Luận văn
Vấn đề đạo đức trong thời đại ngày nay
1 1
Mục lục
Nội dung
I.Chương I:Khái luận về đạo đức
1.Khái niệm về đạo đức
2.Các thành tố của đạo đức
3. Đạo đức cá nhân và đạo đức XH
II.Chương 2:Thực trang đạo đức trong XHVN ngày nay
1. Đạo đức trong XH
2.Đạo đức trong gia đình
3. Đạo đức trong nhà trường đặc biệt là giảng đường ĐH
III.Chương 3:Giải pháp điều chỉnh và khắc phục
1.Một số lời dạy của Bác Hồ về đạo đức lối sống
2.Giải pháp chung cho vấn đề đạo đức của toàn XH
3.Giải pháp cho vấn đề đạo đức trong gia đình
4.Giải pháp chovấn đề đạo đức trong giảng đường ĐH
2 2
Phần 1: Lời mở đầu

Chúng ta tiến hành công cuộc đổi mới đã hai thập kỉ, trong đó gần
một thập kỉ đã đi vào kinh tế thị trường và hiện nay đang mở rộng
hợp tác song phương và đa phương, đang chủ động hội nhập quốc
tế trrong bối cảnh toàn cầu hoá và kinh tế tri thức.
Kinh tế thị tế thị trường với nặt tích cực của nó đã làm cho xã hội
trở nên năng động, phát triển. Nó thực sự là một lực đẩy quan trọng
đối với dân chủ và dân chủ hoá. Xã hội sau hơn hai thập kỉ đổi
mới(1986-2008) đã thoát khỏi tình trạng khủng hoảng, trì trệ, tạo tiền
đề cho phát triển.
Bên cạnh những mặt tích cực của kinh tế thị trường thì như chúng

những phạm trù quan trọng nhất của triết học trung Quốc cổ đại. Đạo
có nghĩa là con đường, đường đi, về sau khái niệm đạo được vận
dụng trong triết học để chỉ con đường của tự nhiên. Đạo còn có
nghĩa là con đường sống của con người trong xã hội.
Đức dùng để nói đến nhân đức, đức tính và nhìn chung đức là biểu
hiện của đạo, là đạo nghĩa, là nguyên tắc luân lý. Như vậy có thể nói
đạo đức của người Trung Quốc cổ đại chính là những yêu cầu,
những nguyên tắc do cuộc sống đặt ra mà mỗi người phải tuân theo.
Ngày nay, đạo đức được định nghĩa như sau: “đạo đức là một hình
thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, qui tắc, chuẩn mực
xã hội, nhằm điều chỉnh cách đánh giá và cách ứng xử của con
người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được
thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi sức mạnh của truyền thống và
sức mạnh của dư luận xã hội”.
1.2.Các thành tố của đạo đức:
Ý thức đạo đức: con người không thể sống bên ngoài các mối quan
hệ xã hội. Cốt lõi của những mối quan hệ đó là tương quan của
những quyền lợi cá nhân và những quyền lợi cộng đồng. Để tồn tại,
con người phải đưa vào nhau trên cơ sở những lợi ích cá nhân phải
phù hợp với những lợi ích của cộng đồng. Những nguyên tắc bảo
đảm cho sự phù hợp của những quyền lợi ấy khi đã trở thành tình
cảm, quan điểm, quan niệm sống chính là ý thức đạo đức
Hành vi đạo đức: Mọi hành vi được thực hiện do thôi thúc của một
động cơ nào đó. Khi hành vi được thực hiện đó thôi thúc của ý thức
đạo đức thì nó được gọi là hành vi đạo đức. Hành vi đó thể hiện ý
thức đạo đức và văn hoá đạo đức của cá nhân.
Quan hệ đạo đức : Quan hệ đạo đức là những quan hệ đã ý thức
đạo đức điều chỉnh giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với tập
thể và xã hội. Những quan hệ này thường được hình thức hoá bằng
4 4

chính và các tệ nạn xã hội khác đang phát triển. Đặc biệt, một bộ phận không
nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai nhạt lý tưởng, mất cảnh
giác, giảm sút ý chí, kém ý thức tổ chức kỷ luật, sa đọa về đạo đức và lối sống.
Thực tế cho thấy rằng, những năm gần đây, số vụ buôn lậu, buôn bán ma tuý,
làm hàng giả được phát hiện ngày càng tăng. Một bộ phận trong lớp trẻ hiện nay
có xu hướng chạy theo lối sống thực dụng, buông thả, sùng bái đồng tiền, quay
lưng lại với các giá trị văn hoá truyền thống, đạo đức truyền thống. Trái với
truyền thống coi trọng tình nhân ái của dân tộc ta, một bộ phận trong nhân dân,
chủ yếu là lớp trẻ, vị thành niên đã và đang sa vào cuộc sống bạo lực, phi nhân
tính. Tình hình tội phạm hình sự ở Việt Nam trong quá trình chuyển sang nền
kinh tế thị trường đang ở mức khá nghiêm trọng so với trước. Một loạt tội danh
mới nguy hiểm đã xuất hiện, như khủng bố cá nhân, tống tiền, bắt cóc trẻ em,
5 5
buôn bấn phụ nữ, buôn bán chất nổ, chất ma tuý với số lượng lớn, tổ chức đâm
thuê chém mướn, môi giới mại dâm, xì ke ma tuý. Tình hình phụ nữ phạm tội và
các vụ phạm tội do người chưa thành niên thực hiện có chiều hướng gia tăng.
Đặc biệt trong những năm gần đây, xã hội xuất hiện nguy cơ khủng
hoảng tinh thần, mất phương hướng lựa chọn giá trị - niềm tin và lối
sống ở thế hệ trẻ. Họ đang lớn lên, đang vào đời và chuẩn bị vào đời
(thanh, thiếu niên) mà không biết tìm những điểm tựa tinh thần, tư
tưởng, những chuẩn mực đạo đức và lối sống ở đâu, với những tấm
gương nào để noi theo.
Thói đạo đức giả với những biểu hiện của nó trong lối sống, nói
không đi đôi với làm ở những người lớn, trong gia đình, nhà trường,
cơ quan, công sở và ở ngoài xã hội đã gây ra những phản cảm nặng
nề đối với lớp trẻ, làm cho họ mất niềm tin. mất phương hướng trong
cuộc sống.
Thực trạng và những vấn đề đặt ra trên đây phần nào đã cảnh báo
cho chúng ta biết được vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị
trường ở Việt Nam hiện nay đang diễn ra hết sức phức tạp. Các bậc

con cái, anh chị em. Cùng với sự phát triển của đất nước, tự do kết
hôn, hôn nhân một vợ một chồng, tình yêu chung thuỷ đối với cả hai
vợ chồng hay mối quan hệ giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên
trong gia đình… cũng đã được coi là những quy định của đạo đức
gia đình mới.
Ngày nay nền kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển và ngày
càng hiện đại, có khá nhiều bạn trẻ cũng đã có những quan niệm
đúng đắn trong tình yêu và hôn nhân, tình yêu phải luôn trong sáng,
đúng mực, luôn giữ gìn và tôn trọng nhau, người phụ nữ cũng ngày
càng năng động hơn, không chỉ thành công ngoài xã hội mà họ còn
giỏi giang trong việc xây dựng hạnh phúc gia đình, h ọ luôn dành tình
yêu và lòng chung thuỷ son sắc cho chồng con. Nhờ có người phụ
nữ mà gia đình luôn trong ấm, ngoài yên, gia đình hạnh phúc,xã hội
phát triển và xuất hiện nhiều tấm gương gia đình văn hoá, cha mẹ
chăm sóc con cái đầy đủ, con cái có hiếu đối với ông bà, cha mẹ.
Nước ta đang trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch
hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Quá trình này cùng lúc kéo theo những biến đổi trong văn
hoá, đạo đức xã hội cũng như đạo đức gia đình. Bên cạnh những gia
đình truyền thống, luôn giữ gìn bản sắc truyền thống gia đình thì
những đợt sóng biến đổi nhiều mặt của xã hội đã dội vào gia đình,
tác động đến đạo đức gia đình. Không ít những giá trị đạo đức gia
đình đang bị vi phạm, thể hiện lệch lạc.
Trước hết phải kể đến quan niệm về đạo đức hôn nhân. Nam nữ
yêu nhau, đi đến quyết định kết hôn và quá trình chung sống của gia
đình vẫn thường được coi là một vấn đề hệ trọng của đời người.
Nhưng hiện nay, ở một số người, quan niệm đạo đức hôn nhân đang
trở nên lộn xộn. Ở họ, tính nghiêm túc của hôn nhân đang bị xem
thường. Với quan niệm "Tình yêu bốc lửa, yêu nhanh, cưới nhanh"
mà từ đó đã có không ít trường hợp kết thúc với kết quả là "cưới

trường hợp, rõ ràng đương sự (nam - nữ) đã thoát khỏi trách nhiệm
và nghĩa vụ đối với quan hệ tình dục nam nữ mà thực chất, chúng
vốn gắn chặt với nhau.
Quan niệm đạo đức hôn nhân trở nên lộn xộn còn thể hiện ở một
số người có hành vi phạm pháp do ngoại tình hay mại dâm. Sự
xuống cấp về đạo đức trong gia đình đã phát sinh nhiều hiện tượng
phạm tội dã man, nghiêm trọng, điển hình là nạn giết vợ (ở Lâm
Đồng), quan hệ bất chính với con dâu nên giết vợ (ở Tứ Lộc Hải
Hưng).
Hành vi phạm pháp của người chồng đối với vợ có khi còn xuất
phát từ ý thức coi thường phụ nữ, đối xử không bình đẳng trong
quan hệ gia đình, dẫn đến hành vi ngược đãi, hành hạ vợ con. Đây
được coi là nguyên nhân đáng kể dẫn đến tình trạng ly hôn ở Hà Nội,
8 8
trong số 23.738 vụ kiện ly hôn có 7.372 vụ (chiếm 31%) là do vợ bị
đánh đập, ngược đãi. Cũng lý do trên, ở Hải Phòng là 30%, Nghệ An
là 41%, Tuyên Quang là 60%.
Tất cả các hiện tượng phạm pháp của người chồng đối với người
vợ dù do ngoại tình hay đó coi thường phụ nữ đều là sự vi phạm đ
ạo đức gia đình, làm lay chuyển bản chất nhân văn của gia đình - giá
trị cốt lõi của con người trong quan hệ vợ chồng.
Trong không khí sôi động của cơ chế thị trường, mọi người đều
mong muốn có công ăn việc làm, tăng thu nhập, nâng cao mức sống,
chất lượng cuộc sống. Cùng với xu hướng đó là nhu cầu được
hưởng thụ các tiện nghi sinh hoạt hiện đại. Từ nhu cầu đó, có những
người đã đồng nghĩa hạnh phúc gia đình với sự thoả mãn cao mọi
nhu cấu cá nhân. Song khi đạt được sự thoả mãn cao nhu cầu cá
nhân thì cũng là lúc xảy ra xung đột lợi ích giữa các thành viên, đạo
đức gia đình bị vi phạm, hạnh phúc gia đình không còn. Dường như
ở đó, người ta coi thương những yếu tố vô hình làm nên giá trị hạnh

của cha mẹ, sự coi thường, phủ định sạch trơn những nội dung và
hình thức giáo dục đạo đức truyền thống cho con cái đã dẫn đến phá
vỡ mối liên kết tinh thần của tổ ấm gia đình.
Nguyên nhân của những hiện tượng lệch chuẩn đạo đức gia đình
trước hết là những vấn đề liên quan đến luật pháp. Những quy định
của luật pháp là cơ sở chính hình thành đạo đức gia đình. Nhà nước
ta đã ban hành Luật hôn nhân - gia đình mới (năm 2000) quy định
mối quan hệ đạo đức gia đình: trách nhiệm, quyền lợi của cha mẹ đối
với con cái và ngược lại, trách nhiệm giữa vợ và chồng và cả khung
hình phạt đối với những người phạm luật. Song, trên thực tế,công
việc tuyên truyền, giáo dục hôn nhân và gia đình chưa được thực
hiện thường xuyên và rộng rãi, đặc biệt ở miền núi, vùng sâu, vùng
xa ". Vì vậy, có thể nói, hiện tượng "mù pháp luật" đã xảy ra. Người
phạm pháp (đánh đập vợ, con, ngược đãi cha mẹ già…) lại không
hiểu hành vi của mình là phạm tội, người bị hại lại cam chịu cho rằng
đó là số phận. Tuy nhiên, phải thấy rằng, việc tuân thủ pháp luật của
một số người chưa nghiêm chỉnh. Có người biết quy định của luật là
hôn nhân một vợ một chồng nhưng vẫn vi phạm. Ở thành phố Hồ
Chí Minh có 4418 vụ kiện chồng có vợ hai ở Kiên Giang bình quân
mỗi năm xảy ra 1498 vụ.
Nguyên nhân liên quan đến vai trò của giáo dục, việc xem thường
giáo dục đạo đức gia đình, phương pháp dạy con không cụ thể, nội
dung giáo dục đạo đức chung chung đã không làm cho học sinh
hiểu sâu sắc trong nhà trường), không giác ngộ được con cái (trong
gia đình). Mặt khác, trong điều kiện mở cửa, hội nhập hiện nay, việc
giao lưu văn hoá dễ đàng trong vá ngoài nước đã góp phần đưa vào
các sách báo, phim ảnh lành mạnh, bên cạnh đó, không thiếu những
sách báo, phim ảnh không lành mạnh, khích lệ tự do tình dục, ca
ngợi chủ nghĩa cá nhân, vị kỷ, bạo lực Tất cả những điều đó đã
ảnh hưởng tới quan niệm đạo đức gia đình, hôn nhân và luyến ái của

trong quan niệm đạo đức và hành vi ứng xử ở một bộ phận không
nhỏ sinh viên hôm nay. Cái cá nhân nhiều khi lấn át cái cộng đồng,
họ coi lợi ích cá nhân quan trọng hơn tất cả. Một sinh viên kinh tế
trong một cuộc phỏng vấn đã cho rằng, kinh doanh là hoạt động đem
lại lợi nhuận cho mình bằng bất cứ giá nào và không cần đếm xỉa
đến vấn đề đạo đức.
Một tiêu cực thứ hai là giới trẻ hiện nay đang hình thành một thái
độ bàng quan đối với những người xung quanh. Sự hy sinh và quan
tâm đến người khác ở họ thấp đi, và nếu có thì thường được đánh
giá dưới góc độ kinh tế thực dụng hơn là tình cảm và sự chia sẻ.
Tác động tiêu cực tiếp theo là cùng với sự du nhập lối sống đã dần
dần làm không ít sinh viên xa rời các giá trị đạo đức truyền thống rất
đẹp vốn vẫn đang phù hợp với thời kỳ hiện đại. Hình thành tư tưởng
11 11
hưởng thụ, ăn chơi, đua đòi, chịu tác động của tệ nạn xã hội, dễ bị
dao động về mặt định hướng đạo đức và lối sống trong bối cảnh một
nền kinh tế, xã hội mở cửa. Các quan niệm đạo đức trong một bộ
phận sinh viên đang bị lệch chuẩn, đặc biệt có quan niệm cho rằng,
đạo đức và lợi ích cá nhân là hoàn toàn đồng nhất trong mọi lúc, ở
mọi nơi. Cũng như vậy, với sự phát triển của thông tin, sự hỗ trợ của
công nghệ cao ,gần đây, tác động tiêu cực của môi trường ảo đã
hiện thục hoá qua một số vụ xung đột trong các chatter ngoài đời.
Sự dối lừa được coi là chuyện bình thường. Nhiều SV đi thuê
làm khoá luận, đồ án tốt nghiệp, hoặc đi thi hộ trong kỳ thi tuyển sinh
vào đại học và cao đẳng. Hiện tượng mua bằng, bán điểm không còn
là chuyện hiếm thấy. Điều đáng lo ngại là nhiều SV bộc lộ thái độ coi
đó là chuyện bình thường, không liên quan đến đạo đức.
Sự lạnh lùng trong các mối quan hệ tình cảm đang ngày càng lan
rộng trong SV. Không thể không đáng suy nghĩ với lời một bài hát
như thế này: "Tình yêu đến em không mong đợi gì, tình yêu đi em

sức nghiêm trọng, không
thể lường hết được.
3.Giải pháp điều chỉnh và khắc phục
Khi chúng ta vi phạm pháp luật chúng ta sẽ chịu xử phạt của pháp
luật nhưng khi vi phạm giá trị đạo đức thì ta sẽ chịu sự phán xét của
“toà án lương tâm” vô cùng khắc nghiệt, vì vậy muốn lương tâm luôn
thanh thản chúng ta hãy trau rồi đạo đức và cùng xã hội đưa ra
những giải pháp để cải thiện và dần xoá bỏ tình trạng đạo đức đang
trượt dốc ở nước ta hiện nay
3.1.Gi ải ph áp chung cho to àn x ã h ội
Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cũng như của Việt Nam
đã chỉ ra rằng, chúng ta không thể chấp nhận một sự tăng trưởng
đơn thuần về kinh tế, với cái giá phải trả là sự mai một bản sắc văn
hoá dân tộc, sự huỷ hoại các giá trị đạo đức truyền thống. Để giữ gìn
và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống, trong điều kiện kinh tế
thị trường ở nước ta hiện nay, trước hết chúng ta phải tăng cường
công tác tuyên truyền, giáo dục đạo đức cho toàn xã hội, đặc biệt là
cho thế hệ trẻ. Bởi lẽ, một thực tế không thể phủ nhận được là do
thiếu sự giáo dục và tuyên truyền sâu rộng về đạo đức trong nhà
trường, nên những hiểu biết của thế hệ trẻ về các giá trị đạo đức, có
thể nói, không đầy đủ, thậm chí còn sai lệch ở một số thanh niên.
Trong quá trình xây dựng đất nước, nếu chúng ta chỉ quan tâm tới
tăng trưởng kinh tế mà không chú ý đến việc giữ gìn và phát huy các
giá trị văn hoá, đạo đức truyền thống thì sự phát triển xã hội sẽ trở
nên lệch lạc, không bền vững. Để giữ gìn và phát huy các giá trị đạo
đức truyền thống Việt Nam, trước hết chúng ta phải coi trọng và quan
tâm một cách thực sự đến công tác tuyên truyền và giáo dục, đạo
đức cho toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ, nhưng chúng ta phải làm
tốt nhiệm vụ giáo dục đạo đức trong gia đình, trong nhà trường, mà
còn phải làm tất cả nhiệm vụ giáo dục đạo đức ngoài xã hội. Chủ

chính trực, tình nghĩa, tự do kết hôn, hôn nhân một vợ một chồng.
Như vậy, rõ ràng là trong nội dung của đạo đức gia đình, chúng ta
phản đối những phong tục lạc hậu, như thói gả bán hôn nhân, trọng
nam khinh nữ, đa thê, đồng thời cũng không chấp nhận hiện tượng
nam nữ chung sống không kết hôn, ly hôn không chính đáng. Xây
dựng hệ thống đạo đức gia đình tiến bộ, lành mạnh cần phải chống
sự xâm nhập của chủ nghĩa sùng bái tiền - vàng, chủ nghĩa cá nhân,
tự do tình dục hay không chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ, người già
cả, ốm đau trong gia đình.
Trong việc xây dựng hệ thống đạo đức gia đình rất cần đến việc
mở rộng hiệu lực của việc chấp hành pháp luật, tăng cường giáo dục
pháp chế, có những đảm bảo về mặt pháp luật để giác ngộ người
dân tuân thủ pháp luật một cách tự nguyện, trở thành ý thức cá nhân.
Đồng thời, chấn chỉnh hiện tượng chấp hành pháp luật không nghiêm
15 15
chỉnh, đặc biệt là những hành vi vi phạm luật hôn nhân gia đình, luật
bảo vệ, chăm sóc trẻ em, luật thừa kế tài sản…
Giáo dục có vai trò quan trọng trong việc xây dựng đạo đức gia
đình. Cần phải cải tiến cách giảng dạy, truyền thụ nội dung giáo dục
đạo đức gia đình cho học sinh ở các cấp học trong nhà trường. Đồng
thời, trong gia đình, các bậc cha mẹ cũng cần phải hiểu biết sâu sắc
nội dung đạo đức gia đình để bản thân họ thực hiện và dạy con cái.
Các phương tiện thông tin đại chúng có vai trò tuyên truyền, giáo dục
quan trọng. Từ các phương tiện truyền thông này, một lực lượng
khán giả, thính giả đông đảo chịu ảnh hưởng tác động của những
gương đạo đức gia đình lành mạnh, tiến bộ. Thông tin đại chúng góp
phần hướng dẫn dư luận, phê phán những quan niệm, sinh hoạt gia
đình phi đạo đức. Những hoạt động xây dựng gia đình văn hoá, làng
văn hoá, nhân cách văn hoá đang trở thành phong trào rộng rãi, cần
đưa hoạt động này vào phát triển chiều sâu. Xã hội đã khẳng định

được hình thành từ truyền thống văn hoá Việt Nam. Đó là kho tàng tri
thức, tâm hồn, đạo lý, tính cách, lối sống, trình độ thẩm mỹ của từng
người và của cả cộng đồng dân tộc".
Muốn xây dựng một xã hội văn minh, phát triển thì vấn đề giáo dục
giá trị đạo đức là vô cùng cấp thiết và tất nhiên việc đấu tranh khắc
phục sự suy giảm về đạo đức xã hội chắc chắn là một công việc lâu
dài, khó khăn và phức tạp, đòi hỏi phải có nỗ lực và quyết tâm cao,
phải tiến hành kiên quyết và đồng bộ với nhiều giải pháp thiết thực,
cụ thể của toàn xã hội.
Là một sinh viên em xin mạnh dạn trình bày những hiểu biết và
những tìm hiểu của mình về vấn đề đạo đức trong xã hội hiện nay.
Nhưng do khả năng hiểu biết còn hạn chế nên bài viết của em không
thể tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được sự góp ý của
thầy cô để bài viết của em được hoàn chỉnh hơn.
Em xin chân thành cảm ơn cô Nguyễn Thị Ngọc Anh đã giúp em
hoàn thành bài tiểu luận này.
17 17
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Gi¸o tr×nh triÕt häc
2. Gi¸o tr×nh CNXH
3. T¹p chÝ triÕt häc
4. Trang web trêng §¹i häc s ph¹m I
18 18