1

Chương III
CƠ CHẾ BỆNH SINH
& QUÁ TRÌNH TIẾN TRIỂN TỰ NHIÊN
CỦA BỆNH UNG THƯ
Mục tiêu học tập
1. Nắm được bản chất bệnh ung thư và tính chất của tế bào ung thư.
2. Hiểu được vai trò của Gen sinh ung và Gen đè nén bướu trong cơ chế sinh ung.
3. Nắm được các tiến trình sinh học phân tử và các yếu tố liên quan đến cơ chế sinh ung.
4. Biết quá trình tiến triển tự nhiên của bệnh ung thư, ứng dụng trong việc áp dụng các phương
pháp chẩn đoán & điều trị bệnh ung thư
I. ĐẠI CƯƠNG
- Ung thư xảy ra do sự đột biến trong DNA, dẫn đến tế bào tăng sinh vô hạn độ, vô tổ
chức, không tuân theo các cơ chế kiểm soát về phát triển cơ thể.
- Tính chất đặc trưng của tế bào ung thư:
+ Tránh được apoptosis (chết theo chương trình)
+ Khả năng phát triển vô hạn (bất tử)
+ Tự cung cấp các yếu tố phát triển
+ Không nhạy cảm đói với các yếu tố chống t
ăng sinh
+ Tốc độ phân bào gia tăng
+ Thay đổi khả năng biệt hóa tế bào
+ Không có khả năng ức chế tiếp xúc
2

+ Khả năng xâm lấn mô xung quanh
+ Khả năng di căn đến nơi xa

1.1. Yếu tố tăng trưởng
Các yếu tố tăng trưởng là các phân tử hóa học có trong máu hay trên bề mặt tế bào khác.
Ví dụ:
+ Yếu tố tăng trưởng xuất phát từ tiểu cầu ( Platelet Derived Growth Factor:
PDGF ).
+ Yếu tố kích thích cụm (Colony Stimulating Factor: M-CSF )
1.2. Thụ thể yếu tố tăng trưởng
- Các thụ thể bao gồm 3 phần:
+ Phần ngoài màng tế bào: tạo một vị trí khuyếch đại hóa học chỉ để gắn với các
yếu tố tăng trưởng đặc hiệu.
+ Phần trong màng tế bào
+ Phần bên trong bào tương: là một phân tử có chức năng hoạt động thay đổi khi
phần ngoài màng tế bào được gắn với yếu tố tăng trưởng, thong thường là một Tyrosin kinase.
4

- Sự đột biến thường làm tăng chức năng của Tyrosin kinase, làm nó gửi tín hiệu vào bào
tương liên tục ngay cả khi không có yếu tố tăng trưởng gắn vào phần ngoài màng tế bào của thụ
thể, dẫn đến việc tế bào tăng sinh độc lập với yếu tố tăng trưởng của nó.
1.3. Các Protein G tế bào chất (Các tín hiệu dẫn truyền)
- Các Protein G là một loại oncoprotein chuyển từ dạng không hoạt động thành hoạt động
khi nhận tín hiệu từ phần trong bào tương của thụ thể yếu tố tăng trưởng.
1.4. Các yếu tố sao chép nhân tế bào
Khi các tín hiệu tế bào đến gắn vào vị trí sao chép nhân tế bào đặc hiệu sẽ làm thay đổi
trạng thái kích thích phân chia tế bào.
Ví dụ:
+ Đột biến của tiền gen sinh ung myc sẽ gia tăng kích thích phân chia tế bào,
thường gặp trong ung thư trẻ em ( U nguyên bào thần kinh…).
Liệu pháp nhằm trúng đích ung thư đã phát triển đáng kể qua sự tiến bộ về sinh học ung
thư, ngày càng hiểu nhiều cơ chế dẫn truyền tín hiệu điều hòa tế bào. Từ việc sử dụng kháng thể
đơn dòng Trastuzumas (Herceptin) chống lại phần ngoài tế bào thụ thể erbB2 có giá trị trong điều

+ Tế bào đột biến sinh ra quá nhiều thụ thể yếu tố tăng trưởng và tăng nhạy cảm
với kích thích tăng trưởng. T
ế bào này và tế bào thế hệ sau của nó tăng sinh như là một bướu đơn
clon, nếu lấy đi yếu tố tăng trưởng sẽ làm ngừng sự phát triển của bướu.