CƠ CHẾ BỆNH SINH VÀ QUÁ
TRÌNH TIẾN TRIỂN TỰ NHIÊN CỦA
BỆNH UNG THƯ

Mục tiêu học tập
1. Kể được các đặc tính của tế bào ung thư
2. Mô tả được các giai đoạn tiến triển của bệnh ung thư.

I. TẾ BÀO UNG THƯ
Muốn nghiên cứu bệnh sinh của bênh ung thư, trước hết phải nghiên cứu tế
bào ung thư và cơ sở sinh học phân tử của ung thư
1. Nguồn gốc của tế bào ung thư
Có một số thuyết khác nhau nhằm giải thích các quan sát quần thể về tế bào
ung thư.
1.1. Thuyết đơn dòng
Là quan niệm kinh điển cho rằng: Khối u phát sinh từ một tế bào mẹ nhân
lên. Ví dụ : Ở bệnh bạch cầu tủy trên phụ nữ da đen thấy đồng nhất loại tế bào
thương tổn nhiểm sắc thể số 10. Các tế bào đều tiết men gluco 6 phosphate
Dehydroglubuline.
1.2. Thuyết đa dòng tế bào
Khi quan sát hình thái và chức năng thì thấy:
- Tổ chức ung thư có nhiều loại tế bào nên chẩn đoán tế bào học dễ nhầm
lẫn.
- Về chức năng: Có nhiều chất chỉ điểm sinh học.
1.3. Thuyết về kém ổn định gen của tế bào ung thư
Có thể ban đầu là một dòng, do gen ung thư không ổn định nên có các tế
bào biến dị sinh ra hàng loạt các tế bào hổn hợp.
Ví dụ: + U lymmphô ác tính tế bào lớn, tế bào nhỏ.
+ Các loại ung thư phổi thể hổn hợp, ung thư liên kết thể
hổn hợp.
2. Đặc tính của tế bào ung thư

không bị ung thư.
Những Oncogen do virút bơm vào cơ thể giống với AND của virus.
3.3. Điều hòa và điều trị gen ung thư
Người ta tìm thấy trên cơ thể con người trên 50.000 loại gen do chiếc xuất
AND Southern Blot và kỹ thuật thủy phân các đoạn Nucleotide bằng men
Transcriptase.
Người ta cũng tìm ra trên 40 loại Oncogen và cũng từng ấy gen kiềm chế
Oncogen và những loại Proteine hoạt hóa gọi là yếu tố tăng trưởng.
Nguyên tắc điều trị là: thủy phân Oncogen, thay thế một loại gen bằng kỹ
thuật men Transcriptase. Tuy nhiên vấn đề này còn đang được nghiên cứu.
Tóm lại cơ chế bệnh sinh ung thư là:
Sự phát triển vô tổ chức của các tế bào ngoài sự kiểm soát của cơ thể.
Nguồn gốc của sự phát triển gen ung thư là những ổ gen ung thư với những cơ chế
điều hòa phức tạp đang được nghiên cứu.
II. CÁC GIAI ĐOẠN TIẾN TRIỂN CỦA UNG THƯ.
1. Giai đoạn khởi phát
Bắt đầu từ tế bào gốc do tiếp xúc với các tác nhân gây đột biến, làm thay
đổi không phục hồi của tế bào.
Quá trình diễn ra nhanh và hoàn tất trong một vài giây và không thể đảo
ngược được. Tuy nhiên người ta chưa xác định được ngưỡng gây khởi phát.
Trong cuộc đời một con người thì có nhiều tế bào trong cơ thể có thể trải
qua quá trình khởi phát, nhưng không phải tất cả các tế bào đều phát sinh bệnh. Đa
số các tế bào khởi phát hoặc là không tiến triển, hoặc là chết đi, hoặc là bị cơ chế
miễn dịch vô hiệu hóa.
2. Giai đoạn tăng trưởng, thúc đẩy, chuyển biển
Đây là các giai đoạn sau giao đoạn khởi phát; bao gồm sự chọn lọc dòng tề
bào, sự thay đổi thể hiện ở gen, sự tăng sinh của tế bào khởi phát. Sự tăng sinh của
tế bào ung thư còn ở mức độ nhỏ, cư trú ở một mô nhỏ nào đó.
3. Giai đoạn lan tràn
Tiếp theo các giai đoạn trên, ung thư có thể chuyển sang giai đoạn

theo đường bạch mạch tại chỗ và đôi khi làm tắc, rồi lan đến bạch mạch vùng. Di
căn thường từ gần đến xa, qua các trạm hạch, có khi nhảy cóc.
- Di căn theo đường kề cận: các tế bào ung thư đi theo các mạch máu và
thần kinh, theo lối ít khi bị cản trở như: ung thư dạ dày lan qua lớp thanh mạc vào
ổ bụng, đến buồng trứng
Theo đường máu: gặp nhiều trong ung thư liên kết. Khi đi theo đường máu,
tế bào kết thúc ở mao mạch và tăng trưởng ở đó.