Chuyên đề tốt nghiệp
“Một số giải pháp nhằm tăng cường công
tác quản lý Ngân sách Nhà nước huyện
Than Uyên - tỉnh Lai Châu”
1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU Trang1
CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN 4
I. NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 4
1. Khái niệm về Ngân sách Nhà nước 4
2. Nội dung Ngân sách Nhà nước 4
3. Nguyên tắc của Ngân sách Nhà nước 6
4. Vai trò của Ngân sách Nhà nước 7
5. Chức năng của Ngân sách Nhà nước 9
6. Hệ thống Ngân sách Nhà nước Việt Nam 10
7. Niên độ Ngân sách Nhà nước 10
8. Phân cấp Ngân sách Nhà nước 10
8.1. Nguyên tắc phân cấp Ngân sách 10
8.2. Nội dung phân cấp Ngân sách 10
II NHẬN THỨC CHUNG VỀ NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN 10
1. Sự tồn tại khách quan của Ngân sách huyện 10
2. Vai trò Ngân sách huyện 11
3. Nhiệm vụ Ngân sách huyện 13
3.1. Về thu Ngân sách 13
3.1.1 Các nguồn thu Ngân sách địa phương hưởng 100% 13
3.1.2 Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ % 14
3.1.3 Thu bổ sung cân đối Ngân sách 14
3.2 Về chi Ngân sách 14
3.2.1 Chi đầu tư phát triển 15
3.2.2 Chi thường xuyên 15
3.3.3 Chi bổ sung cho Ngân sách cấp dưới 17

1.
Tổng quan về đặc điểm, tự nhiên, kinh tế - xã hội và
tổ chức bộ máy quản lý Ngân sách huyện Than Uyên
30
1.1
Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, văn hoá, xã hội huyện
Than Uyên
31
1.1.1 Sản xuất nông, lâm nghiệp 33
1.1.2 Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp 34
1.1.3 Giao thông, xây dung cơ sở hạ tầng 34
1.1.4 Công tác tài chính, tín dụng, thương mai, dịch vụ 35
1.1.5 Công tác Giáo dục - Đào tạo 36
1.1.6 Công tác dân số, gia đình, trẻ em 36
1.1.7
Hoạt động văn hoá, thể dục, thể thao và chính sách xã
hội
37
1.2
Khái quát tổ chức bộ máy phòng Tài chính - Kế hoạch
huyện Than Uyên
37
2.
Thực trạng công tác quản lý Ngân sách huyện Than
Uyện trong thời gian qua (2003-2006)
41
3
2.1 Về công tác thu ngân sách trên địa bàn 42
2.2 Về công tác chi ngân sách trên địa bàn 43
2.3

nguồn thu
63
3.
Giải pháp về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp
chính quyền
64
4.
Tăng cường công tác tập huấn, đào tạo bồi dưỡng cán
bộ
64
5.
Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý
Ngân sách
65
II. KIẾN NGHỊ: 66
KẾT LUẬN 68
TÀI LIỆU THAM KHẢO 70
4
MỞ ĐẦU
Sau hai mươi năm thực hiện cơ chế chính sách mở cửa của Đảng và Nhà
nước ta, kể từ đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986. Mọi mặt đời sống kinh tế -
xã hội đã được cải thiện vượt bậc, tạo cho Việt Nam một bộ mặt với những
thay đổi to lớn về diện mạo kinh tế mới trong mắt bạn bè quốc tế.
Cùng với sự thay đổi về cơ chế chính sách như vậy, nền kinh tế nước nhà
đã liên tục tăng trưởng qua các năm một cách ổn định và bền vững, tạo nguồn
lực tài chính để thúc đẩy sự phát triển lâu dài. Từ những thành tựu đã đạt được
Nhà nước ta đã không ngừng cải cách, đổi mới hệ thống Ngân sách Nhà nước
cho phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà Đảng
5
ta đã đề ra, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá

luật tài chính, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả ngân sách và tải sản của Nhà
nước, tăng tích luỹ nhằm thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội,
nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự an
toàn xã hội.
Sau một thời gian nghiên cứu thực tập, thu thập các thông tin, kiến thức
thực tế để bổ sung cho kiến thức đã học tại nhà trường, em đã nhận thấy rằng
trước những đòi hỏi bức xúc về quản lý điều hành ngân sách Nhà nước nói
chung và quản lý điều hành ngân sách cấp quận, huyện nói riêng, em xin
mạnh dạn nghiên cứu chuyên đề thực tập với nội dung “Một số giải pháp
nhằm tăng cường công tác quản lý Ngân sách Nhà nước huyện Than
Uyên - tỉnh Lai Châu”
Qua thực tiễn tại đơn vị phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Than Uyên,
em đã nhận thấy rõ được kiến thức về công tác quản lý điều hành Ngân sách
Nhà nước nói chung và ngân sách cấp huyện nói riêng. Em mong rằng một số
ý kiến đề xuất của cá nhân em sẽ đóng góp phần nào nhỏ bé vào công tác
quản lý điều hành ngân sách tại địa phương và luật Ngân sách Nhà nước.
Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của Thầy giáo Đỗ
Hoàng Toàn cùng tập thể các đồng chí trong phòng Tài chính - Kế hoạch
huyện Than Uyên đã giúp em hoàn thành chuyên đề thực tập này. Mong rằng
các bạn đọc đóng góp ý kiến tham gia những khiếm khuyết và thiếu xót trong
đề tài này.
7
Em xin chân thành cảm ơn!
Than Uyên 01-2007
CHƯƠNG I
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN.
I. NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC.
1. Khái niệm về Ngân sách Nhà nước.
8

tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn.
+ Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó đảm bảo,
việc ban hành và thực hiện các chính sách, chế độ mới làm tăng chi ngân sách
phải có giải pháp đảm bảo nguồn tài chính phù hợp với khả năng cân đối của
ngân sách từng cấp.
+ Trường hợp cơ quan quản lý Nhà nước cấp trên uỷ quyền cho cơ quan
quản lý Nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi của mình, thì phải chuyển
kinh phí từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới để thực hiện nhiệm vụ
đó.
+ Thực hiện phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu
phân chia giữa ngân sách các cấp và bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân
sách cấp dưới để đảm bảo công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, các địa
phương. Tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu và bổ sung cân đối từ
ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới được ổn định từ 3 đến 5 năm. Số
bổ sung từ ngân sách cấp trên là nguồn thu của ngân sách cấp dưới.
+ Trong thời kỳ ổn định ngân sách, các địa phương được sử dụng nguồn
tăng thu hàng năm mà ngân sách địa phương được hưởng để phát triển kinh tế
- xã hội trên địa bàn; sau mỗi thời kỳ ổn định ngân sách, phải tăng khả năng tự
cân đối ngân sách, phát triển ngân sách địa phương, thực hiện giảm dần số bổ
sung từ ngân sách cấp trên hoặc tăng tỷ lệ phần trăm (%) điều tiết số thu nộp
về ngân sách cấp trên.
10
3. Nguyên tắc của Ngân sách Nhà nước. (4,5,8)
- Về thu ngân sách Nhà nước, phải được thực hiện theo quy định của luật
Ngân sách Nhà nước và các quy định khác của pháp luật.
- Về chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Đã có trong dự toán Ngân sách được giao. Trừ trường hợp vào đầu năm
ngân sách, dự toán ngân sách và phương án phân bổ ngân sách chưa được cơ
quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định theo quy định thì lập lại dự toán
ngân sách Nhà nước. Trường hợp dự toán ngân sách Nhà nước, phương án

định theo quy định của luật Ngân sách Nhà nước hiện hành. Ngoài ra còn một
số trường hợp khác cần phải điều chỉnh dự toán nêu trong luậ Ngân sách Nhà
nước năm 2002.
+ Chi ngân sách Nhà nước phải đúng tiêu chuẩn, đúng chế độ và định
mức do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định.
+ Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được uỷ
quyền quyết định chi.
+ Các cấp, các ngành, các đơn vị không được đặt ra các khoản thu, chi
trái với quy định của pháp luật.
+ Người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức sử dụng ngân sách Nhà nước
có trách nhiệm tổ chức thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống thất thoát,
tham nhũng.
- Các khoản thu, chi ngân sách Nhà nước phải được hạch toán kế toán,
quyết toán đầy đủ, kịp thời, đúng chế độ.
12
4. Vai trò của Ngân sách Nhà nước.
- Trong nền kinh tế thị trường, vai trò của Ngân sách Nhà nước là đảm
bảo nguồn tài chính để thực hiện chức năng Nhà nước công quyền, duy trì sự
tồn tại của hệ thống chính trị từ Trung ương tới địa phương. Ngân sách Nhà
nước là công cụ quan trọng để thúc đẩy sự phát triển về kinh tế, tạo đà tăng
trưởng và ổn định nền kinh tế vĩ mô của Nhà nước, bù đắp những khiếm
khuyết của nền kinh tế thị trường, thực hiện tiến trình công bằng xã hội, bảo
vệ môi trường.
- Ngân sách Nhà nước đảm bảo chi thường xuyên cho sự hoạt động của
bộ máy hành chính, đảm bảo công bằng xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng, cải
thiện môi trường sinh thái, giữ gìn an ninh, quốc phòng, bảo vệ chủ quyền đất
nước và trật tự xã hội.
- Ngân sách Nhà nước đầu tư cho sự phát triển, thúc đẩy sự tăng trưởng
ổn định và điều khiển nền kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Ngoài việc đảm bảo
ngân sách cho chi thường xuyên. Nhà nước cần phải tác động vào quá trình

phát triển cân đối giữa các vùng.
Thứ hai là chức năng đôn đốc; kiểm tra, giám sát, chức năng này cụ thể
là các nghiệm vụ như kiểm tra việc chấp hành ngân sách Nhà nước, kế toán,
kiểm toán và quyết toán ngân sách Nhà nước một cách thường xuyên liên tục.
Thực hiện tốt chức năng này sẽ đem lại những thông tin trung thực cho việc
quản lý các hoạt động của Ngân sách Nhà nước, giúp cho Nhà nước phát hiện
những thiếu sót, kịp thời chỉnh sửa, phát huy những kết quả tốt đã đạt được
14
góp phần thúc đẩy hoàn thiện luật Ngân sách Nhà nước, tiến tới các mục tiêu
chiến lược quan trọng mà Đảng và Nhà nước ta đã xác định.
6. Hệ thống Ngân sách Nhà nước Việt Nam. (4)
Hệ thống Ngân sách Nhà nước Việt Nam được phân cấp thành 4 cấp:
Ngân sách Trung ương, Ngân sách tỉnh, thành phố, ngân sách quận, huyện và
ngân sách xã, phường, thị trấn tương ứng với hệ thống chính trị của Việt Nam.
Ngân sách Trung ương đóng vai trò chủ đạo đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ
chiến lược quan trọng của quốc gia, ngân sách xã, phường, thị trấn đóng vai
trò chủ đạo, ngân sách cấp tỉnh, thành phố, quận huyện đóng vai trò trung
gian.
7. Niên độ ngân sách Nhà nước. (4)
Niên độ ngân sách nước ta; được thực hiện bắt đầu vào ngày 01/01 hàng
năm tính theo dương lịch và kết thúc vào 31/12 các năm tính theo dương lịch.
Niên độ Ngân sách là năm ngân sách chỉ thời gian mà trong đó dự toán
thu, chi ngân sách đã được phê chuẩn, quyết định và thực hiện.
Chu trình của một niên độ ngân sách nước ta; là xây dựng kế hoạch thu
chi ngân sách Nhà nước, chấp hành thực hiện kế hoạch ngân sách Nhà nước
và cuối cùng là kiểm tra quyết toán ngân sách Nhà nước.
8. Phân cấp ngân sách Nhà nước. (4)
8.1 Nguyên tắc phân cấp ngân sách; Nhằm đảm bảo tính chủ động trong
việc quản lý điều hành Ngân sách Nhà nước của từng cấp, phù hợp với thực
tế, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản

Như đã nêu ở trên, Ngân sách huyện là một bộ phận hữu cơ của ngân
sách địa phương. Đóng vai trò Ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện, đó là
vai trò đảm bảo chức năng Nhà nước của Chính quyền cấp huyện thực hiện
các chức năng, nhiệm vụ theo luật định.
Ngân sách cấp huyện cùng ra đời và trải qua chặng đường hình thành và
phát triển, cùng với sự vận động, biến đổi của hoàn cảnh kinh tế - xã hội, sự
tồn tại và phát triển của chính quyền cấp quận - huyện cả về lượng và chất là
một thực tế không thể phủ nhận được. Vị trí, vai trò của Ngân sách huyện
được thể hiện rõ trong Luật Ngân sách Nhà nước được Quốc hội thông qua
vào kỳ họp thứ 2 khoá XI. Ngân huyện là một cấp ngân sách quan trọng, đóng
vai trò là cầu nối giữa các đơn vị cơ sở với các cơ quan quản lý cấp trên. Mọi
chủ chương, chính sách của Nhà nước, hiệu lực quản lý Nhà nước đều có sự
tham gia của cấp ngân sách này, giúp cho công tác quản lý điều hành đạt hiệu
quả tốt hơn. Đồng thời cũng phản ánh kết quả của chủ trương chính sách, chế
độ đó khi triển khai thực hiện tại cơ sở.
Là một cấp chính quyền cơ sở cũng tổ chức cho mình một bộ máy quản
lý với hệ thống các cơ quan, đoàn thể, hành chính nhằm tổ chức thực hiện các
chức năng của Nhà nước. Điều này cũng có nghĩa rằng để cho các cơ quan,
đoàn thể, tổ chức đó hoạt động được thì cần phải có một quỹ tài chính tập
trung, đó chính là Ngân sách huyện. Mặc dù không thực hiện các nhiệm vụ
quan trọng và các mục tiêu chiến lược như ngân sách Trung ương nhưng Ngân
sách huyện cũng tạo cho mình một vị trí nhất định, nhằm chủ động trong việc
thực hiện chức năng Nhà nước tại ở địa phương tuỳ theo địa giới hành chính,
tình hình kinh tế xã hội của từng huyện mà nhu cầu đảm bảo này sẽ khác
nhau.
17
Trong thời gian qua, cùng với sự chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế và thay
đổi của đất nước, sự năng động của Chính quyền các cấp cơ sở đã giúp cho
kinh tế nhiều địa phương phát triển mạnh mẽ, đó chính là đóng góp không nhỏ
của ngân sách huyện, nguồn thu không ngừng tăng lên, các khoản chi được

+ Lệ phí trước bạ.
+ Thu từ hoạt động xổ số kiến thiết.
+ Thu hồi vốn của ngân sách địa phương tại các tổ chức kinh tế, thu từ
quỹ dự trữ tài chính của địa phương, thu nhập từ quỹ đóng góp của địa
phương.
+ Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các
cá nhân nước ngoài trực tiếp cho địa phương.
+ Các khoản phí, lệ phí, thu từ các hoạt động sự nghiệp và các khoản thu
khác nộp vào ngân sách Nhà nước của địa phương theo quy định của pháp
luật.
+ Thu từ quỹ đất công ích và thu hoa lợi công sản khác.
+ Huy động từ các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật.
+ Đóng góp của các tổ chức, cá nhân ở trong nước và ngoài nước theo
luật định.
+ Thu kết dư ngân sách địa phương.
19
+ Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.
3.1.2 Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ %:
+ Thuế giá trị gia tăng (Không kể hàng hoá nhập khẩu)
+ Thuế thu nhập doanh nghiệp.
3.1.3 Thu bổ sung cân đối ngân sách.
+ Thu bổ sung có tính chất xây dựng cơ bản.
+ Thu bổ sung cân đối ngân sách.
+ Thu bổ sung chương trình mục tiêu.
3.2 Về chi ngân sách:
Chi Ngân sách luôn gắn liền với các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội
mà Nhà nước đảm nhiệm trong từng thời kỳ. Đặc điểm này có thể nhìn ra từ
vai trò của Ngân sách và bản chất Ngân sách Nhà nước. Ngân sách Nhà nước
mang bản chất chính trị, duy trì hoạt động của bộ máy Nhà nước, ổn định phát
triển kinh tế, đảm bảo xã hội ổn định, phát triển. Do vậy nhiệm vụ chi ngân

+ Công tác đảm bảo xã hội, cứu tế xã hội, cứu đói, phòng chống các tệ
nạn xã hội, thiên tai hoả hoạn và các hoạt động xã hội khác.
+ Bảo tồn, thư viện, biểu diễn nghệ thuật và các hoạt động văn hoá khác.
21
+ Về văn hoá thông tin; tuyên truyền cổ động, văn hoá văn nghệ quần
chúng, xây dựng bản làng văn hoá và các hoạt động văn hoá xã hội khác.
+ Thể dục thể thao Bồi dưỡng, huấn luyện các vận động viên các đội
tuyển cấp huyện; các giải thi đấu cấp huyện; quản lý các cơ sở thi đấu thể dục,
thể thao và các hoạt động thể dục thể thao khác.
+ Các sự nghiệp khác do địa phương khác quản lý.
- Các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội do ngân sách
huyện đảm bảo theo quy định của chính phủ và các văn bản hướng dẫn
thực hiện.
- Hoạt động của các cơ quan nhà nước, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam
và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương.
- Hỗ trợ các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ
chức xã hội - nghề nghiệp ở huyện theo quy định pháp luật.
- Thực hiện chính sách xã hội với các đối tượng do huyện quản lý.
- Chương trình quốc gia do chính phủ giao cho địa phương quản lý .
- Trợ giá theo chính sách Nhà nước.
- Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.
3.2.3 Chi bổ sung cân đối ngân sách cho cấp dưới
- Bổ sung cân đối chi thường xuyên cho cấp xã, phường, thị trấn và các
nguồn vốn do cấp trên phân bổ qua ngân sách huyện.
4. Nội dung quản lý Ngân sách Huyện.
Qua các nội dung đã nghiên cứu về Ngân sách huyện đã nêu ở trên gồm
các khoản thu và nhiệm vụ chi. Tuy nhiên, để quản lý Ngân sách một cách
khoa học, đúng theo luật Ngân sách Nhà nước các quy định của pháp luật, các
22
nghị định của chính phủ, thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính và các văn bản

Dự toán Ngân sách huyện phải tổng hợp theo từng lĩnh vực thu, chi, theo
cơ cấu giữa chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, chi trả nợ.
4.1.2 Căn cứ lập dự toán Ngân sách huyện.
Dự toán Ngân sách nhằm thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội
và đảm bảo quốc phòng an ninh; chỉ tiêu nhiệm vụ của năm kế hoạch và
những chỉ tiêu phản ánh quy mô, nhiệm vụ, đặc điểm hoạt động, điều kiện
kinh tế - xã hội và tự nhiên.
Để đảm bảo cho việc quản lý Ngân sách được tốt, hiệu quả thì công tác
lập dự toán ngân sách huyện đặc biệt chú ý các điểm sau:
Về thu ngân sách phải bám sát các luật, pháp lệnh thuế chế độ thu; chế
độ, tiêu chuẩn định mức do cấp có thẩm quyền quyết định; các chế độ chính
sách hiện hành làm cơ sở lập dự toán chi Ngân sách. Trường hợp cần sửa đổi,
bổ sung phải được nghiên cứu và ban hành trước thời điểm lập dự toán Ngân
sách.
Dựa trên cơ sở những quy định về phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, phân
cấp quản lý Ngân sách.
Thực hiện đúng theo tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu và mức bổ
xung từ Ngân sách cấp trên.
Đối với chi ngân sách:
24
+ Đối với chi đầu tư phát triển, việc lập dự toán phải căn cứ vào các dự
án phù hợp với quy hoạch được duyệt, những dự án có đủ điều kiện bố trí vốn
theo quy định của quy chế quản lý vốn đầu tư xây dựng và phù hợp với khả
năng bố trí ngân sách hàng năm, kế hoạch tài chính 5 năm; đồng thời ưu tiên
bố trí đủ vốn phù hợp với tiến độ triển khai các chương trình, dự án đã được
cấp có thẩm quyền phê duyệt.
+ Đối với chi thường xuyên, với việc lập dự toán phải tuân theo các
chính sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức do các cơ quan Nhà nước có thẩm
quyền quy định trong đó.
Hội đồng nhân dân huyện căn cứ vào định mức phân bổ chi ngân sách địa