ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA LỊCH SỬ
---------------
CHUYÊN ĐỀ
CÁC KHUYNH HƯỚNG TƯ TƯỞNG THỜI CẬN ĐẠI
ĐỀ TÀI: TRẦN HUY LIỆU VÀ QUÁ TRÌNH PHÂN HÓA TƯ TƯỞNG CỦA
VIỆT NAM QUỐC DÂN ĐẢNG SAU KHỞI NGHĨA YÊN BÁI 1930

1
CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH PHÂN HÓA TƯ TƯỞNG CỦA VIỆT NAM
QUỐC DÂN ĐẢNG
1. Vài nét về sự thành lập và quá trình hoạt động của Việt Nam Quốc
Dân Đảng
Việt Nam Quốc Dân Đảng là một tổ chức chính trị của giai cấp tư sản
được thành lập vào ngày 25 – 12 – 1927, lấy chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung
Sơn làm tôn chỉ mục đích của Đảng. Quá trình ra đời và hoạt động của tổ chức
này có thể chia làm hai thời kỳ: thời kỳ trước và sau năm 1930. Tuy nhiên trong
phạm vi bài viết này, chúng tôi chỉ đề cập đến Việt Nam Quốc Dân Đảng thời
kỳ trước năm 1930. Trong quá trình tồn tại của mình, Việt Nam Quốc Dân Đảng
đã tổ chức các cuộc bạo động, góp một tiếng nói không nhỏ trong sự nghiệp đấu
tranh vì nền độc lập dân tộc. Việt Nam Quốc Dân đảng được coi là tổ chức tiêu
biểu nhất cho khuynh hướng chính trị mang tính chất tư sản của tầng lớp tiểu tư
sản yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX. Tuy nhiên vào cuối những năm 20 của
thế kỷ XX, theo xu thế chung của phong trào cách mạng trên thế giới, bản thân
VNQDĐ cũng có những chuyển biến mạnh mẽ.
2. Quá trình phân hóa tư tưởng
Căn nguyên của sự chuyển hóa trước hết nằm ngay trong những hạn chế
của Việt Nam Quốc Dân Đảng. Đó là sự không rõ ràng trong cương lĩnh hành
động, quan điểm lỗi thời, nhận thức của đảng viên không thống nhất, tổ chức
lỏng lẻo lại phức tạp. Tất cả ngay từ đầu đã báo hiệu trước sự thất bại tất yếu của

Bảo, Nguyễn Văn Viên, Hoàng Thúc Dị, Lê Văn Phúc, Nguyễn Phương Thảo
và Trần Huy Liệu. Ngược lại với xu hướng tiến bộ trên, một bộ phận khác trong
Việt Nam Quốc Dân Đảng vẫn giữ nguyên lập trường dân tộc tư sản và dần dần
chuyển sang chủ nghĩa cải lương, đi vào con đường phản cách mạng, có những
hành động khủng bố những người cộng sản. Như vậy mặc dù Quốc Dân Đảng
Việt Nam đã kết thúc vai trò lịch sử tiến bộ của nó vào năm 1930 khi khởi nghĩa
Yên Bái kết thúc, nhưng quá trình phân hóa sau khởi nghĩa của nó vẫn tiếp tục
diễn ra trong các nhà tù đế quốc. Và đó là xu thế tất yếu của thời đại – thời đại
mà giai cấp tư sản Việt Nam đã không còn đủ khả năng nắm ngọn cờ đấu tranh
3
giải phóng dân tộc, ngọn cờ ấy nay đã đến lúc phải chuyển sang tay giai cấp vô
sản.
3. Nguyên nhân dẫn tới sự phân hóa tư tưởng
Nhận thức chính trị của các đảng viên VNQDĐ ngay từ đầu đã không có
sự thống nhất. Một điều mà chính những đảng viên của đảng này phải thừa nhận
là sự nghèo nàn về lí luận của đảng. Ngay từ khi thành lập đảng đã không thống
nhất được Cương lĩnh chính trị cũng như Chương trình hành động của đảng. Do
đó dẫn đến sự nhận thức và giải thích có sự khác nhau giữa các cơ sở đảng ở
những nơi khác nhau, đặc biệt giữa kỳ bộ Nam Kỳ với Kỳ bộ Bắc Kỳ và Tổng
bộ. Trong khi ở Bắc Kỳ, Việt Nam Quốc Dân Đảng thường sử dụng thơ ca yêu
nước của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và tài liệu của trường Đông Kinh
Nghĩa Thục… làm tài liệu tham khảo thì tại Nam Kỳ, Trần Huy Liệu và các
đồng chí của ông lại mượn tài liệu của Hội Việt Nam Cách Mạng Thanh Niên
làm tài liệu học tập chủ yếu: A.B.C chủ nghĩa cộng sản, Công xã Pari… Do vậy
mặc dù vẫn đứng trong hàng ngũ của Việt Nam Quốc Dân Đảng nhưng các đảng
viên ở Nam Kỳ cũng đã ít nhiều chịu ảnh hưởng của tư tưởng cộng sản. Điều
này được thể hiện rất rõ qua cách giải thích của Trần Huy Liệu về cái mệnh đề
gọi là “Trước làm cách mạng quốc gia, sau làm cách mạng thế giới” được đề ra
trong Cương lĩnh chính trị của đảng. Trần Huy Liệu đã tiếp cận tư tưởng chính
trị của tổ chức Thanh Niên về mối liên hệ biện chứng giữa cách mạng Việt Nam

thống nhất và chuyển hóa, đó là lập trường dân tộc, nhưng mặt khác không thể
dẫn tới sự hòa nhập làm một vì điều này trái với nguyên tắc giai cấp đấu tranh.
Chính vì vậy điều tất yếu sẽ dẫn tới một cuộc đấu tranh không khoan nhượng
giữa hai khuynh hướng chính trị này, mà đại biểu chính là những đảng viên của
Việt Nam Quốc Dân Đảng và Hội Việt Nam cách mạng thanh niên.
5