Triệu chứng cơ năng bệnh tim mạch

Các triệu chứng cơ năng bệnh tim mạch là những triệu chứng do người bệnh cảm
nhận thấy khi bị bệnh và trong quá trình diễn biến bệnh. Người bác sỹ cần phải hết
sức tỉ mỉ khéo léo để hỏi bệnh và khai thác được hết các các triệu chứng mà bệnh
nhân có, từ đó giúp ích cho chẩn đoán được tốt hơn. Cơ bản, các triệu chứng cơ
năng bệnh tim mạch gồm:
1. Khó thở:
Khó thở là triệu chứng thường gặp nhất là triệu chứng cơ năng đại diện cho suy
tim, đặc biệt với suy tim trái là triệu chứng quan trọng để phân độ suy tim theo
NYHA.
Bệnh nhân thường cảm giác ngột ngạt, thiếu không khí, phải thở nhanh và nông,
phải vùng dậy để thở.
Khó thở là do ứ trệ tiểu tuần hoàn, tăng áp lực trong các mao mạch phổi, chèn ép
vào các tiểu phế quản và có thể thoát dịch vào phế nang làm hạn chế quá trình trao
đổi khí giữa phế nang và mao mạch phổi.
+ Khó thở được chia ra các mức độ:
- Khó thở khi gắng sức nặng.
- Khó thở khi gắng sức nhẹ.
- Khó thở về đêm, khó thở do hen tim.
- Khó thở phải ngồi dậy để thở, kèm ho khạc đờm cùng với bọt hồng. Khó thở
mức độ nặng do phù phổi cấp.
+ Dựa vào mức độ khó thở và khả năng lao động để chia 4 độ suy tim theo NYHA
1964:
Độ I : không khó thở khi lao động gắng sức.
Độ II : khó thở nhẹ khi gắng sức.
Độ III: khó thở rõ khi gắng sức nhẹ.
Độ IV: khó thở cả khi không gắng sức, mất khả năng lao động.
+ Triệu chứng khó thở có thể gặp trong các bệnh lý:
- Suy tim và các bệnh lý tim mạch: tràn dịch màng ngoài tim, bệnh tim thiếu máu
cục bộ, nhồi máu cơ tim, suy tim ở các mức độ khác nhau.

. Đau màng phổi, bệnh lý u phổi, tràn dịch và tràn khí màng phổi, viêm phổi, tắc
mạch phổi.
. Đau ngực do viêm màng ngoài tim.
. Đau ngực do thần kinh, do gẫy xương sườn, do zona thần kinh.
. Đau ngực do viêm khớp ức-sụn sườn, đau ngực do vết thương ngực, chấn thương
ngực.
3. Hồi hộp đánh trống ngực.
Là cảm giác tim đập dồn dập, nhanh hơn ở vùng lồng ngực, làm cho bệnh nhân
cảm thấy tức nhẹ ngực trái, có khi kèm theo khó thở, có liên quan đến gắng sức,
liên quan đến rối loạn nhịp tim: loạn nhịp hoàn toàn, ngoại tâm thu, cơn nhịp
nhanh kịch phát trên thất, nhịp nhanh kịch phát thất
Hồi hộp đánh trống ngực là do nhịp tim tăng lên để bù trừ khi cung lượng tim
giảm trong suy tim, là một trong ba cơ chế bù trừ tại tim trong suy tim.
- Hồi hộp trống ngực gặp trong lâm sàng:
. Trạng thái xúc cảm do stress.
. Tim tăng động (Basedow, cường thần kinh giao cảm).
. Trong suy tim, rối loạn nhịp tim, cơn nhịp nhanh kịch phát.
4. Ho khan và ho ra máu.
- Ho là phản xạ bảo vệ của đường hô hấp, khi có hiện tượng tăng tiết dịch trong
phế quản tận hoặc phế nang, các nhung mao đường hô hấp chuyển động mạnh và
tạo thành phản xạ ho.
- Ho khan về đêm, ho sau gắng sức kèm theo khó thở và có rên ứ đọng ở phổi là
triệu chứng của suy tim trái khi có tăng áp lực trong mao mạch phổi.
- Ho khạc ra máu, hoặc ra bọt hồng gặp trong suy tim, phù phổi cấp, khi áp lực
trong mao mạch phổi tăng nhanh đột ngột > 30 mmHg làm tràn ngập dịch-hồng
cầu vào phế quản tận và phế nang, gây ho ra máu.
- Các triệu chứng ho giảm đi khi điều trị bằng lợi tiểu, cường tim và giãn mạch
phổi (thuốc nhóm nitrat).
Phân biệt với ho ra máu trong lao phổi: ho không liên quan đến gắng sức, ho ra
máu và có đuôi khái huyết, bệnh nhân có tổn thương phổi trên X quang, có các hội

dưỡng, phù do nội tiết, phù dị ứng.
7. Ngất.
- Là tình trạng thiếu ôxy não đột ngột do giảm cung cấp máu lên não, ngất xảy ra
khi lượng máu lên não giảm 50% so với bình thường.
- Bệnh nhân đột ngột mất ý thức, tự tỉnh lại trong vòng 1 phút. Mạch thường rối
loạn nhanh hoặc rất chậm, mạch nhỏ, yếu, huyết áp tụt, vã mồ hôi lạnh, da xanh
tái.
- Ngất gặp trong một số bệnh lý sau:
. Hở hẹp lỗ van động mạch chủ, hẹp khít van 2 lá.
. Bệnh cơ tim, nhồi máu cơ tim, u nhầy nhĩ trái.
. Suy tim nặng.
. Hội chứng chèn ép tim cấp.
. Blốc nhĩ-thất độ III, suy yếu nút xoang.
. Nhịp nhanh thất, rung thất.
- Cần phân biệt ngất với một số bệnh lý sau:
. Hôn mê hạ đường huyết.
. Động kinh.
8. Đau tức vùng gan.
- Là cảm giác đau tức nặng hạ sườn phải khi gan to ra, thường gặp trong suy tim
phải, suy tim toàn bộ độ III, IV.
- Gan to là do ứ máu tĩnh mạch trong gan làm căng vỏ Glítsson của gan gây cảm
giác đau.
- Gan to, đau thường kèm theo các triệu chứng khác của suy tim phải: tĩnh mạch
cổ nổi, phù, tím đầu chi, đi tiểu ít.
- Gan bớt đau và nhỏ lại khi được điều trị bằng thuốc lợi tiểu, thuốc cường tim
(còn gọi là gan đàn xếp).
9. Nuốt nghẹn.
- Là cảm giác khi bệnh nhân ăn, uống nước khó khăn, bị nghẹn, sặc, khó nuốt.
- Khó nuốt trong bệnh lý tim mạch là do nhĩ trái, thất trái to chèn ép vào thực quản
gây ra triệu chứng này.