1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
BỘ MÔN CÔNG NGHỆ SINH HỌC
************ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƢỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA VI KHUẨN Lactobacillus sporogenes Ngành học: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Niên khóa: 2001 – 2005
Sinh viên thực hiện: Trần Hạnh Triết


Giáo viên hƣớng dẫn: Sinh viên thực hiện:
TS. Nguyễn Ngọc Hải Trần Hạnh Triết Thành phố Hồ Chí Minh
Tháng 9/2005 3
LỜI CẢM TẠ Tôi xin chân thành cảm tạ:

 Ban giám hiệu trƣờng Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh, Ban chủ nhiệm
Bộ Môn công nghệ sinh học, cùng tất cả quý thầy cô đã truyền đạt kiến thức cho
tôi trong suốt quá trình học tại trƣờng
 TS Nguyễn Ngọc Hải đã hết lòng hƣớng dẫn, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi

Hội đồng hƣớng dẫn:
TS. NGUYỄN NGỌC HẢI

Đề tài đƣợc thực hiện trên đối tƣợng là các chủng vi khuẩn L. sporogenes phân
lập từ chế phẩm (Thorne Research, USA). Bƣớc đầu, chúng tôi tìm hiểu về đặc điểm
hình thái vi/đại thể và sinh hóa của vi khuẩn. Sau đó, tiếp tục khảo sát những đặc tính
khác: khả năng sinh acid lactic trong môi trƣờng 10% sữa đặc có đƣờng; khả năng
hình thành bào tử trong hai loại môi trƣờng nuôi cấy MRSA và GYE, hai điều kiện
nhiệt độ - thời gian 37
0
C/6 ngày và 37
0
C/2 ngày chuyển sang 50
0
C/2 giờ và 70
0
C/2
giờ. Những khảo sát về mặt sinh trƣởng và phát triển tạo cơ sở cho nghiên cứu ứng
dụng sản xuất chế phẩm từ bào tử vi khuẩn L. sporogenes sau này.
Những kết quả đạt đƣợc:
1. Đã phân lập đƣợc vi khuẩn L. sporogenes
2. Vi khuẩn L. sporogenes có khả năng sản sinh acid lactic nhƣng hàm lƣợng
không cao (0,144 – 0,342 g/100 ml môi trƣờng sữa)
3. Môi trƣờng nuôi cấy (MRSA và GYE) và điều kiện nhiệt độ - thời gian hóa bào
tử (37
0
C/6 ngày và 37
0
C/2 ngày → 50
0


1. MỞ ĐẦU 1
1.1. Đặt vấn đề 1
1.2. Mục đích 1
1.3. Yêu cầu 1
2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2
2.1. Tổng quan về probiotic 2
2.1.1. Định nghĩa về probiotic 2
2.1.2. Các chức năng sinh học của probiotic 2
2.1.2.1. Tăng khả năng tiêu hóa nhờ hệ thống enzyme 2
2.1.2.2. Tổng hợp vitamin K và nhóm B 2
2.1.2.3. Giúp ổn định hệ vi sinh vật đƣờng ruột 3
2.1.2.4. Trung hòa độc tố và phân hủy một số độc chất 3
2.1.2.5. Kích thích hệ thống miễn dịch 4
2.1.3. Tình hình nghiên cứu và ứng dụng probiotic trong chăn nuôi 4
2.1.3.1. Trong nƣớc 4
2.1.3.2. Thế giới 5
2.2. Tổng quan về Lactobacillus sporogenes 5
2.2.1. Lịch sử phát hiện 5

6
2.2.2. Đặc điểm phân loại 5
2.2.3. Đặc điểm phân bố 6
2.2.4. Đặc điểm hình thái, sinh lý, sinh hóa 6
2.2.4.1. Tế bào sinh dƣỡng 6
2.2.4.2. Bào tử 8
2.2.5. Những đặc điểm, chức năng sinh học tƣơng đồng giữa L. sporogenes và các vi
khuẩn Lactobacillus khác 9
2.2.5.1. Những đặc điểm trao đổi chất 10
2.2.5.2. Lợi ích trong dinh dƣỡng và trị liệu 13

4.1.2.2. Quan sát hình thái tế bào 29
4.1.2.3. Quan sát hình thái bào tử 29
4.1.3. Đặc điểm sinh hóa của L. sporogenes 29
4.2. Khả năng sinh acid lactic 31
4.2.1. Định tính 31
4.2.2. Định lƣợng 32
4.3. Khảo sát khả năng hình thành bào tử 34
5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 36
5.1. Kết luận 36
5.2. Đề nghị 36
6: TÀI LIỆU THAM KHẢO 37

PHỤ LỤC 8
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Ctv Cộng tác viên
CV Coefficient of variation, hệ số biến thiên
FDA Food & Drug Administration, cơ quan quản lý thực phẩm và
dƣợc phẩm của Mỹ

Bảng 2.2 Những khác biệt về hình thái của L. sporogenes so với Bacillus 6
Bảng 2.3 Những tƣơng đồng về đặc điểm sinh trƣởng và sinh hóa của L. sporogenes và
Lactobacillus 7
Bảng 2.4 Những khác biệt về đặc điểm sinh trƣởng và sinh hóa của L. sporogenes so với
Bacillus 8
Bảng 2.5 Một vài loại bacteriocin từ vi khuẩn Lactobacillus 11
Bảng 2.6 Tác dụng của một vài sản phẩm trao đổi chất của Lactobacillus 12
Bảng 2.7 Bảng liệt kê những ƣu điểm của L. sporogenes so với L. acidophillus 17
Bảng 3.1 Bố trí thí nghiệm khảo sát khả năng hình thành bào tử của vi khuẩn L. sporogenes . 24
Bảng 4.1 Kết quả phân lập vi khuẩn L. sporogenes 28
Bảng 4.2: Đặc điểm sinh hóa của các chủng L. sporogenes phân lập đƣợc từ chế phẩm . 30
Bảng 4.3 Khả năng sinh acid lactic của các chủng L. sporogenes đã thử sinh hóa 31
Bảng 4.4: Giá trị độ Therner và lƣợng acid lactic do vi khuẩn L. sporogenes sản xuất 33
Bảng 4.5 Số lƣợng bào tử L. sporogenes thu đƣợc trong 12 nghiệm thức đƣợc khảo sát 34
DANH MỤC CÁC HÌNH
HÌNH TRANG
Hình 2.1 Giản đồ cấu tạo bào tử 8
Hình 2.2 Hai loại đồng phân acid lactic 11
Hình 2.3 Cơ chế ngăn chặn sự hình thành và hấp thụ cholesterol 14
Hình 4.1: Khuẩn lạc vi khuẩn L. sporogenes trên môi trƣờng GYE 38
Hình 4.2: Tế bào vi khuẩn L. sporogenes đƣợc phóng đại 1000 lần dƣới kính hiển vi 29
Hình 4.3: Phản ứng lên men một số loại đƣờng của vi khuẩn L. sporogenes 31
Hình 4.4: Thí nghiệm tạo acid lactic của vi khuẩn L. sporogenes 32
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

10
SƠ ĐỒ TRANG
Sơ đồ 2.1 Ích lợi của Lactobacillus về mặt dinh dƣỡng và trị liệu 13
Sơ đồ 3.1: Sơ đồ nghiên cứu đặc điểm sinh trƣởng, phát triển của L. sporogenes 20
Sơ đồ 3.2: Quy trình phân lập và định danh L. sporogenes 20