51
4.2. Lan Dendrobium
Để kiểm tra ảnh hƣởng của các chất điều hòa sinh trƣởng đến quá trình nuôi
cấy in vitro, cho nên ngoài việc thực hiện trên giống lan Cymbidium ta còn thực hiện
trên giống lan Dendrobium.
4.2.1. Thí nghiệm 1: Ảnh hƣởng của BA và NAA lên quá trình nuôi cấy in
vitro của cây lan Dendrobium
Sau 60 ngày nuôi cấy in vitro, kết quả thí nghiệm cho thấy các nghiệm thức đều
cho kết quả tốt.
Các mẫu cấy đều tạo protocorm và hình thành chồi, riêng phôi soma thì ở
những môi trƣờng có bổ sung nồng độ BA cao hoặc BA kết hợp NAA mới có sự phát
sinh phôi soma.
Bảng 4.5. Ảnh hƣởng của BA và NAA đến khả năng hình thành phôi
soma, protocorm và chồi lan Dendrobium sau 60 ngày nuôi cấy in vitro

Nghiệm thức Số phôi soma Số protocorm Số chồi Chiều cao
/ mẫu cấy / mẫu cấy / mẫu cấy chồi (cm)
½ MS 0
A
1.44
A
3.33
CD
1.11
D

½ MS+1mg/l BA 0
A
2.56
AB

ABC

½ MS+10mg/l BA 8.67
DE
7.11
FG
3.33
CD
0.49
A

½ MS+1mg/l BA+0.5 mg/l NAA 0
A
3.33
BC
6.11
E
0.99
CD

½ MS+3mg/l BA+0.5 mg/l NAA 5.33
B
4.56
CD
1.67
A
0.77
ABC

½ MS+5 mg/l BA+0.5 mg/l NAA 7.33
52
Nhận xét:
Qua thống kê trắc nghiệm phân hạng các nghiệm thức của thí nghiệm trên cho
thấy sau 60 ngày nuôi cấy in vitro, có những biểu hiện nhƣ sau:
*Số lƣợng phôi soma:
Dựa vào bảng 4.5 cho thấy có ảnh hƣởng khác nhau giữa các yếu tố môi trƣờng
nuôi cấy lên sự phát sinh phôi soma của giống lan Dendrobium ở giai đoạn sau 60
ngày nuôi cấy.
Ở môi trƣờng ½ MS, ½ MS + 1mg/l BA, ½ MS + 3mg/l BA và ½ MS + 1mg/l
BA + 0.5mg/l NAA cho thấy không có sự phát sinh phôi soma, chứng tỏ lan
Dendrobium đòi hỏi nồng độ BA cao mới có khả năng phát sinh phôi soma. Quan sát
ở những môi trƣờng có bổ sung nồng độ BA cao (BA = 5mg/l; 7mg/l; 10mg/l ) thì khả
năng phát sinh phôi soma rất cao, chứng tỏ khả năng phát sinh phôi của lan
Dendrobium rất nhậy cảm với môi trƣờng nuôi cấy có bổ sung nồng độ BA cao và khả
năng phát sinh phôi soma càng cao khi ta bổ sung kết hợp giữa BA và NAA vào môi
trƣờng nuôi cấy, cho thấy kết quả nhƣ sau:
- Ở môi trƣờng ½ MS + 7mg/l BA số phôi: 7.67
- Ở môi trƣờng ½ MS + 7mg/l + 0.5mg/l NAA số phôi: 7.78
- Ở môi trƣờng ½ MS + 10mg/l BA số phôi: 8.67
- Ở môi trƣờng ½ MS + 10mg/l BA + 0.5mg/l NAA số phôi: 9.11
Nhƣ vậy BA và NAA thích hợp cho sự phát sinh phôi soma trong nuôi cấy in
vitro.
*Số lƣợng protocorm:
Dựa vào bảng 4.5 cho thấy có sự khác biệt giữa các yếu tố môi trƣờng lên khả
năng tạo protocorm ở giai đoạn 60 ngày nuôi cấy.
Ở môi trƣờng đối chứng (1/2 MS) số protocrm hình thành là 1.44, khả năng
hình thành protocorm tăng ở những môi trƣờng có bổ sung BA cao, do BA có vai trò
kích thích sự phân chia tế bào nên nồng độ BA cao thì khả năng phân chia tế bào càng
Hình 4.9: Chồi lan Dendrobium sau 60 ngày nuôi cấy in vitro trên môi
trƣờng có bổ sung BA.
54


0.66
CD
1.73
CD

½ MS + 5mg/l BA 7.22
CD
2.13
B
0.39
A
1.52
BC

½ MS + 7mg/l BA 8.00
DE
1.68
A
0.34
A
1.30
AB

½ MS + 10mg/l BA 9.33
F
1.67
A
0.30
A
1.21

EF
2.06
B
0.49
ABC
1.30
AB

½ MS+10mg/lBA+0.5mg/lNAA 10.22
F
1.64
A
0.40
AB
0.98
A

CV% 0.88% 1% 1.84% 1.1%
*Các giá trị theo sau bởi chữ cái trong cùng một cột không cùng ký tự biểu hiện sự
khác biệt rất có ý nghĩa về mặt thống kê ở mức độ 0,05.

55
Nhận xét:
*Số lƣợng chồi:
Qua bảng trắc nghiệm phân hạng cho thấy có sự khác biệt giữa các yếu tố môi
trƣờng lên quá trình hình thành chồi ở giai đoạn 90 ngày nuôi cấy.
Số chồi tăng rất cao trên môi trƣờng có bổ sung nồng độ BA cao và tăng cao
hơn khi ta bổ sung kết hợp BA và NAA vào môi trƣờng nuôi cấy:
- Ở môi trƣờng ½ MS + 7mg/l BA số chồi: 8.00
- Ở môi trƣờng ½ MS + 7mg/l BA + 0.5mg/l NAA số chồi: 9.11
Hình 4.12: Chồi lan Dendrobium sau 90 ngày nuôi cấy in vitro trên môi
trƣờng có bổ sung BA và NAA

4.2.2. Thí nghiệm 2: Ảnh hƣởng của TDZ và NAA lên quá trình nuôi cấy
in vitro của cây lan Dendrobium
Sau 60 ngày nuôi cấy, kết quả thí nghiệm cho thấy các nghiệm thức đều cho kết
quả tốt.
Trong môi trƣờng có bổ sung kích thích tố TDZ hoặc TDZ kết hợp NAA thì
khả năng hình phôi soma, protocorm và chồi đƣợc kích thích mạnh.


BC

½ MS+0.1mg/l TDZ 6.00
C
5.56
BC
2.22
A
0.87
AB

½ MS+0.5mg/l TDZ 7.44
D
6.89
DE
2.56
A
0.67
A

½ MS+1mg/l TDZ 8.89
E
7.33
B
3.00
AB
0.59
A

½ MS+0.05mg/l TDZ+0.5mg/l NAA 4.44

2.56
A
0.66
A

CV% 1.1% 1.33% 1.3% 2%
*Các giá trị theo sau bởi chữ cái trong cùng một cột không cùng ký tự biểu hiện sự
khác biệt rất có ý nghĩa về mặt thống kê ở mức độ 0,05.
Nhận xét:
Qua thống kê trắc nghiệm phân hạng các nghiệm thức của thí nghiệm trên cho
thấy sau 60 ngày nuôi cấy in vitro, có những biểu hiện nhƣ sau:
*Số lƣợng phôi soma:
Dựa vào bảng 4.7 cho thấy các yếu tố môi trƣờng nuôi cấy có ảnh hƣởng khác
biệt đến khả năng phát sinh phôi soma của lan Dendrobium.
Chỉ có ở môi trƣờng đối chứng (½ MS) là không có sự phát sinh phôi soma,
còn các môi trƣờng có bổ sung TDZ thì sự phát sinh phôi soma thể hiện rõ. Chứng tỏ
TDZ rất thích hợp trong sự phát sinh phôi.
Khi ta kết hợp bổ sung TDZ và NAA vào môi trƣờng nuôi cấy cho thấy khả
năng phát sinh phôi soma cao hơn ở môi trƣờng chỉ có bổ sung TDZ.
Nhƣ vậy TDZ và NAA có ảnh hƣởng lớn đến khả năng phát sinh phôi soma
của giống lan Dendrobium ở giai đoạn 60 ngày nuôi cấy.
58
*Số lƣợng protocorm:
Qua bảng trắc nghiệm phân hạng cho thấy chỉ ở môi trƣờng ½ MS cho ta số
protocorm thấp nhất 2.00, còn ở các môi trƣờng có bổ sung nồng độ TDZ cao thì cho
thấy số protocorm tăng cao, khi ta kết hợp TDZ và NAA thì luôn cho hiệu quả hơn:
- Ở môi trƣờng ½ MS + 0.5mg/l TDZ số protocorm: 6.89

Hình 4.13: Chồi lan Dendrobium sau 60 ngày nuôi cấy in vitro trên môi trƣờng có
bổ sung TDZ

59 Hình 4.14: Chồi lan Dendrobium sau 60 ngày nuôi cấy in vitro trên môi trƣờng có
bổ sung TDZ và NAA

Bảng 4.8: Ảnh hƣởng của TDZ và NAA đến sự sinh trƣởng và phát triển
chồi lan Dendrobium in vitro sau 90 ngày nuôi cấy.

Nghiệm thức Số chồi Số lá Số rễ Chiều cao
/ mẫu cấy /chồi /chồi chồi(cm)
½ MS 3.33
A
2.17
B
1.78
E
2.39

F
1.71
AB
0.42
A
1.05
A

½ MS+0.05mg/lTDZ+0.5mg/lNAA 6.56
BC
2.00
B
1.36
D
1.93
CD

½ MS+0.1mg/lTDZ+0.5mg/lNAA 7.89
CDE
2.08
B
1.05
B
1.64
BC

½ MS+0.5mg/lTDZ+0.5mg/lNAA 9.22
EF
1.79
B

- Ở môi trƣờng ½ MS + 1mg/l TDZ số chồi: 9.44.
- Ở môi trƣờng ½ MS + 1mg/l TDZ + 0.5mg/l NAA số chồi: 10.22.
Nhƣ vậy ở giai đoạn sau 90 ngày nuôi cấy TDZ và NAA có ảnh hƣởng lớn đến
sự hình thành chồi.
*Số lƣợng lá, rễ và chiều cao chồi:
- Số lá: Bảng 4.8 cho thấy số lá không tăng cao ở những môi trƣờng có bổ sung
TDZ và TDZ kết hợp NAA cao. Chứng tỏ TDZ và TDZ kết hợp NAA không ảnh
hƣởng đến quá trình hình thành lá.
- Số rễ: Bảng 4.8 cũng cho thấy số rễ giảm trong khi số chồi lại tăng cao.
- Chiều cao chồi: chiều cao chồi thƣờng tỷ lệ nghịch với sự hình thành chồi do
đó ở những môi trƣờng có sự hình thành chồi cao thì chiều cao chồi giảm.

Hình 4.15: Chồi lan Dendrobium sau 90 ngày nuôi cấy in vitro trên môi trƣờng có
bổ sung TDZ