13

quyền, mà cả các khoản nợ của các doanh nghiệp thuộc các thành
phần kinh tế nhằm thực hiện yêu cầu quản lý vĩ mô của nhà nước
trong điều kiện kinh tế mở. Chỉ xét riêng trong cán cân vay lãi,
cán cân thanh toán quốc tế, thì không phải chỉ có nợ chính phủ
mới nằm trong đó mà ngay cả nợ của các doanh nghiệp tư nhân
các của nước cũng phải đưa vào. Bởi vì, vốn đưa vào dù ai sử
dụng thì vẫn là cho cả nền kinh tế và khi trả, dù ai trả cũng phải
lấy một phần GDP để trả nợ mà việc đó liên quan đến lợi ích quốc
gia, trực tiếp tác dộng đến sự cân bằng của cán cân thanh toán. là
quốc gia có số nợ nước ngoài lớn nếu so với GDP, trong tương lai
còn phải vay và đồng thời phải trả nợ đến hạn vì vậy với việc hình
thành chiến lược vay và trả nợ có ý nghĩa chiến lược to lớn.

1.3 Thực trạng tác động cuả tỷ giá đến lãi suất và trái phiếu
chính phủ.
Tỷ giá ngoại hối có liên quan chặt chẽ đến lãi suất và có tác
dụng điều chỉnh lãi suất. Trong nền kinh tế thị trường khi đồng
nội tệ mất giá khối lượng nội tệ cung ứng ngoài thị trường lớn đòi
hỏi phải điều chỉnh tăng lãi suất, trong trường hợp này làm tăng
chi ngân sách về thanh toán lãi suất huy động nội tệ. Khi đồng nội
tệ lên giá nhà nước phải điều chỉnh giảm mức lãi suất, điều này sẽ
giảm chi ngân sách về thanh toán lãi suất huy động nội tệ, nếu
không điều chỉnh mức lãi suất thì những nhà sản xuất kihn doanh
sẽ bán ngoại tệ cho ngân hàng lấy nội tệ gửi vào ngân hàng hoặc
mua trái phiếu chính phủ để hưởng lãi suất cao. Điều này sẽ tác
động xấu đến sản xuất-kinh doanh trong khi đó ngân sách phải
tiếp tụcthanh toán lãi suất về huy động tiền gửi. Kinh nghiệm của
một số nước châu á (như Malaixia, Thái lan, Indonexia) cho thấy

hoá được; sự phá giá đồng thời chuyển dịch cầu tổng thể có lợi
cho các cho các hàng hoá không thương mại hoá được, và cung
tổng thể có lợi cho các hàng hoá thương mại hoá được, và do đó
giảm bội dư cầu đối với hàng hoá thương mại hoá được (tức là
cải thiện được vị thế của cán cân vãng lai). Ngoài tác dộng của
chính sách chuyển đổi chi tiêu, phá giá cũng giảm cầu tổng thể
thông qua ảnh hưởng của khối lượng tài sản, một sự tăng giá nội
địa sẽ làm cho sự phá giá đồng tiền nội địa tháp hơn giá trị thực
của tài sản tài chính và giảm hấp thụ.
Do vai trò cốt yếu của tỷ giá hối đoái đói với việc duy trì
sức cạnh tranh đối với bên ngoài tỷ giá có thể làm thay đổi vượt
ra khỏi điểm cân bằng của nó. Bởi vì điểm cân bằng này được xác
địng nội sinh, chính sách tỷ giá hối đoái cần lưu ý đến các tác
động của các cơn sốc khác nhau lên điểm cân bằng của tỷ giá
thực. Phần này đề cập đến các tiếp cận khác nhau trong việc xác

15

định điểm cân bằng tỷ giá thực và nghiên cứu tác dộng của các
cơn sốc bên trong và bên ngoaig lên điểm cân bằng đó, sau đó sẽ
tập trung vào chính sách cụ thể nhằm duy trì sức cạnh tranh trong
quá trình điều chỉnh.
Xác định tỷ giá hối đoái cân bằng:
Nói chung có hai tiếp cận để xác định tỷ giá hối đoái thực
"cân bằng". Tiếp cận đơn giản và phổ biến nhất là dựa vào khái
niệm tỷ giá theo sức mua so sánh. Nguyên lý trung tâm của tỷ giá
so sánh sức mua là tỷ thực cân bằng tỷ lệ với các mức giá tương
đối giữa một nước với đối tác ngoại thương của mình, tức là đối
với sức mua so sánh giữa các đồng tiền các quốc gia. Như vậy tỷ
giá sức mua so sánh được coi là chỉ số thích hợp cho cân bằng tỷ

điều kiện ngoại thương, cải cách thuế quan, thay đổi trong điều
hành ngân sách chính phủ, sự tăng lên của lãi suất thực quốc tế)
lên cân bằng của tỷ giá thực.
Chênh lệch về mức độ phát triển, tiến bộ trong công nghệ có
tác động quan trọng đến điểm cân bằng của tỷ giá thực, ví dụ: nếu
năng suất lao động tăng nhanh hơn trong khu vực hàng hoá
thương mại hoá so với khu vực hàng hoá không thương mại hoá,
thì giá so sánh giữa hàng hoá không thương mại hoá sẽ tăng do sự
tăng đồng nhất của tiền lương trong cả hai khu vực. Với giá hàng
hoá thương mại hoá thị trường quốc tế quy định thì tỷ giá hối đoái
thực cân bằng sẽ giảm. vậy tỷ giá thực cân bằng ở các nước có tốc
độ tăng năng suất thấp các nước đang phát triển thường chịu các
cơn sốc về điều kiện ngoại thương. Giả sử điều kiện ngoại thương
xấu đi vì sự giảm giá tương đối của hàng xuất khẩu, sự xấu đi này
tạo nên dư thừa cung đối với hàng hoá không thương mại hoá và
dư thừa cầu đối với hàng hoá thương mại hoá, làm cho cán cân
vãng lai xấu đi. Mất cân bằng cán cân vãng lai được điều chỉnh lại
qua việc giảm giá tương đối của hàng hoá không thương mại hoá-
tức là tăng tỷ giá thực và dịch chuyển cung nội địa từ hàng hoá
không thương mại hoá sang hàng hoá xuất nhập khẩu.
Phân tích về tác động của cải cách thuế nhập khẩu cho thấy:
giảm thuế nhập khẩu thường là tương đương với tăng tỷ giá thực
cânbằng. về phương diện định tính thì tác động của tự do hoá
nhập khẩu cũng giống như việc cải thiện điều kiện ngoại thương
(do giảm giá xuất khẩu). Thuế nhập khẩu thấp hơn sẽ giảm giá
tương đối của hàng nhập khẩu, tạo nên sự dư thừa cầu đối với
hàng hoá này, và dư thừa cung đối với hàng hoá xuất khẩu. để
đưa về cân bằng thì giá tương đối của hàng hoá không thương mại
hoá sẽ giảm. Như vậy phản ứng đối với việc giảm thuế nhập khẩu
là tỷ giá hối đoái thực sẽ tăng lên.

sẽ có xu hướng giảm trong dài hạn. mặt khác, tỷ giá thực cân
bằng sẽ tăng nếu việc trả lãi xuất được tài trợ bằng cách tăng thuế,
hoặc nếu kèm theo việc giảm chi tiêu chính phủ đối với hàng hoá
không thương mại hoá.
Tỷ giá hối đoái thực, sức cạnh tranh quốc tế và lạm phát:
Trong khi tỷ giá thực có thể chênh lệch ra khỏi điểm cân
bằng vì một số các cơn sốc gây nên thì nguyên nhân chủ yếu của
viêvj xấu đi sức cạnh tranh đối với bên ngoài ở hầu hết các nước
đang phát triển là tỷ lệ lạm phát nội địa cao kèm theo việc duy trì
chế độ tỷ giá tỷ giá danh nghĩa cố định. Các tiếp cận để ngăn

18

ngừa sự xấu đi của sức cạnh tranh quốc tế là thực hiện quy tắc tỷ
giá thực.
Như vậy quy tắc tỷ giá có thể ngăn ngừa được sự xuất hiện
mất cân đối lớn và lâu dài của các giá cả tương đối và do đó tránh
được mất cân bằng ngoại, bằng cách cho tỷ giá danh nghĩa được
điều chỉnh thường xuyên và theo liều lượng tương đối nhỏ. Người
ta lập luận rằng: tỷ giá hối đoái thực tế có thể giữ được ở mức
đúng đắn, không gây ra cái giá điều chỉnh phải trả cho nền kinh
tế, và do đó che lấp được vấn đề phá giá có thể nổi lên trên chiến
trường chính trị. Hơn thế nữa, người ta còn khẳng định quy tắc tỷ
giá thực cung cấp một mức cho dự đoán. bởi vì nó cung cấp cho
những người tham gia thị trường thông tin bổ ích về chiều hướng
có thể xảy ra các giá tương đối và do đó tránh được các quyết
định sản xuất dựa trên các dự đoán mong đợi sai lệch.
Tuy vậy, việc chấp nhận quy tắc tỷ giá thực cũng gây ra một
số vấn đề như: xác định điểm cân bằng của tỷ giá thực là không
dễ dàng về lý thuyết, chứ chưa nói về mặt thực tiễn và một số khó

sản phẩm sẽ tăng lên do chỉ số hoá đầy đủ tỷ giá hối đoái. Ngược
lại, nếu cơn sốt cầu thóng trị thì các chính sách hỗ trợ sẽ làm ổn
định tổng sản phẩm.
Các nghiên cứu về hệ quả của quy tắc tỷ giá thực voà ổn
định giá chỉ mới bắt đầu gần đây và có ít. Ađam và Gros(1966)
nghiên cứu vấn đề bằng cách sử dụng một số mô hình phân tíc
đơn giản với các giả thiết khác nhau liên quan đến cơ cấu hàng
hoá, tính cứng nhắc của giá lương, độ tự do lưu chuyển vốn. Họ
kết luận rằng: chính sách tiền tệ có thể mất khả năng kiểm soát
lạm phát nếu đặt tỷ giá danh nghĩa theo quy tắc tỷ giá thực và nếu
sau đó lại tìm cách kiểm soát lạm phát, thì sẽ mất khả năng kiểm
soát diễn biễn kinh tế vĩ mô khác, họ cũng lập luận rằng: nếu tỷ
giá hối đoái thực nâng quá mức so với điểm cân bằng thì lạm phát
chắc chắn sẽ cao hơn.
Hoạt động của quy tắc tỷ giá thực và chính sách ngân sách
liên quan chặt chẽ với nhau Lizondc(1989) đưa ra lược đồ mối
quan hệ giưã in tiền do thiếu hụt ngân sách và tốc độ phá giá tỷ
giá. Trong đó, giá trị cân bằng lâu bền của tỷ giá thực là hàm
không chỉ biến thực nêu trên mà còn của tỷ lệ lamj phát trong
nước. Đại lượng sau quyết định tổng thu được của chính phủ
thông qua thuế lạm phát, đếnlượt nó lại tác động lên giá trị tài sản
của tư nhân và chi tiêu trong dài hạn, và do đó lên điểm cân bằng
của tỷ giá thực. Mỗi một đích tỷ giá thực gây ra một tỷ lệ lạm
phát nội địa về dài hạn, khi các điều kiện khác không thay đổi.
Bên cạnh đó cần lưu ý không phải tất cả các đích tỷ giá thực là

20

khả thi và không phải tất cả các quy tắc tỷ giá đều đưa nền kinh tế
đến đích, ngay như nếu đích đó là khả thi.

Để phân tích tác động của tỷ giá hối đoái tới nền kinh tế ta
đưa ra khái niệm khả năng cạnh tranh. Khả năng cạnh tranh =
ePo/P

21

trong đó: Po: giá sản phẩm ngoài tính theo gía thi trường
nước ngoài.
P: giá sản phẩm cùng loại sản xuất trong nước tính
theo đồng nội tệ.
e:tỷ giá hối đoái của đồng tiền nước ngoài tính theo
đồng nội địa.

Với P và Po không đổi khi E tăng , EPo sẽ tăng. Giá của sản
phẩm nước ngoài trở nên đắt tương đối so với giá của sản phẩm
trong nước và ngược lại, giá của sản phẩm trong nước trở nên rẻ,
tương đối so với sản phẩm nước ngoài. Sản phẩm trong nước do
đó có khả năng cạnh tranh cao hơn xuất khẩu sẽ tăng ( X tăng ),
nhập khẩu giảm đi (IMgiảm), điều này làm cho xuất khẩu ròng
(NX= X_IM) tăng lên. Vì AD=C+I+G+NV nên NX tăng lên làm
cho AD dịch phải, trên hình vẽ ta thấy sản lượng cân bằng Q tăng
lên tỷ lệ thất nghiệp giảm.
AD'
P AS
LR
AS
SR

AD


kiện cụ thể từng bước và đáp ứng điều chỉnh kinh tế vĩ mô, nhất
là với các nước đang thực hiện chuyển đổi cơ chế thực sự là vấn
đề nan giải.
1. Tỷ giá hối đoái cố định bản vị vàng
Theo chế độ bản vị vàng,tỷ giá hối đoái được qui định căn
cứ vào hàm lượng vàng của các đồng tiền. Trong điều kiện kinh tế
thị trường hiện đại, khi thương mại quốc tế tăng lên cùng với hoạt
động đầu cơ, chế độ bản vị vàng này không đáp ứng được nhu cầu
phát triển và các nước thôi áp dụng từ năm 1971.
2. Tỷ giá hối đoái kế hoạch bao cấp
Loại tỷ giá hối đoái này được áp dụng tại các nước Xã hội
chủ nghĩa thời kỳ kinh tế kế hoạch hoá tập trung. Tỷ giá hối đoái
kế hoạch bao cấp thường chênh lệch nhiều lần so với tỷ giá hối
đoái thị trường, không có vai trò là công cụ điều tiết vĩ mô đối với

23

xuất nhập khẩu, loại tỷ giá hối đoái này được áp dụng tại Việt
Nam trước năm 1989
3. Tỷ giá hối đoái thả nổi tự do
Theo chế độ tỷ giá hối đoái này, mức tỷ giá hối đoái được
quyết định hoàn toàn bởi các lực lượng cung cấp cầu về ngoại tệ.
Trong hệ thống này chính phủ giữ thái độ thụ động, để cho thị
trường ngoại tệ đánh giá giá trị của ngoại tệ - loại tỷ giá hối đoái
này ít được áp dụng vì các thị trường tiền tệ thường không hoàn
hảo và do vậy luôn cần có vai trò can thiệp của nhà nước
4. Tỷ giá hối đoái thả nổi có điều tiết
Theo chế độ này, chính phủ không cam kết duy trì một tỷ lệ
cố định với ngoại tệ, mà thả nổi đồng tiền của mình và có biện
pháp can thiệp mỗi khi thị trường trở nên (mất trật tự) , hoặc khi

phó trở thành vấn đề cốt lõi cần xem xét khi định liệu tỷ giá hối
đoái cố định hay điều chỉnh. Các nghiên cứu trước đây đã nhận
dạng một số tiêu chuẩn quản lý để phản ứng lại các cơn sốc trong
nước. Các cơn sốc nội địa đòi hỏi áp dụng. Tỷ giá hối đoái cố
định hay linh hoạt phụ thuộc vào cơn sốc là tiền tệ hay thực tế khi
cơn sốc là tiền tệ thì quan điểm xưa nay là duy trì tỷ giá cố định
sẽ co hiệu lực hơn trong việc ổn định tổng sản phẩm. Vì cung tiền
tệ là biến nội sinh dưới chế độ tỷ giá hối đoái, các đột biến trong
thị trường tiền tệ nội địa đơn giản sẽ được hấp thụ bởi thay đổi
của dự trữ ngoại tệ mà không ảnh hưởng đến các điều kiện cung
cầu của thị trường hàng hoá, là nơi quy định mức độ biến động
kinh tế. Đổi lại khi cơn sốc là thực tế thì tỷ giá hối đoái cần phải
được điều chỉnh ổn định tổng sản phẩm bằng cách tạo nên (hoặc
giảm) cầu bên ngoài. Nói chung, theo mục tiêu của chính sách
nhằm vào ổn định tổng sản phẩm trước các cơn sốc tạm thời thì tỷ
giá hối đoái cần phải được điều chỉnh khi cơn sốc xuất phát từ
bên ngoài hoặc từ thị trường.
Các yêu cầu khi lựa chọn chế độ tỷ giá hối đoái: một số tiêu
chuẩn quy định tỷ giá phụ thuộc vào bản chất của cơn sốc lên nền
kinh tế cũng như đặc trưng cơ cấu của nền kinh tế. Tuy vậy trong
thực tế khó mà áp dụng đó cho các trường hợp cụ thể. Các khó
khăn đó không những lên quan đến các vấn đề thực tiễn, sự nhận
biết nguồn gốc các cơn sốc và các đặc trưng cơ cấu mà còn liên
quan đến mâu thuẫn tiềm tàng giữa các mục tiêu chính sách khác
nhau. Tiêu chuẩn để lựa chọn một chế độ tỷ giá hối đoái thích hợp
còn phụ thuộc vào các mục tiêu chính sách do chính phủ đặt ra.
Các nghiên cứu về các lợi thế của tỷ giá hối đoái cố định và linh
hoạt hầu như là dành cho trường hợp một nền kinh tế nhỏ không
trải qua lạm phát cao và nói chung ở trạng thái cân bằng ngoại và