nhóm) vì nó đáp ứng nhu
cầu học tập của em.
0 20 55
7 Em được tham gia đầy đủ ở các góc học tập
và tích cực hoạt động nhóm 0 1 74
8 Em có thực sự hứng thú với phương pháp học
tập này 0 7 68
9 Phương tiện, cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu
vận dụng phương pháp 0 17 58
10
Em có thích các thầy cô thường xuyên áp
dụng phương pháp này trong giảng dạy bộ
L
S
L
T
L
S
L
T
L
9A, 9B
(Đối chứng)
75 1
0
1
3
,
3
2
6
3
4
,
7
3
5
4
6
,
7
4 5,
g số
học
sinh
<b>Xếp loại bài kiểm tra</b>
<b>Giỏi</b> <b>Khá</b> <b>Tb</b> <b>Yếu</b>
Copyright: Tài liệu đại học ©