z
CNH - HĐH và vai trò của nó trong quá trình tiến lên CNXH ở nước ta


Tiểu luận triết học:

Đề tài: Quan điểm của Mác -Ănghen
về vật chất
TiÓu luËn triÕt häc

1

PHẦN I: MỞ ĐẦU

TRONG LỊCH SỬ TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN KHÁI NIỆM VẬT
CHẤT ĐƯỢC HIỂU LÀ TẤT CẢ NHỮNG GÌ TỒN TẠI KHÁCH QUAN
TỨC LÀ NHỮNG SỰ TỒN TẠI CỦA NÓ KHÔNG PHỤ THUỘC VÀO Ý
THỨC CỦA CON NGƯỜI, KHÔNG PHỤ THUỘC VÀO QUAN NIỆM
CỦA CON NGƯỜI. THEO ĐÓ THÌ VẬT CHẤT LÀ VÔ CÙNG VÔ TẬN,
LÀ KHÔNG CÓ GIỚI HẠN, NÓ TỒN TẠI GIỮA VÔ LƯỢNG CÁC HÌNH
THỨC KHÁC NHAU, CÓ THỂ LÀ NHỮNG TỒN TẠI MÀ CON NGƯỜI
ĐÃ BIẾT HOẶC LÀ NHỮNG TỒN TẠI MÀ CON NGƯỜI CHƯA BIẾT.
ĐÓ LÀ NHỮNG VẬT CHẤT TỰ NHIÊN HOẶC LÀ NHỮNG TỒN TẠI
CỦA VẬT CHẤT TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI. VẬT CHẤT TỒN TẠI VÔ
CÙNG LỚN VÍ DỤ NHƯ THIÊN HÀ, HOẶC VÔ CÙNG BÉ LÀ NHỮNG
HẠT CƠ BẢN. ĐÓ CÓ THỂ LÀ NHỮNG TỒN TẠI MÀ NGƯỜI TA

PHƯƠNG THỨC ĐỂ VẬT CHẤT KHÔNG NGỪNG PHÁT TRIỂN. CÒN
KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN THÌ LẠI LÀ HAI HÌNH THỨC TỒN TẠI
CƠ BẢN CỦA MỖI TỒN TẠI VẬT CHẤT.
ĐỂ VIẾT BÀI TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC EM XIN CHỌN ĐỀ TÀI:
"QUAN ĐIỂM CỦA MÁC - ĂNGHEN VỀ VẬT CHẤT".
DO KIẾN THỨC VÀ TẦM HIỂU BIẾT CÒN HẠN CHẾ NÊN BÀI
VIẾT CỦA EM KHÔNG TRÁNH KHỎI SAI SÓT RẤT MONG ĐƯỢC CÔ
GIÁO XEM XÉT VÀ GÓP Ý KIẾN CHO BÀI TIỂU LUẬN CỦA EM
ĐƯỢC HOÀN THIỆN HƠN.
EM XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN!
TiÓu luËn triÕt häc

3

PHẦN II: NỘI DUNG

I. VẬT CHẤT VÀ CÁC HÌNH THỨC TỒN TẠI CỦA NÓ
1. PHẠM TRÙ VẬT CHẤT.
VẬT CHẤT VỚI TƯ CÁCH LÀ PHẠM TRÙ TRIẾT HỌC ĐÃ CÓ
LỊCH SỬ KHOẢNG 2500 NĂM. NGAY TỪ LÚC MỚI RA ĐỜI XUNG
QUANH PHẠM TRÙ VẬT CHẤT ĐÃ DIỄN RA CUỘC ĐẤU TRANH
KHÔNG KHOAN NHƯỢNG GIỮA CHỦ NGHĨA DUY VẬT VÀ CHỦ
NGHĨA DUY TÂM. ĐỒNG THỜI, GIỐNG NHƯ MỌI PHẠM TRÙ KHÁC,
PHẠM TRÙ VẬT CHẤT CÓ QUÁ TRÌNH PHÁT SINH VÀ PHÁT TRỈÊN
GẮN LIỀN VỚI HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN CỦA CON NGƯỜI VÀ VỚI
SỰ HIỂU BIẾT CỦA CON NGƯỜI VỀ THẾ GIỚI TỰ NHIÊN.
THEO QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA DUY TÂM THÌ THỰC THỂ
CỦA THẾ GIỚI TỰ NHIÊN CỦA THẾ GIỚI, CƠ SỞ CỦA MỌI TỒN TẠI
LÀ MỘT BẢNG NGUYÊN TINH THẦN NÀO ĐÓ, CÓ THỂ LÀ "Ý CHÍ"
CỦA THƯỢNG ĐÉ, "Ý NIỆM TUYỆT ĐỐI" VV CHẲNG HẠN, PLATÔN

THỜI CỔ ĐẠI PHÁI NGAYA - VAISẾIKA COI NGUYÊN TỬ LÀ THỰC
THỂ CỦA THẾ GIỚI Ở HY LẠP CỔ ĐẠI, TALET COI THỰC THỂ CỦA
THẾ GIỚI LÀ NWS ANAXIMEN COI THỰ THỂ ẤY LÀ KHÍ HÊRACLIT
COI THỰC THỂ ẤY LÀ LỬA. PHỦ NHẬN QUAN ĐIỂM THỰC THỂ
CỦA THẾ GIỚI LÀ MỘT CHẤT CỤ THỂ, ĂMPÊĐOCLƠ ĐÃ COI THỰC
THỂ VÀ KHÔNG KHÍ ANAXIMANCTRƠ CHO RẰNG THỰC THỂ VỀ
THẾ GIỚI LÀ MỘT BẢN NGUYÊN TỬ KHÔNG XÁC ĐỊNH VỀ CHẤT,
VÔ TẬN VỀ MẶT LƯỢNG, ĐÓ LÀ APEIRÔN. ĐỈNH CAO CỦA TƯ
TƯỞNG DUY VẬT CỔ ĐẠI VỀ VẬT LÀ THUYẾT NGUYÊN TỬ CỦA
LƠXIP, VÀ ĐÊMÔGRIP… NGUYÊN TỬ LÀ CÁC PHẦN TỬ CỰC NHỎ,
CỨNG KHÔNG THỂ XÂM NHẬP ĐƯỢC KHÔNG CẢM GIÁC ĐƯỢC.
NGUYÊN TỬ CÓ NHIỀU LOẠI SỰ KẾT HỢP HOẶC TÁCH RỜI
NGUYÊN TỬ THEO TRẬT TỰ KHÁC NHAU CỦA KHÔNG GIAN TẠO
NÊN TOÀN BỘ THẾ GIỚI. THUYẾT NGUYÊN TỬ CÒN MANG TÍNH
CHẤT PHÁC NHƯNG PHỎNG ĐOÁN THIÊN TÀI ẤY VỀ CẤU TẠO
VẬT CHẤT ĐÃ CÓ Ý NGHĨA ĐỊNH HƯỚNG ĐỐI VỚI SỰ PHẢT TRIỂN
TiÓu luËn triÕt häc

5

KHOA HỌC NÓI CHUNG ĐẶC BIỆT LÀ VẬT LÝ HỌC KHI PHÁT HIỆN
RA SỰ TỒN TẠI HIỆN THỰC CỦA NGUYÊN TỬ.
2. THEO QUAN NIỆM VỀ VẬT CHẤT THỜI CẬN ĐẠI TÂY ÂU.
TỪ THỜI KỲ PHỤC HƯNG, ĐẶC BIỆT LÀ THỜI KỲ CẬN ĐẠI
THẾ KỶ XVII - XVIII, KHOA HỌC TỰ NHIÊN THỰC NGHIỆM CHÂU
ÂU PHÁT TRIỂN KHÁ MẠNH. CHỦ NGHĨA DUY VẬT NÓI CHUNG
VÀ PHẠM TRÙ VẬT CHẤT NÓI RIÊNG ĐÃ CÓ BƯỚC PHÁT TRIỂN
MỚI CHỨA ĐỰNG NHIỀU YẾU TỐ BIỆN CHỨNG. MỞ ĐẦU THỜI KỲ
NÀY LẦN ĐẦU TIÊN COPECNICH CHỨNG MINH MẶT TRỜI LÀ
TRUNG TÂM ĐÃ LÀM ĐẢO LỘN TRUYỀN THUYẾT CỦA KINH

NHÂN ĐẦU TIÊN CỦA VẠN VẬT. VẬT CHẤT THEO HONBACH ĐÓ
LÀ TẤT CẢ NHỮNG GÌ TÁC ĐỘNG BẰNG CÁCH NÀO ĐÓ VÀO CẢM
GIÁC CỦA CHÚNG TA TUY VẬY KHOAHỌC THỜI KỲ NÀY CHỈ CÓ
CƠ HỌC CỔ ĐIỂN PHÁT TRIỂN NHẤT, CÒN CÁC NGÀNH KHOA
HỌC KHÁC NHƯ VẬT LÝ HỌC, HOÁ HỌC, SIN HỌC, ĐỊA CHẤT HỌC
CÒN Ở TRÌNH ĐỘ THẤP KHOA HỌC LÚC NÀY CHỦ YẾU DỪNG LẠI
Ở TRÌNH ĐỘ SƯU TẬP MÔ TẢ. TƯƠNG ỨNG VỚI TRÌNH ĐỘ TRÊN
CỦA KHOA HỌC THÌ QUAN ĐIỂM THỐNG NHẤT TRONG TRIẾT
HỌC VÀ KHOA HỌC TỰ NHIÊN THỜI BẤY GIỜ ĐÓ ĐÃ CHI PHỐI
TRIẾT HỌC VỀ VẬT CHẤT. NGƯỜI TA GIẢI THÍCH MỌI HIỆN
TƯỢNG TỰ NHIÊN BẰNG SỰ TÁC ĐỘNG QUA LẠI CỦA LỰC HẤP
DẪN VÀ LỰC ĐẨY CỦACÁC PHÂN TỬ VẬT TƯ, THEO ĐÓ CÁC
PHẦN TỬ CỦA CÁC PHÂN TỬ VẬT THỂ, THEO ĐÓ CÁC PHẦN TỬ
CỦA VẬT TRONG QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG LÀ BẤT BIẾN CÒN CÁI
THAY ĐỔI CHỈ LÀ TRẠNG THÁI KHÔNG GIANVÀ TẬP HỢP CỦA
CHÚNG. MỌI PHÂN BIỆT VỀ CHẤT GIỮA VẬT THỂ ĐỀU BỊ QUY
GIẢM VỀ SỰ PHÂN BIỆT VỀ LƯỢNG, MỌI SỰ VẬN ĐỘNG ĐỀU BỊ
QUY GIẢM VỀ SỰ PHÂN BIỆT VỀ LƯỢNG, SỰ DỊCH CHUYỂN VỊ TRÍ
TRONG KHÔNG GIAN, MỌI HIỆN TƯỢNG PHỨC TẠP ĐỀU BỊ QUY
VỀ CÁI GIẢN ĐƠN MÀ TỪ ĐÓ CHÚNG ĐƯỢC THÀNH THÀNH. NIỀM
TIN VÀO CÁC CHÂN LÝ TRONG CƠ HỌC NIUTƠN ĐÃ KHIẾN CÁC
NHÀ KHOA HỌC ĐỒNG NHẤT VẬT CHẤT VỚI KHỐI LƯỢNG, COI
TiÓu luËn triÕt häc

7

VẬN ĐỘNG CỦA VẬT CHẤT CHỈ LÀ BIỂU HIỆN CỦA VẬT ĐỘNG CƠ
HỌC, NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG NẰM NGOÀI VẬT CHẤT. KẾ THỪA
QUAN ĐIỂM NGUYÊN TỬ LUẬN CỔ ĐẠI, CÁC NHÀ TRIẾT HỌC DUY
VẬT CẬN ĐẠI VẪN COI NGUYÊN TỬ LÀ PHẦN TỬ NHỎ NHẤT,


NỀN TẢNG CỦA CHỦ NGHĨA DUY VẬT ĐÃ SỤP ĐỔ CHÍNH TRONG
HOÀN CẢNH NHƯ VẬY LÊNIN ĐÃ KHÁI QUÁT NHỮNG THÀNH
TỰU CỦA KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ CHỈ RÕ RẰNG VẬT CHẤT
KHÔNG BỊ TIÊU TAN,
II. QUAN NIỆM VỀ VẬT CHẤT TRONG TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
CHO RẰNG VẬT CHẤT KHÔNG BỊ TIÊU TAN.
CÁI BỊ TIÊU TAN BỊ BÁC BỎ CHÍNH LÀ GIỚI HẠN HIỂU BIẾT
TRƯỚC ĐẤY VỀ VẬT CHẤT, LÀ QUAN ĐIỂM SIÊU HÀNH MÁY MÓC
TRONG NHẬN THỨC KHOA HỌC CHO RẰNG GIỚI TỰ NHIÊN LÀ CÓ
TẬN CÙNG VỀ CẤU TRÚC, RẰNG GIỚI HẠN CUỐI CÙNG BẤT BIẾN
CỦA GIỚI TỰ NHIÊN LÀ NGUYÊN TỬ HOẶC KHỐI LƯỢNG. TỪ ĐÓ
LÊNIN KẾT LUẬN "ĐIỆN TỬ CŨNG VÔ CÙNG VÔ TẬN NHƯ
NGUYÊN TỬ, TỰ NHIÊN LÀ VÔ TẬN". ĐỒNG THỜI LÊNIN CHỈ RÕ
RÀNG SỰ THAY THẾ MỘT SỐ KHÁI NIỆM NÀY BẰNG MỘT SỐ
KHÁI NIỆM KHÁC TRONG NHẬN THỨC VỀ THẾ GIỚI CHỈ CHỨNG
TỎ KHOA HỌC, SỰ PHẢN ÁNH HIỆN THỰC KHÁCH QUAN CỨ
HOÀN THIỆN MÃI LÊN, CHÍNH TỎ SỰ HIỂU BIẾT CỦA CON NGƯỜI
NGÀY CÀNG SÂU SẮC, THEO NGHĨA ẤY MÀ NÓI THÌ VẬT LÝ
HỌCN LÚC ĐÓ ĐANG TRẢI QUA BƯỚC KHỦNG HOẢNG TRƯỞNG
THÀNH VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA SỰ KHỦNG HOẢNG ĐÓ NẰM
NGAY TRONG BƯỚC NHẢY VỌT CỦA NHẬN THỨC CON NGƯỜI
KHI CHUYỂN TỪ THẾ GIỚI VĨ MÔ SANG THẾ GIỚI VI MÔ. TRÊN CƠ
SỞ PHÂN TÍCH ẤY LÊNIN ĐƯA RA ĐỊNH NGHĨA VỀ PHẠM TRÙ
VẬT CHẤT, MỘT ĐỊNH NGHĨA MÀ CHO TỚI NAY CÁC KHOA HỌC
HIỆN ĐẠI VẪN THỪA NHẬN.
1. ĐỊNH NGHĨA VỀ VẬT CHẤT CỦA LÊNIN.
THEO LÊNIN VẬT CHẤT LÀ MỘT PHẠM TRÙ RỘNG ĐẾN CÙNG
CỰC, RỘNG NHẤT MÀ CHO ĐẾN NAY THỰC RA NHẬN THỨC LUẬN
VẪN CHƯA VƯỢT QUÁ QUÁ ĐƯỢC. KHI ĐỊNH NGHĨA PHẠM TRÙ

LẬP VỚI Ý THỨC, CÁI QUAN TRỌNG ĐỂ NHẬN BIẾT VẬT CHẤT
CHÍNH LÀ NHỮNG THUỘC TÍNH KHÁCH QUAN KHÁCH QUAN
THEO LÊNIN LÀ "CÁI ĐANG TỒN TẠI ĐỘC LẬP VỚI LOÀI NGƯỜI
TiÓu luËn triÕt häc

10

VỚI CẢM GIÁ CỦA CON NGƯỜI". TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI "VẬT
CHẤT LÀ CÁI TỒN TẠI XÃ HỘI KHÔNG PHỤ THUỘC VÀO Ý THỨC
XÃ HỘI CỦA CON NGƯỜI". VỀ MẶT NHẬN THỨC LUẬN THÌ KHÁI
NIỆM VẬT CHẤT KHÔNG CÓ GÌ KHÁC HƠN". THỰC TẠI KHÁCH
QUAN TỒN TẠI ĐỘC LẬP VỚI Ý THỨC CON NGƯỜI VÀ ĐƯỢC Ý
THỨC CON NGƯỜI PHẢN ÁNH".
NHƯ VẬY ĐỊNH NGHĨA PHẠM TRÙ VẬT CHẤT CỦA LÊNIN
BAO GỒM NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN SAU ĐÂY:
- VẤT CHẤT LÀ CÁI TỒN TẠI KHÁCH QUAN BÊN NGOÀI Ý
THỨC VÀ KHÔNG PHỤ THUỘC VÀO Ý THỨC, BẤT KỂ SỰ TỒN TẠI
ẤY CON NGƯỜI NHẬN ĐÃ NHẬN THỨC ĐƯỢC HAY CHƯA NHẬN
THỨC ĐƯỢC.
- VẬT CHẤT LÀ CÁI GÂY NÊN CẢM GIÁC CON CỦA CON
NGƯỜI KHI GIÁN TIẾP HOẶC TRỰC TIẾP TÁC ĐỘNG LÊN GIÁC
QUAN CỦA CON NGƯỜI.
-CẢM GIÁC, TƯ DUY Ý THỨC CHỈ LÀ SỰ PHẢN ÁNH CỦA VẬT
CHẤT.
VỚI NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRÊN PHẠM TRÙ VẬT CHẤT
TRONG ĐỊNH NGHĨA CỦA LÊNIN CÓ NHIỀU Ý NGHĨA TO LỚN.
KHI KHẲNG ĐỊNH VẬT CHẤT LÀ THỰC TẠI KHÁCH QUAN
ĐƯỢC ĐEM LẠI CHO CON NGƯỜI TRONG CẢM GIÁC "TỒN TẠI
KHÔNG LỆ THUỘC VÀO CẢM GIÁC". LÊNIN ĐÃ THỪA NHẬN RẰNG
TRONG NHẬN THỨC LUẬN, VẬT CHẤT LÀ TÍNH THỨ NHẤT, LÀ

LỊCH SỬ TRIẾT HỌC.
CÙNG VỚI THỜI GIAN, NỘI DUNG CỦA CÁC PHẠM TRÙ TRÊN
ĐÃ ĐƯỢC LÀM PHONG PHÚ HƠN, SÂU SẮC HƠN NHỜ SỰ PHÁT
TRIỂN CỦA CÁC KHOA HỌC CỤ THỂ. KHÁC VỚI KHOA HỌC
CHUYÊN BIỆT, TRIẾT HỌC KHÔNG NGHIÊN CỨU NHỮNG BIỂU
HIỆN CỤ THỂ CỦA CÁC PHƯƠNG THỨC TỒN TẠI CỦA VẬT CHẤT
MÀ CHỈ LÀM SÁNG TỎ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG PHỔ QUÁT NHẤT
CỦA CUỘC VẬN ĐỘNG CỦA VẬT CHẤT TRONG KHÔNG GIAN VÀ
THỜI GIAN.
TiÓu luËn triÕt häc

12

TRƯỚC HẾT TA CẦN XEM KHÁI NIỆM VẬN ĐỘNG LÀ GÌ.
THEO QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG, VẬN
ĐỘNG KHÔNG CHỈ LÀ SỰ THAY ĐỔI VỊ TRÍ TRONG KHÔNG GIAN
(HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG THẤP, GIẢN ĐƠN CỦA VẬT CHẤT) MÀ
THEO ĐỊNH NGHĨA CHUNG "VẬN ĐỘNG LÀ MỌI SỰ BIẾN ĐỔI NÓI
CHUNG. PH.ANGHEN VIẾT: "VẬN ĐỘNG HIỂU THEO NGHĨA
CHUNG NHẤT(…) BAO GỒM TẤ CẢ MỌI SỰ THAY ĐỔI (THEO) VÀ
QUÁ TRÌNH DIỄN RA TRONG VŨ TRỤ, KỂ TỪ SỰ THAY ĐỔI VỊ TRÍ
ĐƠN GIẢN CHO ĐẾN TƯ DUY"
1
.
KHI ĐỊNH NGHĨA VẬN ĐỘNG LÀ SỰ BIẾN ĐỔI NÓI CHUNG
THÌ VẬN ĐỘNG LÀ "THUỘC TÍNH CỐ HỮU CỦA VẬT CHẤT" LÀ
PHƯƠNG THỨC TỒN TẠI CỦA VẬT CHẤT"
2
. ĐIỀU NÀY CÓ NGHĨA
LÀ VẬT CHẤT TỒN TẠI BẰNG CÁCH VẬN ĐỘNG. TRONG VẬN

KHÔNG THỂ BỊ MẤT ĐI HOẶC SÁNG TẠO RA. KẾT LUẬN NÀY CỦA
TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN ĐÃ ĐƯỢC KHẲNG ĐỊNH BỞI ĐỊNH LUẬT
BẢO TOÀN VÀ CHUYỂN HOÁ NĂNG LƯỢNG THEO ĐỊNH LUẬT
NÀY, VẬN ĐỘNG, CỦA VẬT CHẤT ĐƯỢC BẢO TOÀN CẢ VỀ MẶT
LƯỢNG VÀ CHẤT. NẾU MỘT HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG NÀO ĐÓ CỦA
SỰ VẬT BỊ MẤT ĐI THÌ TẤT YẾU SẼ NẢY SINH MỘT HÌNH THỨC
VẬN ĐỘNG KHÁC THAY THẾ NÓ. CÁC HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG
CHUYỂN HOÁ LẪN NHAU, CÒN VẬN ĐỘNG CỦA VẬT CHẤT THÌ
VĨNH VIỄN, TỒN TẠI CÙNG VỚI SỰ TỒN TẠI VĨNH VIỄN CỦA VẬT
CHẤT. THUYẾT TƯƠNG ĐỐI VÀ MỘT SỐ LÝ THUYẾT VẬT LÝ
KHÁC CỦA ANHXTANH CÓ BÀN ĐẾN SỰ PHỤ THUỘC LẪN NHAU
GIỮA KHỐI LƯỢNG VÀ NĂNG LƯỢNG (E - MC
2
), HAY QUY LUẬT
TƯƠNG ĐƯƠNG GIỮA KHỐI LƯỢNG BIẾN THÀNH NĂNG LƯỢNG
QUY LUẬT NÀY LÀ BẰNG CHỨNG MỚI CỦA KHOA HỌC TỰ NHIÊN
VỀ SỰ THỐNG NHẤT CỦA VẬT CHẤT VÀ VẬN ĐỘNG CŨNG NHƯ
TÍNH KHÔNG THỂ SÁNG TẠO RA VÀ TIÊU DIỆT ĐƯỢC CỦA VẬT
CHẤT VÀ VẬN ĐỘNG. BẰNG CHỨNG ẤY ĐÃ PHỦ ĐỊNH QUAN
ĐIỂM CỦA THUYẾT DUY NĂNG RA ĐỜI VÀO CUỐI THẾ KỶ XIX
TRONG MỘT BỘ PHẬN CÁC NHÀ KHOA HỌC TỰ NHIÊN ĐÃ QUY
TẤT CẢ NHỮNG HIỆN TƯỢNG THIÊN NHIÊN THÀNH NHỮNG BIẾN
THỂ KHÁC NHAU CỦA NĂNG LƯỢNG KHÔNG CÓ CƠ SỞ VẬT
TiÓu luËn triÕt häc

14

CHẤT. ĐỒNG THỜI, BẰNG CHỨNG ẤY CŨNG PHỦ ĐỊNH QUAN
ĐIỂM CỦA MỘT SỐ NHÀ TRIẾT HỌC DUY TÂM MUỐN TÁCH RỜI
VẬN ĐỘNG RA KHỎI VẬT CHẤT, THAY THẾ KHÁI NIỆM VẬT CHẤT

TRÌNH XÃ HỘI CỦA CÁC HÌNH THÁI KINH TẾ XÃ HỘI.
ĐỐI VỚI SỰ PHÂN LOẠI VẬN ĐỘNG CỦA VẬT CHẤT THÀNH 5
HÌNH THỨC XÁC ĐỊNH NHƯ TRÊN, CẦN CHÚ Ý NGUYÊN TẮC
QUAN HỆ GIỮA CHÚNG LÀ:
CÁC HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG NÓI TRÊN KHÁC NHAU VỀ
CHẤT. TỪ VẬN ĐỘNG CƠ HỌC ĐẾN VẬN ĐỘNG XÃ HỘI KHÁC
NHAU VỀ TRÌNH ĐỘ CỦA SỰ VẬN ĐỘNG, NHỮNG TRÌNH ĐỘ NÀY
TƯƠNG ỨNG VỚI TRÌNH ĐỘ CỦA CÁC KẾT CẤU VẬT CHẤT.
CÁC HÌNH THỨC VẬN ĐỌNG CAO DỰA TRÊN CƠ SỞ CÁC
HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG THẤP, BAO HÀM TRONG NÓ TẤT CẢ CÁC
HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG THẤP HƠN. TRONG KHI ĐÓ, CÁC HÌNH
THỨC VẬN ĐỘNG THẤP KHÔNG CÓ KHẢ NĂNG BAO HÀM CÁC
HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG Ở TRÌNH ĐỘ CAO HƠN. BỞI VẬY, MỌI SỰ
QUY GIẢM CÁC HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG THẤP ĐỀU LÀ SAI LẦM.
TRONG SỰ TỒN TẠI CỦA MÌNH, MỖI SỰ VẬT CÓ THỂ GẮN
LIỀN VỚI NHIỀU HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG KHÁC NHAU. TUY NHIÊN
BẢN THÂN TỒN TẠI CỦA SỰ VẬT ĐÓ BAO GIỜ CŨNG ĐẶC TRƯNG
BẰNG NHỮNG HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG CƠ BẢN. VÍ DỤ TRONG CƠ
THỂ SINH VẬT CÓ CÁC HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG KHÁC NHAU NHƯ
VẬN ĐỘNG CƠ HỌC, VẬN ĐỘNG VẬT LÝ, VẬN ĐỘNG HOÁ HỌC,
VẬN ĐỘNG SINH HỌC, NHƯNG HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG SINH HỌC
MỚI LÀ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA (LOÀI NGƯỜI) SINH VẬT. VẬN
ĐỘNG XÃ HỘI LÀ HÌNH THỨC ĐẶC TRƯNG CHO HOẠT ĐỘNG CỦA
CON NGƯỜI.
CHÍNH BẰNG SỰ PHÂN LOẠI CÁC HÌNH THỨC VẬN ĐỘNG CƠ
BẢN, PH.ANGHEN ĐÃ ĐẶT CƠ SỞ CHO SỰ PHÂN LOẠI CÁC KHOA
HỌC TƯƠNG ỨNG ĐỐI VỚI NGHIÊN CỨU CỦA CHÚNG VÀ CHỈ RA
CƠ SỞ CỦA KHUYNH HƯỚNG PHÂN NGÀNH VÀ HỢP NGÀNH CỦA
TiÓu luËn triÕt häc


CÓ VẬN ĐỘNG TRONG CÂN BẰNG VÀ CÓ VẬN ĐỘNG TRONG VẬN
TiÓu luËn triÕt häc

17

ĐỘNG. NHƯNG BẤT KỲ VẬN ĐỘNG TƯƠNG ĐỐI RIÊNG BIỆT NÀO
(…) CŨNG ĐỀU CÓ XU HƯỚNG KHÔI PHỤC LẠI SỰ ĐỨNG YÊN
TƯƠNG ĐỐI CỦA CÁC VẬT THỂ KHẢ NĂNG CÂN BẰNG TẠM THỜI
LÀ NHỮNG ĐIỀU KIỆN CHỦ YẾU CỦA SỰ PHÂN HOÁ CỦA VẬT
CHẤT.
ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HIỆN TƯỢNG ĐỨNG IM TƯƠNG ĐỐI
(HAY TRẠNG THÁI CÂN BẰNG TẠM THỜI CỦA SỰ VẬT TRONG
QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG CỦA NÓ) LÀ TRƯỚC HẾT HIỆN TƯỢNG
ĐỨNG IM TƯƠNG ĐỐI CHỈ XẢY RA TRONG MỘT MỐI QUAN HỆ
NHẤT ĐỊNH CHỨ KHÔNG PHẢI TRONG MỌI MỐI QUAN HỆ CÙNG
MỘT LÚC. TA NÓI CON TÀU ĐỨNG IM LÀ TRONG MỐI QUAN HỆ
BẾN CẢNG, CÒN SO VỚI MẶT TRỜI VÀ CÁC THIÊN THỂ KHÁC THÌ
NÓ VẬN ĐỘNG THEO SỰ VẬN ĐỘNG CỦA QUẢ ĐẤT. THỨ HAI,
ĐỨNG IM CHỈ XẢY RA VỚI MỘT HÌNH THÁI VẬN ĐỘNG TRONG
MỘT LÚC NÀO ĐÓ, CHỨ KHÔNG PHẢI VỚI MỌI HÌNH THỨC VẬN
ĐỘNG TRONG CÙNG MỘT LÚC. TA NÓI CON TÀU ĐỨNG IM LÀ NÓI
VẬN ĐỘNG CƠ HỌC, NHƯNG NGAY LÚC ĐÓ THÌ VẬN ĐỘNG VẬT
LÝ, VẬN ĐỘNG HOÁ HỌC CỨ DIỄN RA TRONG BẢN THÂN NÓ. THỨ
BA, ĐỨNG IM CHỈ BIỂU HIỆN TRẠNG THÁI VẬN ĐỘNG CỦA NÓ, ĐÓ
LÀ VẬN ĐỘNG TRONG THĂNG BẰNG TRONG SỰ ỔN ĐỊNH TƯƠNG
ĐỐI BIỂU HIỆN THÀNH MỘT SỰ VẬT, MỘT CÂY, MỘT CON…
TRONG KHI NÓ CÒN LÀ NÓ CHƯA BỊ PHÂN HOÁ THÀNH CÁI
KHÁC. CHÍNH NHỜ TRẠNG THÁI ỔN ĐỊNH ĐÓ MÀ SỰ VẬT THỰC
HIỆN ĐƯỢC DI CHUYỂN HOÁ TIẾP THEO, KHÔNG CÓ ĐỨNG IM
TƯƠNG ĐỐI THÌ KHÔNG CÓ SỰ VẬT NÀO CẢ. DO ĐÓ ĐỨNG IM

KHÔNG GIAN, SỰ TỒN TẠI CỦA CÁC KHÁCH THỂ VẬT CHẤT CÒN
ĐƯỢC BIỀU HIỆN Ở MỨC ĐỘ TỒN TẠI LÂU DÀI HAY MAU CHÓNG
CỦA HIỆN TƯỢNG Ở MỨC ĐỘ TỒN TẠI LÂU DÀI HAY MAU CHÓNG
CỦA HIỆN TƯỢNG Ở SỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU CỦA CÁC GIAI ĐOẠN
VẬN ĐỘNG. NHỮNG THUỘC TÍNH NÀY ĐƯỢC ĐẶC TRƯNG BẰNG
PHẠM TRÙ THỜI GIAN.
TUY VẬY TRONG LỊCH SỬ TRIẾT HỌC XUNG QUANH CÁC
PHẠM TRÙ KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN ĐÃ TỪNG CÓ RẤT NHIỀU

1
VI.LÊNIN TOÀN TẬP, NXB TIẾN BỘ MATXCƠVA
TiÓu luËn triÕt häc

19

VẤN ĐỀ GÂY TRANH CÃI, TRONG ĐÓ ĐIỀU QUAN TÂM TRƯỚC
HẾT LÀ KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN CÓ HIỆN THỰC KHÔNG HAY
ĐÓ CHỈ LÀ NHỮNG TRỪU TƯỢNG ĐƠN THUẦN CHỈ TỒN TẠI
TRONG Ý THỨC CỦA CON NGƯỜI. NHỮNG NGƯỜI THEO CHỦ
NGHĨA DUY TÂM PHỦ NHẬN TÍNH KHÁCH QUAN CỦA KHÔNG
GIAN VÀ THỜI GIAN. CHẲNG HẠN BECCƠLI VÀ HIUM CON THỜI
GIAN VÀ KHÔNG GIAN CHỈ LÀ NỘI DUNG CỦA Ý THỨC CÁ NHÂN.
CANTƠ COI KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN CHỈ LÀ HÌNH THỨC CỦA
SỰ TRỰC QUAN CỦA CON NGƯỜI CHỨ KHÔNG PHẢI LÀ THỰC TẠI
KHÁCH QUAN.
VÀO THẾ KỶ XVII - XVIII CÁC NHÀ DUY VẬT SIÊU HÌNH TẬP
TRUNG PHÂN TÍCH CÁC KHÁCH THỂ VĨ MÔ, VẬN ĐỘNG TRONG
TỐC ĐỘ THÔNG THƯỜNG NÊN ĐÃ TÁCH RỜI KHÔNG GIAN VÀ
THỜI GIAN VỚI VẬT CHẤT. NIUTƠN CHO RẰNG KHÔNG GIAN VÀ
THỜI GIAN LÀ NHỮNG THỰC THỂ ĐẠC BIỆT KHÔNG GẮN BÓ GÌ

QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC DUY VẬT BIỆN CHỨNG NHƯ
TRÊN ĐƯỢC XÁC NHẬN BỞI NHỮNG THÀNH TỰU KHOA HỌC TỰ
NHIÊN. CHẲNG HẠN LÔBATXÉPXKI TRONG HÌNH HỌC PHI
ƠCƠLIT CỦA MÌNH, BẰNG CON ĐƯỜNG HƯỚNG VÀO BẢN THÂN
THỰC TẠI VÀ VÀO BẢN THÂN CỦA SỰ VẬT ÔNG ĐÃ NÊU LÊN
ĐỊNH ĐỀ THỨ 5 KHÁC VỚI ƠCƠLIT RẰNG: "QUA MỘT ĐIỂM Ở
NGOÀI ĐƯỜNG THẲNG NGƯỜI TA CÓ THỂ KẺ KHÔNG PHẢI LÀ
MỘT MÀ ÍT NHẤT LÀ HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI
ĐƯỜNG THẲNG ĐÓ". SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HÌNH HỌC PHI ƠCƠLIT
ĐÃ BÁC BỎ TƯ TƯỞNG CANTƠ VỀ KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN
COI NHƯ LÀ NHỮNG HÌNH THỨC CỦA TRI GIÁC CẢM TÍNH NGOÀI
KINH NGHIỆM THUYẾT TƯƠNG ĐỐI CỦA ANHXTANH ĐÃ XÁC
NHẬN RẰNG, KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN KHÔNG TỰ NÓ TỒN
TẠI, TÁCH RỜI VẬT CHẤT MÀ NẰM TRONG MỐI LIÊN HỆ QUA LẠI
PHỔ BIẾN KHÔNG THỂ PHÂN CHIA. NHƯ VẬY KHÔNG GIAN VÀ
THỜI GIAN CÓ NHỮNG TÍNH CHẤT SAU ĐÂY:
TÍNH KHÁCH QUAN, NGHĨA LÀ KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN
LÀ THUỘC TÍNH CỦA VẬT CHẤT TỒN TẠI GẮN LIỀN VỚI NHAU VÀ

1
CÁC MÁC VÀ ANGHEN: TOÀN TẬP, NXB CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HÀ NỘI 1994
2
VI.LÊNIN: TOÀN TẬP, NXB TIẾN BỘ, MATXCƠVA. 1980
TiÓu luËn triÕt häc

21

GẮN LIỀN VỚI VẬT CHẤT. VẬT CHẤT TỒN TẠI KHÁCH QUAN, DO
ĐÓ KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN CŨNG TỒN TẠI KHÁCH QUAN.
TÍNH VĨNH CỬU VÀ VÔ TẬN NGHĨA LÀ KHÔNG CÓ TẬN

LÊNIN THÌ VẬT CHẤT LÀ MỘT PHẠM TRÙ RỘNG LỚN, DO ĐÓ CHỈ
CÓ THỂ ĐỊNH NGHĨA PHẠM TRÙ VẬT CHẤT TRONG QUAN HỆ VỚI
Ý THỨC. ĐÓ CHÍNH LÀ PHẠM TRÙ VẬN ĐỘNG KHÔNG GIAN VÀ
THỜI GIAN. NHƯ VẬY TA CÓ THỂ THẤY ĐƯỢC RẰNG VẬT CHẤT
LÀ MỘT PHẠM TRÙ TỒN TẠI TỪ RẤT LÂU VÀ LUÔN LUÔN PHÁT
TRIỂN VỚI YẾU TỐ CON NGƯỜI.
CHÍNH VÌ TÍNH CẤP THIẾT VÀ SỰ QUAN TRỌNG CỦA NÓ MÀ
EM ĐÃ CHỌN ĐỀ TÀI: "QUAN ĐIỂM CỦA MÁC - ĂNGHEN VỀ VẬT
CHẤT" LÀM ĐỀ TÀI BÀI VIẾT TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC CỦA MÌNH.
TRONG QUÁ TRÌNH LÀM BÀI VIẾT NÀY CHẮC CHẮN KHÔNG THỂ
TRÁNH KHỎI SAI SÓT, RẤT MONG ĐƯỢC THẦY GÓP Ý VÀ ĐÁNH
GIÁ.
MỘT LẦN NỮA EM XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÔ!

SINH VIÊN
NGUYỄN CÔNG XUÂN
TiÓu luËn triÕt häc

23